ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ ପରେ, ମାୟାବତୀ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇଲେ, ଯିଏ ଶିଶୁବାୟଉଠୁ ଅସାଧାରଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହାତୀର ଚାଳ ଭଳି ଚାଲିବା ମାୟାବତୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଭରିଗଲେ। ତାଙ୍କର ଭାବାନ୍ଧ୍ୟତାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ମାୟାବତୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମାୟାକଳା ଦେଇଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଉପରେ ରହିଥିଲା। ଏପରି ଆସକ୍ତି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପଦ୍ମନେତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ ମାତୃଭାବକୁ ଛାଡ଼ି ଏପରି ଅନ୍ୟଭାବରେ କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ?" ମାୟାବତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ମୋର ପୁତ୍ର ନୁହଁ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁତ୍ର। ଏହି କାଳଶମ୍ବର ତୁମର ଶତ୍ରୁ।" "ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍ଗିଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏକ ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଳିଥିଲା, ଆଉ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି। ତୁମର ମା, ଯିଏ ସଦା ଏକାଗ୍ର ସ୍ନେହରେ ବ୍ୟାକୁଳ, ଏଯାଁ ଦିନ ତୁମ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ କାଳଶମ୍ବରକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ରାଗରେ ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ଏବଂ ବିପୁଳ ଶକ୍ତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେମନ ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ମାଧବ ସାତଟି ମାୟାକଳାକୁ ଜୟ କରି, ଅଷ୍ଟମ ମାୟାକଳା ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଏହି ମାୟାକଳା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କାଳଶମ୍ବର ଦେମନକୁ ବଧ କରି, ମାୟାବତୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମାୟାବତୀଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବରେ ଭରିଗଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ରୁକ୍ମିଣୀ, ସ୍ନେହ ଭରା ଭାବରେ, ଅଞ୍ଜଳି ଆଖିରେ କହିଲେ, "ମୋ ପୁତ୍ର ଏବେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ଭାଗ୍ୟବାନ ଭାବରେ ଦିଖୁଛନ୍ତି। ଯଦି ମୋ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନ୍ତ, ତେବେ ତାଙ୍କର ମା ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛ। ବା, ମୋର ସ୍ନେହ ଯେତେ ଗଭୀର, ତୁମର ରୂପ ମୋତେ ଅତି ସମାନ, ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟ, ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର।" ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆସି, ଆନନ୍ଦରେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଘୁଡ଼ୁଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ଶୋଭାମୟ ଭ୍ରୂ, ଏହି ତୁମର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଶମ୍ବରକୁ ବଧ କରି ପୁନଃ ଫେରିଛି; ଶିଶୁବାୟରେ ତୁମର ଗର୍ଭଗୃହରୁ ତାଙ୍କୁ ଚେନି ନେଇଯାଇଥିଲା। ଏହି ମାୟାବତୀ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କର ଗୁଣବତୀ ପତ୍ନୀ, ଶମ୍ବରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ନୁହଁ। ଏହି ନିମିତ୍ତର କାରଣ ଶୁଣ।" "ମନ୍ମଥ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଏହି ମହିଳା ମାୟାର ରୂପ ନେଇ ଶମ୍ବରକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ସୁଖ ଆନନ୍ଦରେ, ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ମାୟାର ରୂପ ଦେମନକୁ ଦେଖାଇଥିଲେ; ଏହି ମଦିରା ଦୃଷ୍ଟି ମହିଳା ସେଇ।" "ତୁମର ପୁତ୍ର କାମଙ୍କ ଅବତାର, ଏହି ପ୍ରିୟ ରତି ତାଙ୍କର ସହଚରୀ। ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳା ତୁମର ବହୁରାଣୀ।" ତାପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, କେଶବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନଗର ଆନନ୍ଦରେ, "ଉତ୍ତମ! ଉତ୍ତମ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ଅନୁପସ୍ଥିତ ପୁତ୍ର ସହିତ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପରେ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଷେଣ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟେ ଜନ୍ମିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଚାରୁଭିନ୍ଦ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାରୁବର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚାରୁମତୀ ନାମକ ଜନ୍ମିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀମାନେ: କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରାବିନ୍ଦା, ସତ୍ୟା (ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ ଜନ୍ମ), ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ରୋହିଣୀ (ରୂପ ବଦଳାଉଥିବା), ମଦ୍ରାର ରାଜକୁମାରୀ, ସୁଶୀଳା, ଶିଳାଭନ୍ଦନା, ସତ୍ୟଭାମା (ସତ୍ରଜିତଙ୍କ ଝିଅ), ଲକ୍ଷ୍ମଣା (ଶୋଭାମୟ ହାସି), ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଉତ୍ତମ ପ୍ରାକ୍ରମର ଧାରୀ, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସ୍ଵୟଂବରରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଝିଅଙ୍କୁ ଅନିରୁଦ୍ଧ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରାକ୍ରମଶୀଳ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ରଣବୀର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ, କେଶବ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନାତିଝିଅକୁ ଚାହିଲେ; ରୁକ୍ମି ସୌରିଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଝିଅର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ବିବାହରେ, ରାମ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ, ହରିଙ୍କ ସହିତ, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନଗର ଭୋଜକଟାକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହ ଶେଷ ହେବା ପରେ, କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ନେତୃତ୍ୱରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହଳାୟୁଧ (ବଳରାମ) କୌଣସି ଦୂତରେ ଦକ୍ଷ ନୁହଁ, ତାଙ୍କର ଏଥିରେ ଅତି ଦୂର୍ବଳତା ଅଛି; ତେବେ ଆମେ ଏହି ବଡ଼ ଦୂତ ଖେଳରେ ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଜିତିପାରିବି ନାହିଁ?" ରୁକ୍ମି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏହି କଥାରେ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ସହିତ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ଦୂତ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପ୍ରଥମ ଶର୍ତ୍ତରେ, ବଳା (ବଳରାମ) ଏକ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରାରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ହାରିଗଲେ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଶର୍ତ୍ତରେ, ରୁକ୍ମି ପୁଣି ଏକ ହଜାର ଜିତିଲେ। ତାପରେ, ଦଶ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ଶର୍ତ୍ତରେ, ବଳଭଦ୍ର ଏହି ମୁଦ୍ରା ଜିତିଲେ, ଯଦିଓ ରୁକ୍ମି ଦୂତ ଖେଳରେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଜ୍ଞାନୀ କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ଉଚ୍ଚ୍ୱାସରେ ହସିଲେ, ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ରୁକ୍ମି ଅହଂକାରରେ ମଦିରା ହୋଇ କହିଲେ, "ଏହି ବଳଦେବ, ଦୂତରେ ଦକ୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହାରେଇଛି; ଦୂତରେ ଅପରିମିତ ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ନିଜକୁ ମହାପାଣ୍ଡିତ ଭାବିଥିଲେ।" କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ମୁଁ ଖୋଲି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇଥିବା ଦେଖି, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଅପମାନଜନକ କଥା ଶୁଣି, ହଳାୟୁଧ (ବଳରାମ) ରାଗିଗଲେ। ରୁକ୍ମି ଦୂତକୁ ଚିହ୍ନି, ତାହାକୁ ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିଲେ। ବଳଦେବ ତାଙ୍କୁ ହାରାଇ, "ମୁଁ ଜିତିଛି!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କଲେ; ରୁକ୍ମି ଉପରେ କହିଲେ, "ନୁହଁ, ମୁଁ ଜିତିଛି!" ଏପରି ବଳାଙ୍କୁ ବିରୋଧ କଲେ।