ଏହି ଘଟଣାରେ, ଧ୍ରୁବଙ୍କର ମାଆ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭାବୁକ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ପୁଆ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦେଉନାହଁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ଆଖିର ସାମ୍ନାରେ ଏଠି ମୋ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏଭଳି କହି ବିଳାପ କରୁଥିବା, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ କଥାହେଉଥିବା, ଲୁହାରେ ଭିଜା ଚକ୍ଷୁ ନିଆଁ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଛନ୍ତି—ଧ୍ରୁବଙ୍କର ମନ ବିଷ୍ଣୁରେ ଏତେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା, ସେ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ବି ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମାଆ ଆଉ ଏକଥା କହିଲେ, “ମୋ ପୁଆ, ଏଠି ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଆସୁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ।” ଏଭଳି କହି ସେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଦାନବମାନେ ଦେଖାଦେଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ଜଳୁଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଆସିଲେ। ତା’ପରେ, ସେହି ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଘୁରାଇ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ତାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। ଶତଶଃ ଶିଆଳମାନେ ଅଗ୍ନିମୟ ମୁହଁରେ ହୁଏଁ ହୁଏଁ କରି କ୍ଷୁଦ୍ର ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯିଏ ସଦା ଯୋଗରେ ଲୀନ ଥିଲେ। “ମାର, ମାର! କାଟ, କାଟ! ଖାଅ, ଖାଅ!”—ଏଭଳି ଦାନବମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କେବେ ସିଂହ, କେବେ ଉଠ, କେବେ ମଗର ମୁହଁ ଧାରଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରି ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ମନ ଗୋବିନ୍ଦରେ ଏତେ ଏକାଗ୍ର ଥିଲା, ସେମାନଙ୍କର ହୁଏଁ, ଦାନବମାନେ, ଶିଆଳମାନେ, ଅସ୍ତ୍ରମାନେ କିଛି ତାଙ୍କର ଚେତନାରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ଦେଖୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସୁନାହିଁ। ଏପରେ, ସମସ୍ତ ମାୟା ବିଲିନ ହେଉଥିବାବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଆଉ ଏକଥର ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ହାରିବାକୁ ଆଶଙ୍କା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ସଂସାରର ମୂଳ, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ହରିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦୁଃଖରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ପୁରୁଷୋत्तମ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଛୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ। ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦିନେ ଦିନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଧ୍ରୁବ ତପସ୍ୟାରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛନ୍ତି। ଓ ଜନାର୍ଦନ, ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ; ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରୁ ବାଞ୍ଚିଦିଅନ୍ତୁ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା କୁବେର, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଧିପତ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି କି ନାହିଁ, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ। ଏହି କଷ୍ଟ ଆମ ହୃଦୟରୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରୁ ବାଞ୍ଚିଦିଅନ୍ତୁ।” ଭଗବାନ କହିଲେ, “ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଜଳର ଅଧିପତ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଯେଉଁ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି। ଦେବମାନେ, ଏବେ ତମେ ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼; ମୁଁ ନିଜେ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ବାଞ୍ଚିଦେବି।” ପରାଶର କହିଛନ୍ତି, ଏପରେ ଦେବମାନେ, ଶତକ୍ରତୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଠିରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଚାଲି ଆସିଲେ। ଚାରିଭୁଜା ଧାରଣ କରିଥିବା ହରି ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ; ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଦାତା ଭାବେ ଆସିଛି; ଏବେ ଏକ ଵର ମାଗ।” “ତୁମର ମନ ମୋତେ ଏକାଗ୍ର ଥିବାରୁ, ଜଗତର କୌଣସି ଲୋକିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରତି ଅସକ୍ତ ନଥିବାରୁ, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ବର ମାଗ।” ପରାଶର କହିଲେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଧ୍ରୁବ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ; ଯେଉଁ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେ ଏବେ ସାକ୍ଷାତ୍ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଦେଖି ଧ୍ରୁବ ମାଥା ଝୁକାଇ ମାଟିକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ସ୍ପନ୍ଦିତ ହେଲା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ଭରିଗଲେ; ଧ୍ରୁବ ମନରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। “ମୁଁ କ’ଣ କହି ସ୍ତୁତି କରିବି? କେଉଁ ଶବ୍ଦରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବି?”—ଏଭଳି ମନରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଧ୍ରୁବ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଧ୍ରୁବ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏହି ବର ଦିଅନ୍ତୁ: ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଶକ୍ତି ପାଉଁ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ପଥ ଅଜ୍ଞାତ; ମୁଁ ଏକ ଶିଶୁ, କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବି? ମୋ ମନ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଏହି ପାଇଁ ମୋତେ ଜ୍ଞାନ ଦିଅନ୍ତୁ।” ପରାଶର କହିଲେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ହାତ ଜୋଡିଥିବା ଶିର ଉପରେ ନିଜ ଶଂଖର ଅଗ୍ର ଛୁଇଁଲେ। ତା’ପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ଧ୍ରୁବ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ଧାରକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— “ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ସ୍ୱଭାବ—ଏମାନେ ଯାହାଙ୍କ ରୂପ, ସେଇ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଶୁଦ୍ଧ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପ୍ରକୃତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ, ଗୁଣମୟ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣମାନେ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଚିରନ୍ତନ ଅଛନ୍ତି, ପରମ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି, ଶୁଦ୍ଧ ରୂପୀ, ବ୍ରହ୍ମାର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ। ବ୍ରହ୍ମ ରୂପୀ, ବିସ୍ତୃତ ଓ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଅଚଳ, ସେଇ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର।