ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଓ ବ୍ୟାପ୍ତିଶୀଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: “ହେ କମଳନୟନ, ଆପଣ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଥିଲେ, ଦୟାକରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ଆମ ପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି କହିଲେ: “ହେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାକୁ ଅଭିଲାଷୀ।” ସେମାନେ ପୁଣି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: “ହେ କମଳନୟନ, ଏହି ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହେଉ। ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଦୟା ଚାହୁଁଛୁ।” ଏପରି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ଶ୍ରୀ ପରାଶର ଖ୍ୟାତି କଲେ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ସଂସାରର ଧାରକ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ ମହାଜଳରେ ରଖିଦେଲେ। ଏହି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରୀରର ଅପାରତାରେ, ପୃଥିବୀ ଏକ ବଡ଼ ନୌକା ପରି ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଅଚଳ ରହିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଅପାରତା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଡୁବିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ, ଆଦିପୁରୁଷ, ଅନାଦି ପ୍ରଭୁ, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ବିଭାଜନ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲା, ସେପରି ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଓ ଚାରିଟି ଲୋକ—ଭୂ ଆଦିକୁ—ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରଜୋଗୁଣରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ, ଚାରିଟି ମୁହଁ ନେଇ, ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିରେ ସେ କେବଳ ଉପାଦାନ କାରଣ, କାରଣ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକି ନିଜେ ପ୍ରଧାନ କାରଣ ହୁଏ। ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଉପକରଣ ଭାବେ ଦରକାର, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଦିନ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମୈତ୍ରେୟ ମୁନି ପଚାରିଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମାନବ ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଏହି ସୃଷ୍ଟି କଲେ?” ସେ ଆହୁରି ପଚାରିଲେ: “ପ୍ରଜାପତି କିପରି ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଗୁଣ ନିର୍ମାଣ କଲେ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ?” ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: “ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛାରୁ, ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣ ଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଛାତିରୁ ରଜୋଗୁଣ ଶାଳୀ, ଉରୁଠାରୁ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦୁଇଁ ଗୁଣର ମିଶ୍ରଣ ଥିବା ପ୍ରାଣୀ, ଓ ପାଦରୁ ତମସ୍ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଭଳି ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏମାନେ କ୍ରମଶଃ ମୁଖ, ଛାତି, ଉରୁ, ଓ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପାଦନ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଯାହା ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାଧନ। ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ମଙ୍ଗଳର କାରଣ, ଏହା ଉନ୍ନତି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ନିତ୍ୟ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା, ଧର୍ମପରାୟଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଓ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଆପଣାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟିତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ରରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଭାବେ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ କର୍ମରେ ଅଦୂଷିତ ରହି, ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ତଃକରଣ ପରମ ପ୍ରଭୁରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୁଏ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ‘ବିଲ୍ବ’ ନାମକ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ, ‘କାଳ’ ନାମକ ଏକ ଅଂଶ ହରିଙ୍କ, ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମକୁ ତଳେ ପକାଇ ଦିଏ, ଯଦିଓ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସାନ୍ନା ଓ ଅଲ୍ପ ଥାଏ। ମୈତ୍ରେୟ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଳମୂଳରୁ ଅଧର୍ମର ମୂଳ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଲୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ କୁ-ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଜାତ ସିଦ୍ଧି ଅତ୍ୟଧିକ ଉନ୍ନତି ପାଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ରୁଚି ଆଦି ଅନ୍ୟ ଆଠଟି ସିଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ସିଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ଥାଏ, ଓ ପାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ସେମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ, ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ଜଳ ଏବଂ କୃତ୍ରିମ କୋଟ, ସହର, ଏବଂ ଛୋଟ ଗ୍ରାମ ତିଆରି କଲେ। ସେଉଁଠି ନିଜ ଘର ନିର୍ମାଣ କରି, ଶୀତ, ତାପ ଆଦି ଦୁଃଖ ହରଣ ପାଇଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ଏହିପରି ସୁରକ୍ଷା ଉପାୟ ତିଆରି କରି, ସେମାନେ ଜୀବିକା ଓ କୌଶଳମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପାୟ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଧାନ, ଜଉ, ଗହୁଁ, ଚଣା, ତିଳ, ପ୍ରିୟାଙ୍ଗୁ, ଉଦାର, କୋରଡୂଷ, ସତୀନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା। ମାଷ, ମୁଗ, ମସୁର, ନିଷ୍ପାବ, କୁଳଥ, ଆଢ଼କ୍ୟ, ଚଣା, ଭାଙ୍ଗ—ଏହି ସତରଟି ଧାନ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛି। ଏହି ଧାନ୍ୟମାନେ ଚାଷ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ, ଓ ଚୌଦ୍ଦଟି ଗଛ ଚାଷ ଓ ଅଚାଷ ଉପଯୁକ୍ତ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଧାନ, ଜଉ, ମାଷ, ଗହୁଁ, ଚଣା, ତିଳ, ପ୍ରିୟାଙ୍ଗୁ, ଏଠି କୁଳଥ ଅଷ୍ଟମ। ଶ୍ୟାମାକ, ନୀବାର, ଜର୍ତିଳ ସହିତ ଗବେଧୁକା, ବେଣୁୟବ, ମର୍କଟକ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏହି ଚୌଦ୍ଦଟି ଔଷଧି ଘରୋଇ ଓ ଅଘରୋଇ ଦୁହେଁ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ରହିଛି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମୂଳ କାରଣ ଏହି ଧାନ୍ୟ; ତେଣୁ ଉତ୍ତମ ଓ ଅଧମ ଉଭୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ସଦା ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ନିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ଲୋକଙ୍କୁ ଉପକାର ମିଳେ, ଦୁଃଖ ହ୍ରାସ ପାଏ। କିନ୍ତୁ, କଳି ଯୁଗର ଦୁଷ୍ଟ ସାଥିରେ ଯେମାନେ ମନ ଦୂଷିତ ହୋଇଗଲେ, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ମନ ଲଗେଇଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟା, ସୃଷ୍ଟିର ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଜୀବନର କଥା ଶ୍ରୀ ପରାଶର ମୁନି ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ କହିଲେ।