ଏହି ସମୟରେ ଜନମାସ୍ଥାନରେ ଲୋକେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ—ଏହି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ସ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ମହା ଅଂଶ, ଏ ପୃଥିବୀର ଭାର କମାଇବାକୁ ଅବତରିଛନ୍ତି। ଲୋକମାନେ ଏମିତି ବିବର୍ଣ୍ନନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବକୀଙ୍କର ମାନ୍ୟା ଭାରି ଭାବନାରେ ଭିଜିଯାଇ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ତଡ଼ିଉଠିଲା। ବସୁଦେବ, ପୁଅମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖିବାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ମାନେ ଛାଡ଼ି ଯୁବା ହେଇଗଲେ। ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁର ଜନନୀମାନେ ଅଙ୍ଗୁଲି ଚାପି ଚକିତ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଆଉ ସହରର ନାରୀମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାରେ ବିରତି ନେଲେନାହିଁ। ସବୁ ମିତ୍ରମାନେ କହିଲେ—"କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖ, ଯାହା ଗୋଲାପୀ ଚକ୍ଷୁ ଓ ହାତୀ ସଂଘର୍ଷର ଶ୍ରମ ର ଘମ ମାଣିକରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ମୁହଁ ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପରି, ଜଳରେ ଭିଜିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ ଉଠିଛି; ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆମର ଚକ୍ଷୁ ସାର୍ଥକ ହେଉ। ଦେଖ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଶିଶୁର ଅପୂର୍ବ ଚମକ, ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ଛାତି ଓ ଦୁଇଟି ଭୁଜା।" "କାହିଁକି ତୁମେ ଦୁଃଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ପରି ଧଳା ଦେହ ଥିବା ବଳଭଦ୍ରକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯିଏ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି? ଦେଖ, ବଳଭଦ୍ର ମୁଷ୍ଟିକ ଓ ଚାଣୁର ସହିତ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଆଉ ହରିଙ୍କର ହସ ଦେଖ। ମିତ୍ରମାନେ, ଦେଖ—ହରି ଚାଣୁର ସହିତ ମଲ୍ୟୁଧ କରିବାକୁ ଆଗେଉଛନ୍ତି; କିଛି ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ—ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏହିକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି କି?" "କିପରି ହରି, ଯିଏ ଏମିତି କମଳାୟୁ ଦେହ ଥିବା, ଏଠାରେ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ମହା ଦାନବ, ଯାହା ଦେହ ମାନେ ବଜ୍ର ପରି କଠିନ, ସହିତ ମେଳିବେ? ଏ ଦୁଇ ଯୁବକ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତି ମାନ୍ୟା, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ, ଚାଣୁର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବ ମଲ୍ୟୁଧମାନେ ଅତି ଭୟଙ୍କର।" "ଏହି ମଲ୍ୟୁଧ ନ୍ୟାୟାଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶିଶୁ ଓ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଚୁପ ରହିଛନ୍ତି—ଏହା ଏକ ମହା ଅନ୍ୟାୟ।" ଏପରି ବିବର୍ଣ୍ନନ ସହିତ ସହର ମଧ୍ୟରେ କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଭୂମି ଉପରେ ହାରି, ତାଙ୍କର କମର ମେଖଲା ବାନ୍ଧି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚଳି ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଳଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଲାଗି ଦେଇ ଅତି ଦକ୍ଷତାରେ ଉଚ୍ଚଳିଲେ; ଏପରି ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଭୂମି ଭାଙ୍ଗିନଥିଲା—ଏହା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ, ଚାଣୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଦାନବ ମୁଷ୍ଟିକ ବଳଭଦ୍ର ସହିତ ମଲ୍ୟୁଧ କଲେ। ହରି ଚାଣୁର ସହିତ ନିଜ ମୁଷ୍ଟି, ବଜ୍ର ପରି ଘା, ଓ ମଲ୍ୟୁଧ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତାଙ୍କର ମହା ଯୁଦ୍ଧ ଲାତ, ଧକ୍କା, ଓ ଚିହ୍ନି ଦେଇ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଥିଲା, ଉତ୍ସବ ମଞ୍ଚରେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଣୁର ହରି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୋପ ଓ ସହରବାସୀମାନେ ନିଶ୍ୱାସ ରୋକି ଫଳାଫଳ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅବତାର, ଚାଣୁର ସହିତ ଖେଳା ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କର କ୍ଳାନ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରେ ସିଂହ ପରି ମୁଣ୍ଡ ହେଉଉଠିଲା। ଚାଣୁର ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ଦେଖି କଂସ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ବନ୍ଦ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଆକାଶରେ ଦେବୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଏକାଠି ଉପଜିଲା। "ଜୟ ଗୋବିନ୍ଦ! ଦାନବ ଚାଣୁରକୁ ନିହତ କର, କେଶବ!"—ଏପରି ଦେବତାମାନେ ଦୃଶ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ। ମଧୁସୂଦନ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଣୁରକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିହତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧରି ଘୁମାଇଲେ। ଦାନବ ମଲ୍ୟୁଧକୁ ଏକ ଶତ ବାର ଘୁମାଇ, ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପୂର୍ବରୁ ଆକାଶରେ ବିଲିନ ହେଉଉଠିଲା। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଘାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଚାଣୁର ଏକ ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭଜିତ ହେଉଉଠିଲା; ଏହି ସମୟରେ ଭୂମି ରକ୍ତର ଏକ ମହା ସମୁଦ୍ର ହେଇଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ବଳଦେବ ମୁଷ୍ଟିକ ଦାନବ ସହିତ ଏମିତି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେପରି ହରି ଚାଣୁର ସହିତ କରିଥିଲେ। ବଳଦେବ ମୁଷ୍ଟିକର ମୁଣ୍ଡ, ଛାତି ଓ ଗୋଡ଼ ଦେଇ ଘା କରି, ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗି ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବିଲିନ କରିଦେଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ୟୁଧରାଜ ତୋଷଳକକୁ ନିଜ ବାମ ମୁଷ୍ଟିରେ ଘା କରି ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗି ନିହତ କଲେ। ଚାଣୁର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ ନିହତ ହେବା ଓ ତୋଷଳକ ନିହତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ମଲ୍ୟୁଧମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏପରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଆନନ୍ଦରେ ମଞ୍ଚରେ ଉଚ୍ଚଳି, ସମାନ ବୟସର ଗୋପମାନେକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରିଲେ। କଂସ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତରେ ଭରି, ରକ୍ଷକମାନେକୁ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ: "ଏହି ଦୁଇ ଗୋପ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଥିବା ଭିଡ଼କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଏଠାରୁ ହଟାଅ!" "ନନ୍ଦକୁ, ଏଠାରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟକୁ, ଉକ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଧରିବା! ଏବଂ ବସୁଦେବକୁ ଅବୟସ୍ଥା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଶାସନ ଦେଇ ବାନ୍ଧିବା!" "ଏହି ଗୋପମାନେ ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଗାଈମାନେକୁ ବନ୍ଧିବା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ନେଇବା!" କଂସ ଏପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ମଧୁସୂଦନ ହସି, ଏକ ଲାଘିରେ ଉଚ୍ଚଳି, ମଞ୍ଚରେ ଚଢ଼ି, ବେଗରେ କଂସକୁ ଧରିଲେ। ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି, ମୁକୁଟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇ, କଂସକୁ ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ। ବିଶ୍ୱଧାରୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଘାରେ, ଉଗ୍ରସେନପୁତ୍ର କଂସ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ। ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ, କଂସଙ୍କର କେଶ ଧରି, ତାଙ୍କର ଦେହକୁ ମଞ୍ଚର ମଧ୍ୟରେ ଉଠାଇ ଟାନିଲେ। ଘା ଓ ଟାଣିବାର ଦ୍ୱାରା, କଂସଙ୍କର ଦେହ ଏକ ବଡ଼ ନଦୀର ତୀବ୍ର ଧାରା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।