କଂସ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବା ପ୍ରୟାସ ହେଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଭାଇ ସୁନାମ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ବଳଭଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ସହଜରେ ପ୍ରହାର କରି ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ସଭାସଦସ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ୟାତ୍ମାରୁ "ହାୟ!" ବୋଲି କରୁଣ ରବ କଲେ, କାରଣ କୃଷ୍ଣ ମଥୁରାପତି କଂସଙ୍କୁ ଅବହେଳାରେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ବଳଦେବଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କ ଚରଣ ଧରିଲେ। ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମବେଳେ ଶୁଣିଥିବା ଦିବ୍ୟ ବାଣୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ହାତ ଯୋଡି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏବେ ବସୁଦେବ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ! ଆମେ ଯେ ତୁମେ ଆମକୁ କୃପା କରିଛ, ଦେବତାମାନେ ଯାହା ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଁଥିଲେ, ତାହା ଆଜି ତୁମ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ହେ କେଶବ। ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନାଶ ପାଇଁ ଆମ ଘରେ ଅବତରିଛ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ବଂଶ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି। ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତର ସାର୍ଥକତା ତୁମେ, ଯାହା ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍, ସମସ୍ତ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ହେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ର ରୂପ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞକାରୀ, ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।" "ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ। ଦେବକୀର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ତୁମ ପ୍ରତି ମୋର ଯେ ମମତା ଓ ମନରେ ଯେ ଅନ୍ୟଥା ଭାବ ଆସିଥିଲା, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋହ। ତୁମେ ଆଦି ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କେଉଁ ଭାଷା ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ତାନ ବୋଲି କହିପାରିବ? ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମ ମାୟା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କେଉଁ ଯୁକ୍ତିରେ ତୁମେ ଆମଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇପାର? ଚରାଚର ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯେଉଁଠାରେ ବିସ୍ତାରିତ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ତୁମେ କିପରି ମନୁଷ୍ୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ?" "ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜର ଅଂଶ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତରେ ମୋର ପୁଅ ନୁହଁନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗଛ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତେଣୁ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ମୋହିତ କରୁଛନ୍ତି? ତୁମ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧକାରିତ ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁଅ ଭାବିଥିଲି ଏବଂ କଂସକୁ ଭୟ କରୁଥିଲି; କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଭୟ ଦୂର ହୋଇଛି, ତୁମେ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଇଛ, ବଢ଼ିଛ, ଏବଂ ମୋର 'ମୋର' ଭାବ ଅବଶିଷ୍ଟ ନାହିଁ।" "ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଉପକାର ପାଇଁ ଆସିଛ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ ପରିଚିତ ହେବା ପରେ ମୋହ ଦୂର ହୋଇଛି।" ଏଠାରେ ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କ ମାୟା ପୁନର୍ବାର ସେମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ କଲା, କାରଣ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ମୋହିତ ହେବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ବୈଷ୍ଣବୀ ମାୟା ବ୍ୟାପ୍ତ କଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ମା, ବାପା! ଦୀର୍ଘ ଦିନ ତୁମେ ଯାହା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲ, ଆଜି କଂସଙ୍କ ଭୟ ଦୂର ହେବା ପରେ ମୁଁ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ତୁମକୁ ଦେଖିପାଇଛୁ।" "ଯେମାନେ ଜନ୍ମଦାତା ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର ଏହି ଅଂଶ ନିଷ୍ଫଳ, ଏହା ଅଧର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ। ଯେମାନେ ଗୁରୁ, ଦେବତା, ଦ୍ୱିଜ, ଓ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଫଳବତୀ ହୁଏ। ଏହିପରି, ବାପା, ଯେଉଁ ଅପରାଧ ଆମର ହୋଇଛି, ତାହା କ୍ଷମା କର, କାରଣ କଂସଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଆମେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲୁ।" ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ଦୁହେଁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ୍ୟତା ଦେଲେ, ଏବଂ ନଗରବାସୀମାନଙ୍କ ଆଦର ଲାଭ କଲେ। କଂସଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମୃତ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ପଡ଼ିଥିବା କଂସଙ୍କୁ ଘେରି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କ ମାଆମାନେ ମଧ୍ୟ ବିପୁଳ ଶୋକରେ ବିଲାପ କଲେ। ହରି ନିଜେ ଅଶ୍ରୁହୀନ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ହରାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସାଇଲେ। ଉଗ୍ରସେନ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟ ମୃତଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ। ଏହିପରେ କୃତଯୁଗ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୋଇଯିବା ପରେ, ହରି ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆଦେଶ ଦିଅ, ମୁଁ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ କରିବି।" "ଯୟାତିଙ୍କ ଶାପରେ ଏହି ବଂଶ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶାସନ ହରାଇଛି; ମୁଁ ଦାସ ଭାବେ ରହିବା ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ—କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି କୃଷ୍ଣ ବାୟୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଦେଖି, କେଶବ କହିଲେ, "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କର, ହେ ଦୂତ।" "ବାୟୁ, ଯାଅ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହ, 'ବସବ, ତୁମର ଅଭିମାନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ! ସୁଧର୍ମା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ସଭା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦିଅ।' କୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି, 'ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ମଣି, ସୁଧର୍ମା ନାମକ ସଭା, ରାଜାମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ; ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ।'" ଏପରି ଆଦେଶ ପାଇ ବାୟୁ ଶଚୀପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣେଇଲେ; ପୁରନ୍ଦର ସୁଧର୍ମା ସଭା ବାୟୁଙ୍କୁ ଦେଇଲେ। ବାୟୁ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ସଭା ଆଣିଦେଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଣିରେ ଭରିଥିଲା, ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ ଯଦୁମାନେ ଏହାର ଉପଭୋଗ କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ବିଶିଷ୍ଟ ଯଦୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରଚାର କଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ପରେ, ବଳରାମ ଓ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦୁଇଁଜଣ ଅବନ୍ତୀ ନଗରର କାଶୀବାସୀ ସାଣ୍ଡୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଗଲେ। ଶିଷ୍ୟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହି, ଦୁଇଁଜଣ ଗୁରୁପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଶିଷ୍ୟଧର୍ମ ଦେଖାଇଲେ।