ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଆଶଙ୍କାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଏକମତ ହୋଇ ବିଚାର କଲେ, “ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ, ସଂରକ୍ଷକ ଓ ସଂହାରକ, ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବ-ଦାନବ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶରଣ ଦେବା ଲୋକପାଳଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ।” ସେମାନେ କହିଲେ, “ଅସୀମ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଦୁହିଁର କାରଣ, ସମସ୍ତ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଳ ଯିଏ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯାଉଛୁ।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦେବତାମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମିଶି ଦୁଧ ମହୋଦଧିର ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଚୟିତ ବାଣୀରେ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—“ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଧାର, ଅଖଣ୍ଡ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଅସୀମ ଓ ସନ୍ତିମୟ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସବୁଠାରୁ ମହାନ, ଭୂମି ଓ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଯିଏଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ସମସ୍ତ ଯାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେବତା, ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ଅତିତମ ଉଚ୍ଚତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତିର କାରଣ ଯିଏ, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ୱଭାବିକ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସଫା, ଆଦିପୁରୁଷ, ସେହି ପରମ ପବିତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତି କାଳ, କାଷ୍ଠା, ନିମେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୟ ମାପରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯିଏ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଓ ବ୍ୟବହାରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରୁନ୍ତୁ। ଯିଏ କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, କାରଣର କାରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, କାରଣର ମୂଳ କାରଣ ଓ ତାହାର କାରଣ ଯିଏ, ସେହି ଦେବତାମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଯିଏ ଭୋଗ୍ତା, ଭୋଗ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସୃଷ୍ଟି, କ୍ରିୟା ଓ ଫଳ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ, ସେହି ପରମ ପଦକୁ ନମସ୍କାର। ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ନିତ୍ୟ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଅଚଳ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅପରିଣାମୀ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। ଯାହା ଦ୍ରବ୍ୟ ନୁହେଁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ନୁହେଁ, କୌଣସି ଗୁଣ ରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ପରମ ପଦକୁ ଆମେ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିଥାଉ। ଯିଏଙ୍କର ଅନେକ ଅଂଶର ଏକ ଅଂଶରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ, ସେହି ଅବିନାଶୀ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ମୁଁ ଏବଂ ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଜାଣିପାରିନାହିଁ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ନମସ୍କାର। ଯୋଗୀମାନେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ, ପବିତ୍ର ଓଁକାରରେ ଯିଏଙ୍କୁ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଆଦି ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଯିଏଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। “ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଶରଣଦାତା ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣ ଆମ ଭକ୍ତମାନେ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁଉଛୁ।” ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “କୃପା କରନ୍ତୁ, ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତୁ।” ଯେଉଁ ପରମ ପଦକୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେହି ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାରକଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଏହିପରି ସ୍ତୁତି ସମାପ୍ତି ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ—“ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିର ଆଦି, ଯଜ୍ଞର ମୂଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂର୍ବଜ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିର୍ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ହେ ଭଗବାନ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରକ, ଅବିନାଶୀ, ନମସ୍କାର କରୁଥିବାମାନେ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ।” “ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟ, ପୂଷା, ପାୱକ ଓ ଅଗ୍ନିମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ବସୁ, ସାବା, ମାରୁତଗଣ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଦୈତ୍ୟ ସେନା ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ମୈତ୍ରେୟ, ଏପରି ଭାବେ ସ୍ତୁତି ହେବା ପରେ, ପରମେଶ୍ୱର ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧନୁଷ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ, ଅତୀବ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ଚକିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ପ୍ରଥମେ ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କମଳନୟନଙ୍କୁ ପୁନି ସ୍ତୁତି କଲେ। “ନମସ୍କାର, ନମସ୍କାର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭଗବାନ! ଆପଣେ ବ୍ରହ୍ମା, ପିଣାକଧାରୀ ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ବରୁଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯମ—ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆପଣେ। ବସୁ, ମାରୁତ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଏହି ଦେବସଭା ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଆପଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯଜ୍ଞ, ବଷଟ୍କାର, ଓଁକାର, ପ୍ରଜାପତି। ଆପଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଆମକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ। ହେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ; ଆମ ଶକ୍ତିକୁ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୁନଃ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ। ଆମ ଦୁଃଖ, ଆଶା, ମୋହ ଓ ଶୋକ ମାତ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହୁ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାପ ନାଶକ ଭଗବାନଙ୍କର କୃପା ଆଶା କରୁଛୁ, ଆମେ ଶରଣାଗତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଏକାନ୍ତ ତେଜରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶରଣାଗତ ହୋଇ, ସ୍ନେହ, ଭକ୍ତି ଓ ଆଶାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।