ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଅତି କମ୍ ସଂଖ୍ୟକ ସହଚରମାନେ ସହିତ ବାହାରି ଆସି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଗଧ ସେନାଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୁରାତନ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ, ହରିଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ଆକାଶରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏହିପରି, ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ହଳ ଓ ସୌନନ୍ଦ ମୁଷଳ, ଯାହା ସେମାନେ ମନରେ ଚାହାଁଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରୁ ଆସିଲେ। ଏପରି ଶକ୍ତି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ପାଇଁ, ଦୁଇ ଶୂରବୀର ରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମଗଧରାଜ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ପରାଜିତ କରି, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଜରାସନ୍ଧ ବଞ୍ଚି ରହିଲେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରାଜିତ ମନେ କଲେ ନାହିଁ। ପୁଣିଥରେ ଜରାସନ୍ଧ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ପଛୁଆ ହେଲେ। ଏଭଳି ଅଠାରୋ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ମଗଧ ରାଜା ଯଦୁବଂଶୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସେସବୁ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅଧିକ ଶକ୍ତି ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଜରାସନ୍ଧ ଯଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ଗୋଟିଏ ଦୁଇଟି ସେନା ସହିତ ପଛୁଆ ହେଲେ। ଯଦୁମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଜୟ ପୁଣିପୁଣି ଲାଗିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ମହିମାରୁ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ଭଗବାନଙ୍କ ଲୀଳା, ଯିଏ ମାନବ ଚରିତ୍ର ଧାରଣ କରି ଶତଧା ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ଯିଏ କେବଳ ମନେଇ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରିପାରନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ସତ୍ରୁଘାତ ପାଇଁ ଏତେ ପ୍ରୟାସ କାହିଁକି ନେବେ? ତଥାପି, ମାନବ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପ୍ରତି, ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ, ଏବଂ ମିଳନ, ଦାନ, ଭେଦ ଓ ଦଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି, କେବେ କେବେ ପଛୁଆ ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ଚାଲନ୍ତି। ଏହିପରି ଦେହୀ ମାନବ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରି, ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ଲୀଳା ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଥାଏ। ଏହିପରି ଘଟଣା ପରେ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ ହରି କଥା କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଅ, ମୋର କୃପାରେ ଅବିରୋଧିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସନ ଭୋଗ କର। ପରେ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ମୋ କୃପାରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ସହିତ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେବୁ, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ।" ଏପରି ଶୁଣି, ରାଜା ଅଚ୍ୟୁତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗୁହା ମୁହଁରୁ ବାହାରିଲେ ଓ ଅଳ୍ପ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ କଳିଯୁଗ ଆସିଯାଇଛି, ତେଣୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ, ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଉଁଠି, କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ୟୁଜ୍ଞାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ୱନ କରି, ମଥୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ରଥ ଅଧିକାର କଲେ। ସେମାନେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଆଉ କୌଣସି ଭୟ ରହିଲା ନାହିଁ। ବଳରାମ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ବିରୋଧ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରି, ନନ୍ଦଗୋକୁଳକୁ ଗଲେ। ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ, ପୂର୍ବବତ୍ ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରେମ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। କେତେକଙ୍କୁ ବଳରାମ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, କେତେକ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; କେତେକ ଗୋପଙ୍କ ସହିତ ଓ କେତେକ ଗୋପୀଙ୍କ ସହିତ ହସିଖୁସି କଥା କଲେ। ଏଉଁଠି ଗୋପମାନେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଅନେକ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ; ଗୋପୀମାନେ କେହି କିଛି ରାଗରେ, କେହି ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଅନେକ କଥା କହିଲେ। ଗୋପୀମାନେ କେହି ପଚାରିଲେ, "ସେ ଚଞ୍ଚଳମନ କୃଷ୍ଣ ନଗର ନାରୀମାନେ ସହ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି?" କେହି କହିଲେ, "ସେ ଆମ କ୍ରିୟାକୁ ଉପହାସ କରି, ସେଠାର ନାରୀମାନେକୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି କି?" କେହି ଅନ୍ୟେ ପଚାରିଲେ, "କୃଷ୍ଣ ଆମ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ସେ କେବେ ମା'ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ କି?" ପୁଣି କେହି କହିଲେ, "ଏପରି କଥା କାହିଁକି କହିବା? ଅନ୍ୟ କଥା ହେଉ। ଯେପରି ଆମେ ସେଠାରେ ନାହିଁ, ସେମଧ୍ୟ ଆମ ବିନା ଅଛନ୍ତି।" "ପିତା, ମାତା, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟ—ସେମାନେ କ'ଣ? ସେମାନେ ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଅକୃତଜ୍ଞତାର ପତାକା ଧାରଣ କରନ୍ତି।" "ତଥାପି, କୃଷ୍ଣ କି କିଛି କଥା କହନ୍ତି, କି ଏଠାକୁ ଆସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି? ରାମ, ଆମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କହ, ମିଛ କହିବା ନାହିଁ।" "ସେ ଦାମୋଦର, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯାହାର ମନ ନଗର ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ, ସେ ଆମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ହରାଇଛନ୍ତି ଓ ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।" ଗୋପୀମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ହରି ଚୋରି ନେଇଛନ୍ତି, "କୃଷ୍ଣ" ଓ "ଦାମୋଦର" ବୋଲି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କଣ୍ଠରେ ଡାକିଲେ। ବଳରାମଙ୍କ ମୃଦୁ, ପ୍ରେମମୟ, ଅହଂକାରଶୂନ୍ୟ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶାନ୍ତି ଲାଗିଲେ, କାରଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଥିଲା। ପୂର୍ବବତ୍ ବଳରାମ ଗୋପମାନେ ସହିତ ନନ୍ଦଗୋକୁଳରେ ଲୀଳା ଓ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ଏପରି, ମହାପୁରୁଷ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଗୋପମାନେ ସହିତ ବନେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ, ଶେଷ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭୂମିରେ ବିଚରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଵରୁଣ ତାଙ୍କ ଝିଅ ବରୁଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଅନନ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ସୁଖ ଦିଅ।" ଵରୁଣଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ, ବରୁଣୀ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା କଦମ୍ବ ଗଛର ତଳେ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଇଲେ।