ଏହିପରି କଥା କହି, ଋଷି ଚଲିଗଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଏୟାରାବତରେ ଚଢ଼ି, ଆପଣଙ୍କର ଅମରାବତୀକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାମୁନି ମୈତ୍ରେୟ, ତିନି ଲୋକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ବିହୀନ ହେଇଗଲା, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଔଷଧିମାନେ ଶୁଷ୍କ ଓ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୌଣସି ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉନଥିଲା, ତପସ୍ବୀମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁନଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ଦାନ କିମ୍ବା ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଉନଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜୀବନଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଲୋଭ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅଧିକୃତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ଏକ ଛୋଟ ଜିନିଷ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଆସକ୍ତି ଦେଖାଉଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ ଅଛି, ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଅଛି, ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଜୀବନକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଜୀବନ କିପରି ରହିପାରିବ? ଓ ଏହା ବିନା ଗୁଣ କିପରି ରହିପାରିବ? ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଭଳି ଗୁଣ ବିନା ଲୋକମାନେ ଉପେକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଗୁଣ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ଅବମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟର ମନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅପମାନ ଓ କୁଖ୍ୟାତି ଥାଏ, ସେଉଁଠି ତିନି ଲୋକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଜୀବନ ହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଜୀବନ ବିହୀନ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି କରିଲେ। ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଜୀବନ ବିନା, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ପରାଜିତ କଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଶରଣ ଖୋଜିଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭାଗ୍ୟବାନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ କଥା ନିଜେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତେବେ ଦେବତାମାନେକୁ କହିଲେ, “ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଅସୁରମାନେଙ୍କ ନାଶକ, ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ଲୟର କାରଣ ଓ ଶାସକ, ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଶରଣ, ସେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ଅସୀମ, ଅଜୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଠାକୁର, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କାରଣ-ଫଳଙ୍କ ମୂଳ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯାଅ। ଯେଉଁଠି ଶରଣ ନେଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମେମାନେଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେବେ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତର କୂଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଉଚିତ ଶବ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଦୁଇଁ ଲୋକର ନାଥ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। “ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଶାନ୍ତିମୟ, ଅନନ୍ତ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଜଗତର ଆଧାର, ଭୂମିର ନିମିତ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସବୁଠୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ବସିଛି, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ସମସ୍ତରୁ ଉଚ୍ଚ, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷରୁ ଉପରେ, ପରମ ଆତ୍ମାର ଅବତାର, ଯେଉଁଠି ଯୋଗୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ମୋକ୍ଷ ଦାତା, ସେ ଭଗବାନକୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁଠି ସ୍ୱଭାବିକ ଗୁଣ ନାହିଁ, ସବୁଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ଆଦି ପୁରୁଷ, ସେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। କାଳ, କାଷ୍ଠା, ନିମେଷ ଭଳି ସମୟ ମାପ ଯାହା ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହରି ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ପରମେଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶୁଦ୍ଧତା କେବଳ ପ୍ରଥାରେ ଏକ ଉପମା, ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନେଙ୍କର ଆତ୍ମା ଭିତରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ସେ କାରଣ ଓ ଫଳ, ଏବଂ କାରଣର କାରଣ, ଫଳର ଫଳ, ସେ ହରି ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି କାରଣ ଓ ଫଳ ଦୁହିଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ଆମେ ସେଉଁଠିକୁ ନମସ୍କାର କରୁ। ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ସେ କାରଣର କାରଣ ଓ ସମସ୍ତ କାରଣର ନିମିତ୍ତ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁଠି ଭୋଗ୍ତା, ଭୋଗ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସୃଷ୍ଟି, କ୍ରିୟା ଓ ଫଳ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଅବିନାଶୀ ଚେତନା, ନିତ୍ୟ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅପରିଣାମୀ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। ଏହି ପଦ ନ ଥୁଳ ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ, କୌଣସି ଗୁଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ନୁହେଁ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ପରମ ପଦକୁ ଆମେ ସଦା ନମସ୍କାର କରୁ। ଯାହାର ଅନେକ ଅଂଶର ଏକ ଅଂଶରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ, ସେ ଅବିନାଶୀ ପରବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଦେବତା, ଋଷି, ମୁଁ ବା ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହିଁ। ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ପାପ ପୁଣ୍ୟ ଦୂର କରି, ଓଁକାର ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ ପଦକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦ। ଏହି ଭଗବାନଙ୍କର ଶକ୍ତିରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସେ ପରମ ପଦ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର। ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରଣ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି କୃପା କରନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ରୂପ ଦେଖିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁ। ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ—“ଦୟା କର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା।” ଯେଉଁ ପରମ ପଦକୁ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଜଗତ୍ର ଧାରକ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ବସିଛି, ଅବିନାଶୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶେଷରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଯିଏ ପ୍ରଥମ, ଯଜ୍ଞର ମୂଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂର୍ବଜ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ନିର୍ଗୁଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଭଗବାନ, ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ନାଥ, ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅବିନାଶୀ, ନମସ୍କାର କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରତି କୃପା କର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଦିଅ। ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତିନି ଆଖିଯୁକ୍ତ ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟ, ପୂଷା, ପାୱକ ଓ ଅଗ୍ନିମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ବସୁ, ସାବ, ମାରୁତ ଦଳ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି।