ହରି ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ବସିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଧାରଣ କରି, ଏକ ହସ୍ତରେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧରିଥିବା, ଅନ୍ୟ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ। ସେ ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଶଂଖ ଧରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜାରେ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଚେଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ କଣ୍ଠସୁତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ପିତାମ୍ବର ପରିଧାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଗମ୍ଭୀର ଭାବ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସିଲେ। ତାପରେ, ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ତାଙ୍କ ସେନା, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ତଳୱାର, ଅଣ୍ଶ, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ଶୂଳ ଓ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ତୀର ଛାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ଚିରିଦେଲେ, ଗଦା ଓ ଚକ୍ରର ଘାତରେ ସେ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ପରେ, ଜନାର୍ଦନ ନିଜେ କାଶୀରାଜଙ୍କ ସେନାକୁ ସଂହାର କରି, ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ତୁମେ ଯେ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ କହିଥିଲ, ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ସେହି କଥାକୁ ଏବେ ପୂରଣ କରୁଛି। ଏହି ଚକ୍ର ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ଏହି ଗଦା ତୁମ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ଏହି ଗରୁଡ଼ ତୁମ ଧ୍ୱଜାରେ ଯାଉ।’ ଏପରି କହି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ି ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱରେ ବିଲାପ ଧ୍ୱନି ହେଲା, କାଶୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ପୌଣ୍ଡ୍ରକଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ, ଭାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ତୀର ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ସେହି ମୁଣ୍ଡକୁ କାଶୀ ନଗରକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଶୋକାକୁଳ ଲୋକମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ଓ କାଶୀରାଜ ସହିତ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଶୌରି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଡ୍ୱାରକାକୁ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ। କାଶୀ ନଗରରେ ଏହି ପତିତ ମୁଣ୍ଡ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଏହା କ’ଣ?’ ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ହତ ହେବା ଜାଣି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୋହିତ ସହିତ ଶଂକରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଅଭିମୁକ୍ତ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଶଂକର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ—‘ବର ଚାହିଅ।’ ସେ ବର ଚାହିଲେ—‘ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏମିତି ଏକ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଯିଏ ମୋ ବାପାଙ୍କ ହନ୍ତା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିପାରିବ।’ ଶଂକର କହିଲେ—‘ତଥାସ୍ତୁ।’ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ମାୟାବୀ କୃତ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାହାର ମୁଁହଁ ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶ ଭଳି, କେଶ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱାଳିଥିଲା, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା—‘କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!’—ଏବଂ ଡ୍ୱାରକାକୁ ଗଲା। ଏହା ଦେଖି, ଭୟଭୀତ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ ଲୋକମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଶରଣକୁ ଦୌଡ଼ି ଗଲେ। ଏହି ମହାକୃତ୍ୟା କାଶୀର ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କ ଉପାସନାରେ, ଋଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା—ଏହି କଥା ସୁଦର୍ଶନଧାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବୁଝିପାରିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା କେଶ ଥିବା ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟାକୁ ତୁମ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ କର, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ସଂହାର ପାଇଁ ଅବିନାଶୀ ଭାବେ ଅନୁସୂତି ହୁଏ।’ ତାପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ବେଗରେ ଏହି ଅଗ୍ନିମାଳାଧାରୀ, ଜଟାଅଗ୍ନି ଝରୁଥିବା କୃତ୍ୟାଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲା। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃତ୍ୟା ଚକ୍ରର ଆଘାତରେ ବିଖଣ୍ଡିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ସଂଯମ ହୋଇ ବେଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା, ଚକ୍ର ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲା। ଏହି କୃତ୍ୟା ତାହାର ଶକ୍ତି ଶୁନ୍ୟ ହୋଇ, କାଶୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏଠାରେ କାଶୀର ବଡ଼ ସେନା ଓ ପିଶାଚ ସେନା, ଶସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରକୁ ରୋକିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସେହି ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଏହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦହିଦେଲା, ଏବଂ କୃତ୍ୟା ସହିତ ସାରା କାଶୀ ନଗରକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲା। ଏହି ସହର, ତାଙ୍କ ରାଜା, ଦାସ, ପୌର, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ମଣିଷ, ଧନ ଓ ସଞ୍ଚୟ ସହିତ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେନି ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଘର, ପାଗା ଓ ଦଳାନ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱାଳିଉଠିଲା; ହରିଙ୍କ ଚକ୍ର ସମଗ୍ର ସହରକୁ ଦହିଦେଲା। ଏହି ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କ୍ରୋଧାନ୍ତ, ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ୍ତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଚକ୍ର ପୁନଃ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଫେରିଗଲା। ଏହିଠାରେ, ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପୁନି ବଳରାମଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଯମୁନା ଆକର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ କୌତୁକ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ବଳର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କୌତୁକ କଥା କୁହନ୍ତୁ।’ ପରାଶର କହିଲେ—‘ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ମୁଁ ଯଦୁବଂଶର ମଧ୍ୟରେ ଭୂଧର ଅନନ୍ତ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳରାମଙ୍କ କୌତୁକ କଥା କହିବି। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କନ୍ୟାର ସ୍ୱୟଂବରରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ତାଙ୍କୁ ହରି ନେଲେ। ଏହା ପରେ କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବିଜୟୀ ସାମ୍ବକୁ ଧରି ନେଇଲେ। ଏହି ଖବର ଯଦୁମାନେ ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ। ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କରି କହିଲେ—‘ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେବେ; ମୁଁ ଏକାକି କୌରବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି।’ ବଳରାମଙ୍କ ଆଗମନ ଜାଣି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଉପଚାର ସ୍ୱରୂପ ଗାଁ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଜଳ ଦିଏ। ଏହି ଉପଚାର ନେଇ, ବଳରାମ କୌରବମାନୋଁ କୁହିଲେ—‘ଉଗ୍ରସେନ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛନ୍ତି—ସାମ୍ବକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦିଅ।’ ଏହା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କୌରବ, ଭାଳିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ—‘ଗଦାଧାରୀ ଏକ ଯାଦବ, ଯିଏ ରାଜ୍ୟକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ଆମକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେବେ?’ ଏପରି ଭାବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସୂଚିତ ହେଲା।