ଓଁ। ବିଶ୍ୱ ରହସ୍ୟ ବିଷୟରେ ମହାର୍ଷି ପରାଶର ଏକ ଗାଢ଼ ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି—ତାଙ୍କର କଥା ଏହିପରି: ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭୁ କେବଳ ଏକ ଉପକରଣ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କିଛି ଅନ୍ୟ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି ମୈତ୍ରେୟ ରୁଷି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ: “ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମାନବ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଏକ ଅଂଶ କହିଛନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଏହାକୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ, ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ। ଏହି ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ? ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଭୈଷ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ମାନେ ପାଇଁ କଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଛି?” ମହାର୍ଷି ପରାଶର କହିଲେ: “ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜଗତ୍ ସୃଜନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରୁ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ ଜନ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଭାବରେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଛାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ରଜସ୍ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ; ତାଙ୍କର ଉରୁ (ଯାଉଁ ଦୁଇ ଉରୁରୁ) ଜନ୍ମ ନେଲେ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦୁଇ ଗୁଣରେ ଭରିତ ଜନ। ତାଙ୍କର ପାଦରୁ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ, ତମସ୍ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ପରି ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଭୈଷ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖ, ଛାତି, ଉରୁ, ଓ ପାଦରୁ କ୍ରମଶଃ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଏହି ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୃଜନ କଲେ, ଏହା ବଳିଦାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଦେବତାମାନେ ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେଇ ଏହି ବଳିଦାନର ଫଳରେ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ଧର୍ମଜ୍ଞ ବୋଲି, ବଳିଦାନ ହେଉଛି ଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥିବା ଉପାୟ, ଏହା ଲୋକଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବଳିଦାନ ସଦା ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ ରହି, ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣରେ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମାର୍ଗରେ ଚାଲି କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ବଳିଦାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତରେ ଚାହିଁଥିବା ସ୍ଥାନ—ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି—ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ ସୃଜିତ ଜନମାନେ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନରେ ନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କ୍ଷୋଭ ହିନ୍ନ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅପବାଦ ହିନ୍ନ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ୱରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭୁରେ ନିଷ୍ଠ ହୁଏ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥିତି ବିଲ୍ବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତାପରେ, ସମୟ ନାମକ ଏକ ଅଂଶ ହରିଙ୍କର, ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପାପକୁ ମିଟାଇ ଦେଇଥାଏ। ମୈତ୍ରେୟ, ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅଧର୍ମର ମୂଳ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ଓ ଲୋଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ—କାମ ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ ଅସୁଯୋଗ୍ୟ ଭାବ। ଏହା ପରେ, ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ନିଜସ୍ୱ ଉପଲବ୍ଧି ଅତିକ୍ରମ କରି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅଠ ଉପଲବ୍ଧି, ଯେଉଁମାନେ ରସରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏହି ଉପଲବ୍ଧି ହ୍ରାସ ପାଇଲେ, ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ପାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ସେମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଅଧିକ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପୀଡିତ ହୁଏ। ତାପରେ, ସେମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଟାଳିକା, ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼, ଜଳ ତଥା କୃତ୍ରିମ ଦୁର୍ଗ, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମ ତିଆରି କଲେ। ସେମାନେ ଏହି ନଗର ଓ ଦୁର୍ଗରେ ନିଜ ଘର ତିଆରି କଲେ, ଏହା ଠିକ୍ ଅନୁସାରେ, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ନିବାରଣ ପାଇଁ। ଏହି ପରି ଶୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ରକ୍ଷା ଉପାୟ ତିଆରି କରି, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଉପାୟ ଓ ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତା ଉଦ୍ଭବ କଲେ। ଅନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ: ଚାଉଳ, ଜାଉ, ଗହମ, ଚଣା, ତିଳ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ଉଦାର, କୋରଡୁଷ, ଓ ସତୀନକା। ଉରଦ, ମୁଗ, ମସୁର, ନିଷ୍ପାବ, କୁଲଥ, ଆଢ଼କ୍ୟ, ଚଣା, ଓ ଭଙ୍ଗ—ଏହି ସତରେ ଧାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି। ଏହି ଚାଉଳ, ଜାଉ, ଉରଦ, ଗହମ, ଚଣା, ତିଳ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, କୁଲଥ—ଏହି ଚାରି ଧାନ୍ୟ ଏବଂ ଚାରି ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୃହ ଧାନ୍ୟ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ଏହି ଶ୍ୟାମାକ, ନୀବାର, ଜର୍ତିଳ, ଗବେଧୁକା, ବେଣୁୟବ, ମର୍କଟକ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ। ଏହି ଚାରି ଧାନ୍ୟ ଓ ଚାରି ଜଙ୍ଗଲ ଧାନ୍ୟ ବଳିଦାନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ, ଏବଂ ବଳିଦାନ ଏହାର ଉଚ୍ଚତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ବଳିଦାନ ସହିତ ଏହି ଧାନ୍ୟ ଜୀବ ମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ; ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ବଳିଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଦୈନିକ ବଳିଦାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପକାର ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗରେ ଦୁଷ୍ଟ ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବଳିଦାନ କୁ ବିସ୍ମୃତ କରି ଦେଲେ; ସେମାନେ ବେଦର ଉପଦେଶ, ବେଦ ଓ ବଳିଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉପହାସ କଲେ, ବଳିଦାନର ନାଶକ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଓ ଆଚରଣରେ ଦୁଷ୍ଟ, ବେଦ ଉପହାସକାରୀ, ଧର୍ମ ପଥର ବିଘ୍ନକାରୀ, ତେଢ଼ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଜୀବିକା ଉପାୟ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା, ପ୍ରଜାପତି ସୃଜିତ ଜନମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ ସ୍ଥାନ ଓ ପଦବୀ ଦେଲେ। ଓ ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଳକ, ସେ ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ଉପଲବ୍ଧି ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ଥାନ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥାନ। ଭୈଷ୍ୟମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିଲେ, ପବନ ଦେବଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାନ୍ତି; ଶୂଦ୍ରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ପାନ୍ତି। ଏକାଉଠି ଏଠାଉଠି ଅଠାଠି ହଜାର ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଋଷିମାନେ ଓ ଗୁରୁ ସହ ବସୁଥିବା ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ସେଇ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ।