ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ—"ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଯେ କେହି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରରେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେବେ ନାହିଁ—ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ବର ମୋତେ ଦିଅ।" ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ମାଗିଲେ। ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଉପାସନା ଏବଂ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବର ଦେଇଛି, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଫେରିନେବି ନାହିଁ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏବଂ ପ୍ରଭାତରେ ପଢ଼ି ମୋତେ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗିବି ନାହିଁ।" ଏହିପରି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ, ତାଙ୍କ ଉପାସନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ବର ଦେଇଥିଲେ। ପରାଶର କହିଲେ—"ଶ୍ରୀଦେବୀ ପ୍ରଥମେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଖ୍ୟାତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପରେ ଦେବତା ଏବଂ ଦାନବମାନେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କଲେବେଳେ ସେ ସମୁଦ୍ରରୁ ପୁନଃ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯେପରି ଜଗନ୍ନାଥ ବିଷ୍ଣୁ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅବତାରରେ ସହଅବତାର ନେଇଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ହରି ଦେବୀ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଶ୍ରୀଦେବୀ କମଳ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଭାର୍ଗବ ରାମ ଅବତାରରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ସଂଗିନୀ ହେଲେ। ରାଘବ ଅବତାରରେ ସୀତା ଭାବେ, କୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭାବେ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବତାରରେ ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବୀ ଦେବ ଭାବେ ଦେବୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମାନବ ଭାବେ ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଅନୁଯାୟୀ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯେ କେହି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଏହି ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ତାଙ୍କ ଘରରେ ତିନି ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି କେବେ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଯିବ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଘରେ ଏହି ଶ୍ରୀସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଠାରେ କଦାଚିତ୍ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ କଳହ ବାସ କରେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଶ୍ରୀ କିପରି କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତୁମେ ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଠାରେ ଅଶୁଭ କେବେ ରହେ ନାହିଁ।" ଏପରେ ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ—"ହେ ମହାମୁନି, ମୁଁ ଯାହା ପଚାରିଥିଲି, ସେ ସବୁ ଆପଣ କହିଦେଲେ। ଏବେ ମୋତେ ଭୃଗୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆଉ କିଛି କହନ୍ତୁ।" ପରାଶର କହିଲେ—"ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଖ୍ୟାତିଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସଂଗିନୀ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଖ୍ୟାତି ଦେଲେ। ମହାତ୍ମା ମେରାଙ୍କ ଝିଅ ଆୟତି ଓ ନିୟତି—ଏହି ଦୁଇଜଣୀ ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଅ ହେଲେ। ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମିଲେ, ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହେଲେ; ପ୍ରାଣଙ୍କ ପୁଅ କୃତିମାନ, ତାଙ୍କୁ ରାଜବଂଶ, ଏହିପରି ଭାର୍ଗବ ବଂଶ ବିସ୍ତୃତ ହେଲା। ମରୀଚିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସମ୍ଭୂତି ଥିଲେ; ସେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିରଜା ଓ ସର୍ବଗ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ସ୍ମୃତି ଓ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ପୁଅ ଓ ଝିଅ ହେଲେ—ସିନିବାଳୀ, କୁହୂ, ରାକା, ଅନୁମତି; ଏହିପରି ଅନସୂୟା ଅତ୍ରିଙ୍କ ପାପରହିତ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ ଦାତୋଳି ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ। ଏହିପରି, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଥିଲେ—କର୍ଦ୍ଦମ, ଶ୍ୱାବରୀୟ, ସହିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ। କ୍ଷମା, ପୁଲହଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଏବଂ ସନ୍ନତି, କ୍ରତୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଏକ ଅଂଶ ପରି ଛୋଟ, ଚମକୁଥିବା, ଜଳ, ଧୂଆଁ ଓ ସୂର୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏବଂ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ତପସ୍ବୀ। ଉର୍ଜ୍ଜା, ଵଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ସାତିପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ରଜୋଗାତ୍ର, ଉର୍ଧ୍ୱବାହୁ, ଵସନ, ଅନଘ, ସୁତପା, ଶୁକ୍ର, ଏହି ସବୁ ନିର୍ମଳ ଋଷି। ଅଗ୍ନିଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ, ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ—ପାବକ, ପାବମାନ, ଶୁଚି। ଏହାଠାରୁ ପରେ ଚାଳିଶିଏ ପୁଅ ହେଲେ, ଏଭଳି କୁଳ ମୋଟ ଉଣଚାଳିଶି ଅଗ୍ନି। ଏହିଅଗ୍ନିମାନେ ପିତା ଓ ତିନିପୁଅ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତରଫରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପିତୃମାନେ—ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ବହିର୍ଷଦ, ଅନଗ୍ନି, ସାଗ୍ନି, ସ୍ୱଧାଙ୍କ ସହିତ—ମୈନା ଓ ବୈଧାରିଣୀ ନାମକ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାଯୋଗିନୀ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହିପରି ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଯେଉଁ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବଂଶାବଳୀକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ସନ୍ତାନହୀନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବେ ପରାଶର କହିଲେ—"ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଅଗ୍ରେ କହିଛି। ଏହି ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ସୁରୁଚିଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦରଣୀୟ। ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ସୁନୀତି—ସେ ଏତେ ଆଦର ପାଇନଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଧ୍ରୁବ। ଧ୍ରୁବ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପୁଅ ଉତ୍ତମ ରାଜାଙ୍କ ଗୋଦିରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମିତି ସେ ମଧ୍ୟ ଗୋଦିରେ ଚଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ। ରାଜା ସେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧ୍ରୁବ ସ୍ନେହ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଗୋଦିକୁ ଆସିଲେବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ସ୍ବୀକାର କଲେ ନାହିଁ। ସୁରୁଚି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ଵପତ୍ନୀଙ୍କ ପୁଅ ଗୋଦିକୁ ଚଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏଉଁପରି ତାଙ୍କ ନିଜ ପୁଅ ଉତ୍ତମ ସେଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ଧ୍ରୁବଙ୍କୁ କହିଲେ—'ବାଳକ, ଏପରି ବୃଥା ଇଚ୍ଛା କାହିଁକି? ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନହେଲେ, ଏହି ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।