ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ “ଏହିପରି ହେଉ” ବୋଲି କହି, ହରି ଭୂଲୋକକୁ ଅବତରଣ କଲେ। ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ ସିଦ୍ଧ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଂହମାନେ। ଏପରେ, ଦ୍ୱାରକା ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଶ୍ରୀହରି ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ବାଜାଇଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଗରୁଡ଼ ଉପରୁ ଅବତରି, ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହ ମହା ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷକୁ ଦ୍ୱାରକାର ଅଙ୍ଗନାରେ ରଖିଦେଲେ। ଏହି ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖିବାକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ମାନବ ଦେହରେ ଅନ୍ତର୍ବନ୍ଧିତ ସମସ୍ତେ ଆଦର ସହ ବୃକ୍ଷ ପାଖକୁ ଆସି, ଖୁସିରେ ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କିଛି ଦାସ-ଦାସୀମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିଲେ; କୃଷ୍ଣ ନାରକାସୁରଙ୍କ ନାରୀମାନେ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ଯାହାକୁ ନାରକାସୁର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଧର୍ମାନୁସାରେ, ଏକ ସମୟରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ହାତ ଧରିବାର ନିୟମ ପାଳନ କଲେ। ଏହିପରି ଶୋଭା ପାଇଲେ ୧୬,୦୦୦ ଏକ ଶତ ଏକ ନାରୀ; ଏତେ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ମଧୁସୂଦନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାରୀ ଭାବିଲେ, ମଧୁସୂଦନ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଛନ୍ତି। ରାତିରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଗୃହରେ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟା କେଶବ ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ବାସ କଲେ। ପରାଶର ମୁନି କହିଲେ— ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ; ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଭାନୁ ଓ ଭୈମରିକ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତି, ତାମ୍ରପକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ; ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ସାମ୍ବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ନାଗଜିତିଙ୍କୁ ଭଦ୍ରବିନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଶୈବ୍ୟାଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରାମଜିତ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁସରୀମାନେ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଗାତ୍ରବାନ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର, କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ଚକ୍ରଧାରୀ ୮୦,୧୦୦ ପୁତ୍ର ପାଇଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭାଜ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ବାଣାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। ଏଠାରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାଣାଙ୍କ ହଜାର ହସ୍ତ ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ କାଟିଦେଲେ। ମୈତ୍ରେୟ ପଚାରିଲେ— କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା? କିପରି ଏହି ମହିଳାକୁ ନେଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ହରାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା? ଏବଂ କିପରି ବାଣାଙ୍କ ହସ୍ତ ନାଶ ହେଲା? ଦୟାକରି ସବୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ। ପରାଶର କହିଲେ— ବାଣାଙ୍କ କନ୍ୟା ଉଷା, ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି, ଏପରି ସାଥୀ ପାଇବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ। ତାହା ଜାଣି, ଗୌରୀ ତାକୁ କହିଲେ— “ଏପରି ଆକାଂକ୍ଷା ଛାଡ଼, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସ୍୵ାମୀ ସୁଖ ଭୋଗିବେ।” ଏହା ଶୁଣି, ଉଷା ଭାବିଲେ— “କେବେ ଏହା ହେବ? କିଏ ମୋ ସ୍୵ାମୀ?” ପୁନି ପାର୍ବତୀ କହିଲେ— “ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଯିଏ ସ୍୵ପ୍ନରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବ, ସେଇ ତୁମ ସ୍୵ାମୀ ହେବେ।” ଏହି ତାରିଖରେ, ଦେବୀ କହିଥିବାପରି, ଏକ ପୁରୁଷ ଉଷାଙ୍କ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଆସିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଜାଗି, ସେ ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେନି, ଉତ୍ସୁକ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀକୁ ପଚାରିଲେ— “ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ?” ବାଣାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ କନ୍ୟା ଚିତ୍ରଲେଶା ତାଙ୍କ ସଖୀ ଥିଲେ; ସେ ପଚାରିଲେ— “କିଏ ସେ?” ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ କିଛି କହିଲେନି, ପରେ ଚିତ୍ରଲେଶା ବିଶ୍ୱାସ ଜଣାଇ ସବୁ କଥା ଜାଣିଲେ। ଉଷା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଦେବୀ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ମୋ ସ୍୵ାମୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉପାୟ ଅଛି, ତାହା କର।” ଏପରି କହି, ଚିତ୍ରଲେଶା ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ମଣିଷମାନେକୁ ଦେଖାଇଲେ। ଉଷା ଗାନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଅସ୍ୱୀକୃତ କଲେ, ଏବଂ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ପ୍ରତି ଚକ୍ଷୁ ଦେଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉଷା ଲଜ୍ଜାରେ ଅନ୍ୟତିରେ ଚକ୍ଷୁ ଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପ୍ରିୟପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଉଷାଙ୍କ ନୟନ ଭାବରେ ଖିଲିଗଲା, ଲଜ୍ଜା ହରାଇଗଲା। ସେ କହିଲେ— “ଏହି ସେ, ଏହି ସେ!” ଏବଂ ଯୋଗମୟ ଚିତ୍ତରେ ସଖୀକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଶୀଘ୍ର ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି, ଚକ୍ରଧାରୀ ମହାଚୋର ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସହଜରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖେଳରେ ଜିତିଥିଲେ। ସେ ଅନ୍ୟ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ— ଯଜ୍ଞକାରୀମାନଙ୍କ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ବିଘ୍ନ କଲେ। ଏହା ସଂପର୍କରେ କହିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ। ପରାଶର କହିଲେ— ବରାଣସୀ କିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ତାହା ଶୁଣ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ବାସୁଦେବ, ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ କହିଥିବାରେ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ଯେ, ସେଇ ପ୍ରକୃତ ବାସୁଦେବ ଅବତାର। ସେ ଭାବିଲେ— “ମୁଁ ବାସୁଦେବ, ଭୂଲୋକରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।” ଏହି ଭ୍ରମରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଲେ।