ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ଆସନ୍ତି ଓ ଯାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଏହି ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାମିସ୍ର, ଅନ୍ଧତାମିସ୍ର, ମହାରୌରବ, ରୌରବ, ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣପତ୍ର ଅଟବୀ, କାଳସୂତ୍ର ଓ ଅବୀଚି—ଏହି ସମସ୍ତ ନରକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବେଦ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା, ଯଜ୍ଞ ନାଶ କରୁଥିବା ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପରାଶର ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ମନସ୍ପୁତ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରିୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ସେଠାରୁ ଅନ୍ତଃକରଣ ସହିତ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱ, ଦେବତାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ତିନି ଗୁଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତେ ପୁନଃ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏଭଳି ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ନିଜ ସଦୃଶ ଅନ୍ୟ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭୃଗୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ମାରୀଚି, ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠ—ଏହି ନଉଜଣ ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପୁରାଣରେ ଏମାନେ ନବ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏପରେ ସେ ଖ୍ୟାତି, ଭୂତି, ସମ୍ଭୂତି, କ୍ଷମା, ପ୍ରୀତି, ସନ୍ନତି, ଉର୍ଜା ଓ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ଭାବେ ଦେଇ, "ତୁମେ ପତ୍ନୀ ହେଉ," ବୋଲି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱରେ ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ, ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବିପୁଳ କ୍ରୋଧ ଆକ୍ରାନ୍ତ କଲା, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବ। ତାଙ୍କ ରୋଷରୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିପିଂଡ଼ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ଓ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟିରେ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲା, ଏଠାରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା, ଯିଏ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ। ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ନାରୀ ଥିଲା। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କର," ଏବଂ ପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ରୁଦ୍ର ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କଲେ, ପୁନର୍ବାର ଦଶ ରୂପରେ ପୁରୁଷ ଭାଗକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ ଓ ପୁନି ଏକ ରୂପ ନେଲେ। ସେ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ମୃଦୁ ଓ ତୀବ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ଅଶାନ୍ତ ରୂପରେ ନିଜର ସ୍ତ୍ରୀ ଭାଗକୁ ଅନେକ ରୂପରେ, କେତେକ ଶ୍ୟାମ ଓ କେତେକ ଧଳା ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କଲେ। ଏହାପରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱୟଂଭୁବ ଭଗବାନ୍, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ସେ ସ୍ୱୟଂ ମନୁ ଭାବେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଶତରୂପା, ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷରହିତ ହୋଇଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱୟଂଭୁବ ମନୁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଦମ୍ପତିଠାରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରସୂତି ଓ ଅକୂତି ନାମକ ଦୁଇ ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଓ ଅକୂତିଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ରୁଚିଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଓ ଏହି ଦମ୍ପତିଠାରୁ ସଦକ୍ଷିଣା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଯଜ୍ଞରୁ ଜନ୍ମିତ ଦକ୍ଷିଣାଠାରୁ ବାରଟି ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୁବ ମନୁର ଯୁଗରେ ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ଦକ୍ଷ ପ୍ରସୂତି ଦ୍ୱାରା ଚବିଶି ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏହାର ନାମ ଏବେ ଶୁଣ। ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ତୃଷ୍ଟି, ମେଧା, ପୁଷ୍ଟି, କ୍ରିୟା, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ବପୁ, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ଏହି ତେରଟି ନାମ। ବିବାହ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଦେବତା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଏଗାରୋଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଖ୍ୟାତି, ସତୀ, ସମ୍ଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସନ୍ତତି, ଅନସୂୟା, ଉର୍ଜା, ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା। ଏହି ଝିଅମାନେ ଭୃଗୁ, ଭବ, ମାରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ବହ୍ନି ଓ ପିତୃମାନେ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ଝିଅମାନେ ଅନୁକ୍ରମେ ଏହି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମିଳିଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧା କାମଙ୍କୁ, ଚଳା ଦର୍ପଙ୍କୁ, ନିୟମା ଧୃତିଙ୍କୁ, ତୃଷ୍ଟି ସନ୍ତୋଷଙ୍କୁ, ପୁଷ୍ଟି ଲୋଭଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମେଧା ଶ୍ରୁତଙ୍କୁ, କ୍ରିୟା ଦଣ୍ଡଙ୍କୁ, ନୟ ଓ ବିନୟ ଉପଜନ୍ମ କଲେ। ବୋଧ, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ବିନୟ ଓ ବପୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବସାୟ ଜନ୍ମିଲେ, ଶାନ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷେମ ହେଲେ। ସୁଖ, ସିଦ୍ଧି, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଧର୍ମଙ୍କ ପୁତ୍ର; କାମଙ୍କୁ ରତି ଓ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ହର୍ଷ ଧର୍ମଙ୍କ ନାତି ଭାବେ ଉପଜନ୍ମ କଲେ। ହିଂସା ଅଧର୍ମଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଅନୃତ ଓ ଝିଅ ନିକୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଠାରୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା ଜନ୍ମିଲେ। ମାୟା ଓ ବେଦନା ଦମ୍ପତି ଭାବେ ମିଶିଲେ; ମାୟାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ବେଦନା ନିଜ ପୁତ୍ର ଦୁଃଖଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ, ରୌରବ ଉପଜନ୍ମ କଲେ; ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ବ୍ୟାଧି, ଜରା, ଶୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲେ। ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଅଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ପତ୍ନୀ କିମ୍ବା ପୁତ୍ର ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ସଂୟମିତ ଶୁକ୍ର ଅଟୁଟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପମାନେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ସେମାନେ ସଦା ଏହି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଳୟ ଆଣନ୍ତି।