ଏହିପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୃଷ୍ଟି ଗାଥା ଆମକୁ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ପ୍ରଥମେ, ବାୟୁ ତାଙ୍କର ଆନ୍ତରିକ ପରିଣାମ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ନାମକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବାୟୁରୁ ଆଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯାହାର ମୂଳ ଗୁଣ ହେଉଛି ରୂପ। ବାୟୁ ମାତ୍ର ସ୍ପର୍ଶର ଧାରକ ଥିଲେ, ଏହି ରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା। ପରେ ଆଲୋକ ତାଙ୍କର ପରିଣାମ ଦ୍ୱାରା ରସ ନାମକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ରସ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ରସର ଧାରକ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା। ଏହି ଜଳ ମାତ୍ର ରସର ଧାରକ ଥିଲେ, ରୂପ ତତ୍ତ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା। ଏହି ଜଳ ପରିଣତି ହୋଇ କେବଳ ଗନ୍ଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲା। ତାଙ୍କର ଏକତ୍ରିକରଣ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ତାଙ୍କର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଛି, ଏହିପରି ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରିଚିତ। ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକ ଅଭିନ୍ନ, ସେମାନେ ଅଲଗା ନୁହେଁ; ଏହି ଅଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତ, କେବେ ଉଗ୍ର, କେବେ ମୂଢ଼ ନୁହେଁ; ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠି, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଭାସ୍କର ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦଶେନ୍ଦ୍ରିୟ ଭାବେ ପରିଚିତ; ଏହି ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଏକ ମନ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୈକାରିକ ଦେବତା ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ। ଚର୍ମ, ଚକ୍ଷୁ, ଘ୍ରାଣ, ଜିହ୍ୱା, ଶ୍ରୋତ୍ର—ଏହି ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ସ୍ୱର, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଅର୍ଥ ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।