ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିବାହ ଅବସରରେ, ଶ୍ରୀହରି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ହରିଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ବିରୋଧର ଦାୟିତ୍ୱ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ୍ୟ କୁଟୁମ୍ବୀମାନେ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହା ପରେ ପୌଣ୍ଡ୍ରକ, ଦନ୍ତବକ୍ର, ବିଦୂରଥ, ଶିଶୁପାଳ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ରାମ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଏକଠି ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରୁକ୍ମୀ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, “ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଶବଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରିବି ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ,” ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଲେ। ବଳରାମଙ୍କ ଅନେକ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ରଥ ସହିତ ଥିବା ସେନାକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରୁକ୍ମୀକୁ କୃଷ୍ଣ ସହଜରେ ପରାଜିତ କରି ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିମାନୀ ରୁକ୍ମୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ମୋର କେବଳ ଏକ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି; ଦୟାକରି ଏବେ ତାଙ୍କୁ ମାରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମୀକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓ ସେ ଭୋଜକଟା ନାମକ ସହରରେ ବାସ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଜିତ କରି, ମଧୁସୂଦନ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଥାରେ ବିବାହ କରିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ବୀରତାରେ ଅତୁଳନୀୟ। ପରେ ଶମ୍ଭର ତାଙ୍କୁ ଚୋରି ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଋଷି ପଚାରିଲେ, “ହେ ମୁନି, ଶମ୍ଭର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କିପରି ଚୋରି ହେଲେ ଓ କିପରି ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ?” ପରାଶର ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମର ଛଅ ଦିନ ପରେ, କାଳଶମ୍ଭର ତାଙ୍କୁ ଜନନଗୃହରୁ ଚୋରି କରି ନେଲେ, ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ ଏହାକୁ ମାରିଦେବି।” ତାକୁ ଧରି ତିବ୍ର ଲବଣ ଜଳର ସମୁଦ୍ରରେ, ଭୟଙ୍କର ମକର ଓ ଭୟଂକର ଘୂର୍ଣ୍ଣିର ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ମାଛ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନକୁ ଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଛର ଉଦରର ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ମରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛମାନଙ୍କ ସହିତ ମାଛଧରାମାନେ ଧରି ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଘରେ ମାୟାବତୀ ନାମକ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ରନ୍ଧନ ଘରର ମାଲିକା ଓ ଦୋଷରହିତ। ମାଛର ଉଦର ଖୋଲିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅଂକୁର ଓ ପୂର୍ବରୁ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପଡ଼ି, ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ କିଏ, କିପରି ଏଠାରେ ଆସିଲେ?” ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଶମ୍ଭର ଦ୍ୱାରା ଚୋରି ହୋଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକର ସନ୍ତାନ ହନ୍ତା ଏହି ଶମ୍ଭର। ଏହି ଶିଶୁକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ପକେଇ ଏକ ମାଛ ଖାଇଥିଲା; ଏବେ ସେ ତୁମ ଦେଖାରିରେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ଏହି ଶିଶୁକୁ ସୁରକ୍ଷା କର।” ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ସେ ଶିଶୁକୁ ପାଳନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ଛୁଆ ଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ମାୟାବତୀ ମନମୁଗ୍ଧ ହେଲେ। ଯୁବା ବୟସକୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ହସ୍ତଚାଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ମାୟାବତୀ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ। ମାୟାବତୀ ଗଭୀର ମୋହରେ ପଡ଼ି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟା କଳା ଶିଖାଇଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଚାହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ ମାତୃଭାବକୁ ଛାଡ଼ି ଏଭଳି କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ?” ତେଣୁ ମାୟାବତୀ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ପୁଅ ନୁହଁ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୁଅ। ଏହି କାଳଶମ୍ଭର ତୁମ ଶତ୍ରୁ। ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲ, ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମିଳିଲି। କିନ୍ତୁ ତୁମର ମାତା ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।” ଏହା ଶୁଣି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ କ୍ରୋଧରେ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଶମ୍ଭରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କରି, ମାଧବ ସାତଟି ମାୟା ଭଙ୍ଗ କଲେ ଓ ଅଷ୍ଟମ ମାୟା ବ୍ୟବହାର କରି ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ତା’ପରେ ମାୟାବତୀ ସହିତ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ମାୟାବତୀ ଗୃହ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନୋଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ, ପବିତ୍ର ଓ ନିଦୋଷା, ସ୍ନେହ ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ, “ମୋର ଏହି ପୁଅ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି। ଯଦି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏଠି ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ମାତା ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ତି, ଏ ଯୁବକ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଭୂଷିତ କରିଛ। କିମ୍ବା, ମୋର ଯେତେ ଗଭୀର ସ୍ନେହ, ତୁମର ଆକୃତି ମୋ ସଦୃଶ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ହରିଙ୍କ ପୁଅ।” ଏହି ସମୟରେ ନାରଦ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଆସି, ଭିତରେ ଚଳାଉଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ହେ ସୁନ୍ଦର-ଭ୍ରୁକୁଟି, ଏହି ତୁମର ପୁଅ, ଯିଏ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ବଧ କରି ଫେରିଛନ୍ତି; ଶିଶୁବେଳେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଜନନଗୃହରୁ ଚୋରି ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ମାୟାବତୀ ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଶମ୍ଭରଙ୍କର ନୁହଁ। ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ। ମନ୍ମଥ ବିନାଶ ପାଇଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଏହି ମହିଳା ମାୟାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିଥିଲେ। ଭୋଗ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ମାୟାରୂପ ଦେଖାଇଥିଲେ; ଏହି ମଦମାତା ନୟନବାଳା ସେଇ। ତୁମ ପୁଅ କାମଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଓ ଏହି ରତି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା; କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏହି ଉଜ୍ୱଳା ତୁମ ଝିଅଁ।" ଏହା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ, କେଶବ ଓ ସମସ୍ତ ନଗର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, “ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ!