ଏକ ସମୟର କଥା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ପରାଶରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା—"ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶମ୍ଭରା ଚୁରି କରିଥିଲେ? ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ସେ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଧ କରିଥିଲେ?" ତେଣୁ ପରାଶର ମୁନି କହିଲେ—ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମର ଛଅ ଦିନ ପରେ, କାଳଶମ୍ଭରା ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମଶୟାରୁ ଚୁରି କରି, "ମୁଁ ଏହାକୁ ମାରିଦେବି," ଭାବି ନେଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଲବଣ ଧାରା ଅପାର ସମୁଦ୍ରରେ, ଜହ୍ନୁମାଛ ଓ ଭୟଙ୍କର ତରଙ୍ଗର ଘୂର୍ଣ୍ଣିରେ ଫେଙ୍କିଦେଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ମାଛ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଗିଳିଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମାଛର ପେଟର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର କିଛି ହେଲାନି, ସେ ଅମର ରହିଲେ। ଏହି ମାଛଟି କିଛି ଅନ୍ୟ ମାଛ ସହିତ ମାଛଧରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇ, ଶମ୍ଭରାଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯାଇ, ସେଠାରେ ବଳି ହୋଇ ଶମ୍ଭରାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଶମ୍ଭରାଙ୍କ ଘରରେ ମାୟାବତୀ ନାମକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳା ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ରସୋଇଘର ଦେଖୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ମାଛର ପେଟ ଫାଟିଲା, ସେଠାରୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ—"ଏହି ଶିଶୁ କିଏ? କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ?" ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ—"ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର। ଶମ୍ଭରା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସନ୍ତାନକୁ ନଶ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୁରି ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍କାଯାଇ, ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଗିଳାଯାଇ, ଏବେ ତୁମ ଚେତନାରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ହେ ଶୁଭ୍ରଭ୍ରୁ, ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏହି ଶିଶୁକୁ ରକ୍ଷା କର।" ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ମାୟାବତୀ ସେଇ ଶିଶୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଲାଲନା-ପାଳନା କଲେ। ଶିଶୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ଅସାଧାରଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର କରିଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଗଜଗାମିନୀ ମାୟାବତୀ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆକାଂକ୍ଷା ଦେଖାଇଲେ। ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟାବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଉପରେ ଥିଲା। ଏହି ଅଟୁଟ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ତୁମେ ମାତୃଭାବ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗ କରି ଏପରି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ?" ତେବେ ମାୟାବତୀ କହିଲେ—"ତୁମେ ମୋ ପୁତ୍ର ନୁହଁ, ବରଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁତ୍ର। ଏହି କାଳଶମ୍ଭରା ତୁମର ଶତ୍ରୁ। ତୁମକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍କାଯାଇଥିଲା, ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଗିଳାଯାଇ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି। ତୁମର ମାତା ଆଜିଓ ତୁମ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଶମ୍ଭରାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତେଣୁ ସେ ଦୈତ୍ୟର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କଲେ, ମାୟାବତୀଙ୍କ ଶିଖାଇଦିଆ ମାୟାବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ସପ୍ତ ମାୟାକୁ ଦଳନ କରି, ଏଅଠମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା କାଳଶମ୍ଭରାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ମାୟାବତୀ ଏକାଠି ତାଙ୍କ ପିତା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ। ମାୟାବତୀଙ୍କ ସହ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ପ୍ରେମରେ ଭିଜା ଅଖିରେ କହିଲେ—"ମୋର ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଯଦି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ସଉଭାଗ୍ୟବତୀ। ତୁମେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଉଛ, ମୋତେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ମନେ ପଡ଼ୁଛ, ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର।" ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ମୁନି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଶୁଭ୍ରଭ୍ରୁ, ଏହି ତୁମର ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଶମ୍ଭରାଙ୍କୁ ବଧ କରି ପୁଣି ଫେରିଛି। ଏହି ମାୟାବତୀ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ, ଶମ୍ଭରାଙ୍କ ନୁହଁ। କାରଣ ହେଉଛି, ମନ୍ମଥଙ୍କ ନାଶ ପରେ, ତାଙ୍କ ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଏଉଁ ମାୟାବତୀ ଶମ୍ଭରାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ଚମତ୍କାରି ମହିଳା ରତି, ତୁମ ପୁତ୍ର କାମଦେବଙ୍କ ଅବତାର, ଏବଂ ଏହି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ।" ଏହା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ, କେଶବ ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଉଲ୍ଲାସରେ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ ମିଳିବାକୁ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲେ। ଏହିପରି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ଚାରୁଦେବ, ସୁଶେଣ, ଚାରୁଗୁପ୍ତ, ଭଦ୍ରଚାରୁ, ଚାରୁବିନ୍ଦ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁ ଓ ଚାରୁବର୍ୟ। ତାଙ୍କ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ ଚାରୁମତୀ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀମାନେ ଥିଲେ—କାଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ନଗ୍ନଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତ୍ୟା, ଦେବୀ ଜାମ୍ବବତୀ, ରୂପ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ରୋହିଣୀ, ମଦ୍ରର ରାଜକୁମାରୀ, ସୁଶୀଳା, ଶିଳାଭଣ୍ଡନା, ସତ୍ୟଭାମା, ସତ୍ରଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଏବଂ ଚକ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ପତ୍ନୀ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମହାବଳୀ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଧନ୍ୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର। ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେଶବ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନାତିକୁ ଚାହିଲେ, ରୁକ୍ମି ମଧ୍ୟ ସୌରିଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ଝିଅର ପୁଅକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ବିବାହ ଅବସରରେ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବମାନେ, ହରିଙ୍କ ସହ, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ନଗର ଭୋଜକଟକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ, ଶମ୍ଭରାଙ୍କ ବଧ, ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ସହ ମିଳନ, ଓ ଯାଦବବଂଶର ଗୌରବ ଦୱାରକାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।