ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ—ଏହି ଶୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ, ସେଇ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏହାକୁ ଶୁଣ। ପୂର୍ବ ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷ ହେବାପରେ, ରାତି ଶେଷ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମା ଜାଗିଲେ। ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ଆସି, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶୂନ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୂଳ ଉତ୍ସ ଓ ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ—ସେ ପରମ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସମସ୍ତରୁ ଉଚ୍ଚ, ସମସ୍ତର ମୂଳ ଓ ଉତ୍ସ। ଏଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ାଯାଏ—ଯେଉଁ ଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ନାରାୟଣ, ସେଇ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ। ଜଳକୁ ‘ନାରା’ ବୋଲାଯାଏ, ଏହି ଜଳ ନରଙ୍କର ସନ୍ତାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ସେ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଭାବେ, ବିଶ୍ୱ ଏକ ମାତ୍ର ସାଗର ହୋଇଗଲାପରେ, ଭୂମି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଯାଇଥିବାକୁ ଜାଣି, ପ୍ରଜାପତି ଭଗବାନ ତାହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ପୂର୍ବ କଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ଭଳି, ସେ ମାଛ, କୂର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି, ସେ ଏବେ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞର ମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ, ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଜନଲୋକରେ ବସିଥିବା ସନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେ, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତର ଆଧାର, ତାପରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତଳତମ ପାତାଳରୁ ଆସିଥିବା ଭୂଦେବୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନମିଲେ ଓ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଭୂଦେବୀ କହିଲେ—“ପଦ୍ମନୟନ, ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ମୋତେ ଏଠାରୁ ଉଠାଇ ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲି। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲ, ମୁଁ ତୁମେ ଠାରୁ ନିର୍ମିତ; ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ହେ ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆତ୍ମା, ଅବ୍ୟକ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଓ କାଳସ୍ୱରୂପ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହାରକ; ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କର। ବିଶ୍ୱ ଏକ ସାଗର ହେବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଗ୍ରସଣ କରି, ମାତ୍ର ତୁମକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ତୁମର ପରମ ସ୍ୱରୂପ କେହି ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ; ତୁମ ଅବତାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ମୋକ୍ଷକାମୀମାନେ ତୁମକୁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ପୂଜନ କରନ୍ତି; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ବିନା କେହି ମୋକ୍ଷ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଯାହାକୁ ଧାରଣ କରିପାରେ, ସେସବୁ ତୁମର ରୂପ। ମୁଁ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ, ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ, ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ, ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଏହି କାରଣରୁ ମୋତେ ମାଧବୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସ୍ଥୂଳ-ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ-ବ୍ୟକ୍ତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମକୁ ବିଜୟ ହେଉ। ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଯଜ୍ଞପତି, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍କାର, ତୁମେ ଓଁକାର, ତୁମେ ଅଗ୍ନି। ତୁମେ ବେଦ, ବେଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ହରି; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ। ହେ ପରମପୁରୁଷ, ତୁମେ ସକଳ ଓ ନିରାକାର, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ; ମୋ ଯାହା କୁହିଛି ଓ ଯାହା ନାହିଁ କୁହିଛି, ସମସ୍ତକୁ ତୁମେ ନମସ୍କାର—ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର।” ପରାଶର କହିଲେ—ଏପରି ଭୂଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ, ସାମଗାନର ଗମ୍ଭୀର ଶବ୍ଦ ପରି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗର୍ଜନ କଲେ। ଏହି ବେଳେ, ବିଶାଳ ବରାହ, ପୁର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶିତ ପଦ୍ମପ୍ରଭା ନୟନରେ, ନିଜ ଦନ୍ତରେ ଭୂମିକୁ ଉଠାଇ, ତଳପାତାଳରୁ ବାହାରିଲେ; ସେ ଏକ ବିଶାଳ ନୀଳ ପାହାଡ଼ ପରି ପ୍ରଭାମାନ ହେଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଲଗିଛି। ସେ ଉଠିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବହୁତ ବାତାସ ଚାଲି, ତଥା ଜଳକୁ ଚାରିଦିଗକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲା। ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରେ ଜଳ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଜନଲୋକରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ପବିତ୍ର ହେଲେ। ତଳପାତାଳରେ ତାଙ୍କର ଖୁରର ଛୁଆଁରେ ଜଳ ବିକ୍ଷୋଭିତ ହେଇ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା; ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଳ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କଲା, ଏବଂ ତାଁଠାରେ ବସୁଥିବା ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ଚଳିତ ହେଲେ। ବରାହ ଉଠିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ପେଟ ଜଳରେ ଆଉ ଭିଜିଥିଲା, ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରି, ବେଦମୟ ଦେହକୁ ନାଚାଇ, ତାଙ୍କ ଚୁଲି ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ଯୋଗୀମାନେ, ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଭରି, ମାନ ନମାଇ, ଭୂଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଉନ୍ମୁଖ ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ସେମାନେ କହିଲେ—“ହେ ପରମେଶ୍ୱର, କେଶବ, ବିଜୟ ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଗଦା, ଶଂଖ, ଖଡ଼ଗ, ଚକ୍ରଧାରୀ! ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନର କାରଣ; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମ ପଦ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ତୁମ ପାଦରେ ବେଦ, ଦନ୍ତରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ, ଦାନ୍ତରେ କ୍ରିୟା, ମୁଁହରେ ବେଦି; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ବା, ଚୁଲି ଦର୍ଭା, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସ୍ୱରୂପ। ତୁମ ନୟନ ହେଉଛି ଦିନ ଓ ରାତି, ମୁଣ୍ଡ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଚଟାଣ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଷ୍ଟୋତ୍ର, ନାକ ସମସ୍ତ ହବିଷ୍ୟ। ତୁମ ଚମ୍ପ ହେଉଛି ଅର୍ଘ୍ୟପାତ୍ର, ଶବ୍ଦ ସାମ ଗୀତର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି, ଦେହ ପୂର୍ବ ବେଦି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଯୋଗ; ଧର୍ମ ଓ ଦାନର ଶ୍ରବଣ ତୁମେ, ହେ ନିତ୍ୟାତ୍ମା, ହେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ, କୃପା କର। ତୁମେ ଯେଉଁଭଳି ପଦକ୍ରମେ ଭୂମି ଉପରେ ଚାଲିଛ, ସେଇ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅବିନାଶୀ ବିଶ୍ୱର ଆଦି ରୂପ; ଆମେ ତୁମକୁ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଜାଣୁ—ଦୟା କର, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚର ସ୍ୱାମୀ। ତୁମ ଦନ୍ତର ଆଗରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଭୂମି ଏପରି ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ଏକ ନୀଳ ପଦ୍ମରେ ତାଜା କାଦୁଅ ଧୋଇଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଲଗିଛି।