ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସିଂହାସନରେ ବସି, ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗର ରାଜା ଭାବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେଉଁଠି ବସି, କମଳ ହସ୍ତଧାରି ଦେବୀ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଗାଁଇ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— “ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମାତା, କମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଉଦ୍ଭାସିତ କମଳ ନୟନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ତିଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସିଛନ୍ତି। ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସାଧନା, ଅମୃତ, ସ୍ୱାହା ଏବଂ ସ୍ୱଧା; ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ପବିତ୍ରତା; ଆପଣ ଅଧିରାତ୍ର ଓ ଆଲୋକର ଏକତ୍ୱ, ଶ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ। ଆପଣ ଯଜ୍ଞର ଜ୍ଞାନ, ପରମ ଜ୍ଞାନ, ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ; ଆପଣ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାୟିନୀ ଦେବୀ। ଆପଣ ପ୍ରଶ୍ନ, ତିନୋଟି ବେଦ, ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ରାଜନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର; କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୁଇ ରୂପରେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଆପଣ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ବସି, ଯିଁହାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି? ଦେବୀ, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏହି ଜଗତକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ତେବେ ତିନି ଲୋକ ପ୍ରାୟ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଆଜି ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସେଗୁଡିକୁ ପୁନଃ ଉନ୍ନତି ମିଳିଛି। ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ଘର, ବନ୍ଧୁ, ଧାନ୍ୟ, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି—ଏହା ସବୁ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶରୀରର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ ଓ ସୁଖ—ଏବେଳେ ମିଳିପାରେ ନାହିଁ ଯଦି ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିନଥାଏ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମାତା, ହରି ସମସ୍ତ ଦେବ ଦେବତାଙ୍କ ପିତା; ଆପଣ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ପବିତ୍ର ଦେବୀ, ଆମ ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଗୋଶାଳା, ଘର, ସେବକ, ଶରୀର ଓ ଘରବାଳିମାନେ ଠାରୁ ଆପଣ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରୁ, ଆମ ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଗୋଧନ, ଭୂଷଣ ଠାରୁ ଆପଣ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ। ଦେବୀ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆପଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଧର୍ମ, ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଶିଷ୍ଟ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଗୁଣହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ଯାହାକୁ ଦେବୀ ଆପଣ ଦୃଷ୍ଟି ପକାନ୍ତି, ସେ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ, ଧର୍ମିକ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଉଚ୍ଚବଂଶୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ବୀରପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରତାପୀ ହୁଏ। ଯାହାକୁ ଦେବୀ ଆପଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ଶିଷ୍ଟ ଗୁଣମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦୋଷରେ ପରିଣତ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜିହ୍ୱା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ହେ କମଳନୟନୀ, ଆମକୁ କଦାପି ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିରାଜିତ ଦେବୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଏହି ଷ୍ଟୁତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ମୋ ଠାରୁ ଚୟନ କର।” ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— “ଦେବୀ, ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହାମୋ ପ୍ରମୁଖ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଉ—ଆପଣ କଦାପି ଏହି ତିନି ଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶୀର୍ବାଦ—ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଯିଏ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଗାଏ, ସେଉଁଠି ଆପଣ କଦାପି ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ।” ଦେବୀ କହିଲେ— “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପୂଜା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଛି, ସେଠାରୁ ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ ପୁନଃ ନେବି ନାହିଁ। ଏହି ଷ୍ଟୁତି ଯିଏ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ମୋତେ ଗାଏ, ମୁଁ କଦାପି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।” ମୈତ୍ରେୟ, ଏହିପରି ଭାବରେ ଦେବୀ ଷ୍ରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା ଓ ଷ୍ଟୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ପ୍ରଥମେ ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ପରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କଲେ ବେଳେ ପୁନଃ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ। ଯେପରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା, ବିଭିନ୍ନ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, ତେଉଁପରି ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗିନୀ ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବତାରରେ ତାଙ୍କ ସହ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ହରି ଯେତେବେଳେ ଅଦିତିର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦେବୀ ପୁନଃ କମଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଯେତେବେଳେ ତିଁଭାଗବତ ରାମ ହେଲେ, ଭୂମି ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ହେଲେ। ରାଘବ ଅବତାରରେ ସୀତା ଭାବେ, କୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭାବେ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଅବତାରରେ ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ସହ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଦେବୀ ଦେବୀ ରୂପେ ଦେବୀ ଅବତାର ନେନ୍ତି, ମାନବ ରୂପେ ମାନବ ଶରୀର ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର ଅନୁସାରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଦେହ ନେନ୍ତି। ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଘରେ ତିନି ପିଢ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁନି, ଯେଉଁ ଘରରେ ଏହି ଷ୍ରୀ ଷ୍ଟୁତି ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଠି ଅପଶକୁନ ଓ ବିବାଦ କଦାପି ବସିନଥାଏ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଲି—କିପରି ଭୃଗୁଙ୍କ ଝିଅ ଶ୍ରୀ ପ୍ରଥମେ କ୍ଷୀରସାଗରରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଷ୍ଟୁତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦାୟିନୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ପୁରୁଷମାନେ ଏଠାରେ ପଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ଘରେ କଦାପି ଅପଶକୁନ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୈତ୍ରେୟ କହିଲେ— “ମହାମୁନି, ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି, ସେସବୁ ଆପଣ ମୋତେ କହିଦେଲେ। ଏବେ ଆଉ ଏକଥା କହନ୍ତୁ—ଭୃଗୁଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି।” ପରାଶର କହିଲେ— “ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭୃଗୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଖ୍ୟାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଖ୍ୟାତି ଦ୍ୱାରା ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃ ନାମକ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ମହାତ୍ମା ମେରାଙ୍କ ଝିଅ ଆୟତି ଓ ନିୟତି; ଧାତୃ ଓ ବିଧାତୃ ସେମାନେଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ ଏବଂ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।