ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବା ପରେ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା ତୀରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ନେଇ, ସେହି ମୁଣ୍ଡକୁ କାଶୀ ନଗରରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଶୋକାକୁଳ ଲୋକମାନେ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାଥୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଶୌରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ ମନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। କାଶୀ ନଗରରେ ପଡ଼ିଥିବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହା କ'ଣ?" ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଜାଣି, କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପୁରୋହିତ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଅବିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, "ବର ଚାହିଅ" ବୋଲି କହିଲେ। ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏମିତି ଏକ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଯିଏ ମୋ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିପାରିବ।" ଶିବ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ।" ବଢ଼ିଆ ଅଗ୍ନିରୁ ତକ୍ଷଣାତ୍ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟାବି କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେହି କୃତ୍ୟା, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଦହୁଥିବା ମୁଁହ, ଅଗ୍ନି ଝରୁଥିବା କେଶ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, "କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ଆସିଗଲା। ଏହାକୁ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାର ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ନିକଟକୁ ରକ୍ଷା ଚାହିଲେ। ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ, ଏହି କୃତ୍ୟା କାଶୀର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି, ଯିଏ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହାଯାଇଲା, "ଏହି ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଦହୁଁଥିବା କେଶ ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା କୃତ୍ୟାକୁ ତୁମର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କର।" ସେହି ସମୟରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ସୁଦର୍ଶନ ବେଗରେ ଏହି କୃତ୍ୟାକୁ ଧାଉଥିଲା, ଯାହା ଅଗ୍ନିର ମାଳା ଓ ଜଟାରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍ସରଣ କରୁଥିଲା। ଚକ୍ର ଘାତରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃତ୍ୟା ଛିଥି ହୋଇଗଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଚାଲି, ବାରାଣସୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅବରୋଧ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, କାଶୀର ବିଶାଳ ସେନା ଓ ପିଶାଚମାନେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ରୋକିବାକୁ ଆଗେଲେ। କିନ୍ତୁ, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଳକୁ ଦହିଦେଲା, ଏବଂ କୃତ୍ୟା ସହିତ ସାରା ବାରାଣସୀକୁ ଉପସ୍ମାର କଲା। ସେହି ନଗର ତାଙ୍କ ରାଜା, ସେବକ, ପୌରଜନ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମନୁଷ୍ୟ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୋଦାମ ସହିତ ଏମିତି ଦହିଗଲା ଯେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଘର, ପ୍ରାଚୀର, ଅଙ୍ଗନା ଅଗ୍ନିରେ ଆବୃତ ହେଲା, ହରିଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସାରା ନଗରକୁ ଦହିଦେଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ର ଅନ୍ତେଶେଷେ ଜ୍ଵଳନ ଆଲୋକରେ ତାଳମାଳ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲା। ଏହିପରେ, ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପୁଣି ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଶୂରତା ଓ ପ୍ରବଳ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଯମୁନା ଉଦ୍ଧାର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି, ଏହା ସହିତ ବଳରାମଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କାହାଣୀ କୁହନ୍ତୁ।" ପରାଶର କହିଲେ, "ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନନ୍ତ, ଧରାକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଯାଦବମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ବଳରାମଙ୍କ କର୍ମ ଗଥା କହିବି। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ, ବୀର ସାମ୍ବ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଚୁଆଁ କଲେ। ଏହା ଦେଖି, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ମିଶି ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଧରି ନିବାସ କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଓ ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଉଦ୍ୟମ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ଗର୍ବ ଭରା କଥାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି କହିଲେ, "ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବେ, ମୁଁ ଏକାକି କୌରବମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି।" ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଜାଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗାଈ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଜଳ ଦେଇ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ। ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ବଳରାମ କୌରବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଉଗ୍ରସେନ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି—ସାମ୍ବକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଅ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ସମସ୍ତ କୌରବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କୌରବ, ବାହ୍ଲୀକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, "ମୁଷଳଧାରୀ, ଏକ ଯାଦବ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଆମେ ଆଜ୍ଞା ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିବ?" ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ବଳରାମ, ଏହି ଆଜ୍ଞା କ’ଣ? କୌରବ ବଂଶକୁ କେଉଁ ଯାଦବ ଆଜ୍ଞା ଦେବ? ଯଦି ଉଗ୍ରସେନ ଆଜ୍ଞା ଦେଇପାରିବେ, ତେବେ ଏହି ରାଜସିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଆମ ପାଇଁ ଅନବଶ୍ୟକ।" "ବଳ, ଚାଲିଯାଅ! ସାମ୍ବ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛି, ଶାସ୍ତି ଦିଆଯିବ। ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ବା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବୁନାହିଁ।" "କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ଆମେ ଦେଇଥିବା ସମ୍ମାନ ଆମ ମହତ୍ତ୍ୱରୁ ଥିଲା। ଏହି ଆଜ୍ଞା ମାନେ ମାଲିକ ଓ ଦାସ ଭଳି ହୋଇଯାଇଛି।" "ସମାନ ଆସନ ଓ ଭୋଜନରେ ଅଭିମାନ ଆସିଛି, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧମ ଭାବିନଥିଲୁ, ଏହା ଆମ ଦୋଷ ନୁହେଁ।" "ବଳ, ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ଘ୍ୟ ଶିଷ୍ଟାଚାର ମାତ୍ର, ଏହା ଆମ ପ୍ରଥା ନୁହେଁ, ତୁମ ବଂଶ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ କୌରବ "ଆମେ ହରିପୁତ୍ର ସାମ୍ବକୁ ଛାଡ଼ିବୁନାହିଁ!" ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଶୀଘ୍ର ଗଜସାହ୍ୱୟ ନାମକ ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ ହଳାୟୁଧ ବଳରାମ କ୍ରୋଧରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ତଳେ ଗଡ଼ି ଭୂମିକୁ ପାଦଘାତ କଲେ। ତାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପାଦଘାତରେ ଭୂମି ଫାଟିଗଲା, ଏବଂ ଏହାର ଧ୍ୱନି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ତାଙ୍କ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, କ୍ରୋଧରେ ବିକୃତ ମୁହଁରେ ବଳରାମ କହିଲେ, "ଏହି ଅଭିମାନ ସେମାନଙ୍କର, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ଶୂନ୍ୟ।