ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦତଳରେ ବେଦମାନେ ବିରାଜିତ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ହେଉଛି ବଳିବେଦୀର ଖୁଟି, ଦାନ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମକାଣ୍ଡର ପ୍ରତୀକ, ଏବଂ ମୁଁହ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜିଭ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦର୍ଭା ଘାସ ଭଳି ପବିତ୍ର; ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ବଳିର ଦେହଧାରୀ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ହେଉଛି ଦିନ ଓ ରାତ୍ରି, ମୁଣ୍ଡ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ମାନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସ୍ତୁତିର ସଂଗ୍ରହ, ନାକ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ନିବେଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ବଳିର ଅଞ୍ଜଳି, କଣ୍ଠ ସାମବେଦର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି, ଦେହ ପୂର୍ବ ବେଦୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଳିର ସଂଯୋଗ; ଆପଣ ଧର୍ମ ଓ ଦାନର ଶ୍ରବଣ, ହେ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମା, ହେ ଭଗବାନ, କୃପା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ପଦକ୍ରମରେ ପୃଥିବୀକୁ ମାପିବା ମଧ୍ୟମରେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଦି ଓ ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି। ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ ଭାବେ ଜାଣୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚର ଶ୍ୱାମୀ; ଦୟା କରନ୍ତୁ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶୁଣ୍ଡ ଶିରେ ଥିବା ପୃଥିବୀଟି, ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛି ଯେପରି ଏକ ତାଜା ପଦ୍ମପତ୍ର ଅଣ୍ଡା ମାଟିରୁ ଉଠି ଏକ ବଡ଼ ନୀଳ ପଦ୍ମକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛି। ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ବିସ୍ତୃତ ଜଗତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହରେ ବ୍ୟାପିଛି; ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ଅଲୌକିକ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅବସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତୁ। ଆପଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥ; ଆପଣ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କର ମହିମାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଭରି ରହିଛି। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ରୂପ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେଉଁଠି ଅସଲରେ ଆପଣଙ୍କର ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ମୋହିତ, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଅବିବେକୀ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମାତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହାକୁ ବସ୍ତୁ ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ମୋହର ସମୁଦ୍ରରେ ଭୂଲିଯାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ଲୋକେ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଜ୍ଞାନର ରୂପ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ କୃପା କରନ୍ତୁ; ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଥିବା ଆପଣ, ପୃଥିବୀକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ। ହେ ଶ୍ରୀଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ହେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ, ଆମ ପାଇଁ ପୃଥିବୀକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତୁ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଆମକୁ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଏହି ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କର ଠାରୁ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉ; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛୁ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ପୃଥିବୀକୁ ବୋକାରେ ଧରି, ତୁରନ୍ତ ଉପରକୁ ବଢ଼ାଇ, ବଡ଼ ଜଳରେ ରଖିଲେ। ଏହି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ, ଜଳର ମଧ୍ୟରେ, ପୃଥିବୀ ଏକ ବଡ଼ ନୌକା ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲା; ତାଙ୍କର ଦେହର ବିସ୍ତାର ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀ କେବେ ଡୁବିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ଆଦି ପ୍ରଭୁ, ଆଦିହୀନ ହରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେହିଭଳି ଉଚିତ ଭାଗରେ ସଜାଇଲେ। ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ, ନିଜ ଅଚ୍ୟୁତ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ବିଭାଜନ କରି, ସେହିପରି ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ସାତ ଦ୍ୱୀପ ତିଆରି କଲେ, ଚାରିଟି ଲୋକ—ଭୂ ଆଦି—ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ରଜୋଗୁଣରେ ବିଲିନ ହୋଇ, ଚାରିମୁହଁ ଧାରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବଳ ଉପାଦାନ ହେବା ସହିତ, ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତିମାନେ ମୂଳ କାରଣ ହେଲେ। ଏହା ଛଡ଼ା, ସେ କୌଣସି ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ନିଜ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ମଣିଷର ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଅଧୋଗତି ହୋଇଥାଏ, ତାହା କିପରି ବ୍ରହ୍ମା କଲେ? ଏହି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କହନ୍ତୁ। ଏବଂ, ପ୍ରଜାପତି କିପରି ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣ ତିଆରି କଲେ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କର୍ମ କରିବେ, ତାହା କହନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛାରୁ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଁହରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପ୍ରବଳ। ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ ରଜୋଗୁଣ ଭର୍ପୂର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଜଂଘାରୁ ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦୁଇଟି ଗୁଣ ଭର୍ପୂର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପାଦରୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମା ତମୋଗୁଣ ଭର୍ପୂର ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ମୁଁହ, ବକ୍ଷ, ଜଂଘା ଓ ପାଦରୁ କ୍ରମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାୟ। ଦେବତାମାନେ ବଳିଦାନରେ ପୋଷିତ ହୋଇ, ବର୍ଷା ବର୍ଷାନ୍ତି; ଏହିପରି, ଲୋକମାନେ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର କାରଣ। ଏହି ବଳିଦାନ ସଦା ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠ, ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ ଓ ମାର୍ଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଲୋକମାନେ କରନ୍ତି। ମଣିଷମାନେ, ହେ ମୁନି, ଏଠାରୁ ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଫଳ ଚାହାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଏହି ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଜନ୍ମଜାତ ଜନ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ରହନ୍ତି। ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ରହନ୍ତି, ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ କାର୍ମରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଦୋଷରହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆନ୍ତରିକ ଭାବେ ପରମ ପ୍ରଭୁରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା 'ବିଲ୍ବ' ନାମକ ପରମ ପଦ ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ। ତାପରେ, 'କାଳ' ନାମକ ଯାହା ହରିଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଏହି ଲୋକରୁ ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯଦିଓ ସେଠାରେ ଅତି ଅଳ୍ପ ଓ ଅର୍ଥହୀନ।