ଯମୁନା ନଦୀର ଜଳରେ ଅକୃରା ଦେଖିଲେ—ସେଠାରେ ବଳଭଦ୍ର ବସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଚକ୍ରବାକ ଫୁଲ ପରି ଧଳା, ଆଖି ଲାଲ ଅରବିନ୍ଦ ଦଳ ପରି ବଡ଼ ଓ ଖୋଲା। ବଳଭଦ୍ରଙ୍କୁ ବାସୁକି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି, ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ବନଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି। ସେ ଗଭୀର ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୁଣ୍ଡରେ ଅରବିନ୍ଦ ମୁକୁଟ ଅଛି, ଶୁଭ୍ର କଣ୍ଣା ଶୋଭା ପାଉଛି, ଜଳ ତଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତାଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ବସିଛି ଏକ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଦେହୀ, ତାଙ୍କ ଆଖି ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବଡ଼, ଚାରିଟି ହାତ, ଦେହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶସ୍ତ୍ରାଭୂଷିତ, ଚକ୍ର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ସେ ହଳଦୀଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମାଳା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ଭୁଜବନ୍ଦ ଓ ମୁକୁଟ ରେ ଦୀପ୍ତି, ଅନ୍ନ ଦୌଷ୍ୟ ହୀନ ଅରବିନ୍ଦ ମୁକୁଟ ଶୋଭା ପାଉଛି। ସେଠାରେ ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୋଷ ରହିତ ଓ ଯୋଗସିଧ୍ଧ, ନାସିକା ଆଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅକୃରା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ—‘ଏମିତି ତେଜସ୍ୱୀ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ କିପରି ଏଠି ରଥରୁ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଆସିପାରିଲେ?’ ସେ କିଛି କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କର କଥା ରୋକିଦେଲେ; ପରେ ଅକୃରା ଜଳରୁ ବାହାରି ଆସି ପୁଣି ରଥକୁ ଫେରିଲେ। ରଥ ଉପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବବତ୍ ମାନବ ରୂପେ ବସିଛନ୍ତି। ପୁଣି ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ ଏହିପରି ଦେବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ମହାନାଗମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଭାବେ ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପ ବୁଝି, ଦାନର ମହାପତି ଅକୃରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂଳକୁ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଓ ପରମ ପ୍ରଭୁ! ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାର ଆକାର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅନେକ ରୂପ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ଅବିନାଶୀ ରୂପ ତୁମେ। ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ! ସତ୍ତ୍ୱ ରୂପ, ହବି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ସ୍ୱରୂପ ଅଗୋଚର, ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ଆତ୍ମା, ସେଇ ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା, ପାଞ୍ଚଭୂତର ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ। ଦୟା କର, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ହେ ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର ଜଗତର ନାଥ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ତୁମ ରୂପ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ନାମ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ—ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ନାମ, ଜାତି ପ୍ରଭୃତି ଭାବନା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତୁମେ ଅଜନ୍ମା, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ। ଯେଉଁଠି ଦୃଶ୍ୟମାନ ବସ୍ତୁର ଜ୍ଞାନ ବିକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନାମରେ ତୁମେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ, ଅଜନ୍ମା! ଏହି ବିଭିନ୍ନ ବିକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ସବୁ ତୁମେ ଏକାକୀ ବ୍ୟାପିଛ; ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ନିର୍ବିକାର, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଆର୍ୟମାନ୍, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳର ନାଥ, ଧନର ନାଥ, ମୃତ୍ୟୁ—ତୁମେ ଏକାକି ଏହି ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ। ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ରୂପେ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କର, ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପିତ। ସେହି ଅକ୍ଷୟ ପରମ ରୂପ ‘ସତ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମା, ସତ୍-ଅସତ୍ ଦୁହିଁର ମୂଳକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଛି। ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ଯମୁନା ଜଳରେ ଅକୃରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ସେ ମନକୁ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁରୁ ହଟାଇ, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦରେ ଏକାଗ୍ର ହେଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ରହିଲେ, ପରେ ଧ୍ୟାନରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିଛି ବୋଲି ବୁଝି, ସେ ପୁଣି ଯମୁନାରୁ ବାହାରି ରଥକୁ ଆସିଲେ। ଦେଖିଲେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବବତ୍ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ତାଙ୍କ ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବଡ଼ ହୋଇ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଅକୃରା, ତୁମର ଆଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଖୋଲା—ଯମୁନା ଜଳରେ ଅବଶ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ କିଛି ଦେଖିଛ!” ଅକୃରା କହିଲେ, “ଅଚ୍ୟୁତ, ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଳରେ ଦେଖିଲି, ସେଇ ରୂପ ଏଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛି। ତୁମର ପରମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଛି; ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସାର। ଏବେ ଏହାର ଅର୍ଥ କଣ? ଚଳ, ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ମଥୁରାକୁ ଯିବା; କଂସଙ୍କୁ ଭୟ ଲାଗୁଛି—ଅନ୍ୟର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା!” ଏପରି କହି ଅକୃରା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇଲେ, ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ମଥୁରା ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ମଥୁରା ଦେଖି, ଅକୃରା କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ୍ମାନେଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ଏକାକି ରଥରେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି। ଏବେ ତୁମ୍ମାନେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ମୋ ଘରକୁ ନୁହେଁ, କାରଣ କଂସ ତୁମ୍ମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରୁ ବଡ଼ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଛି।” ଏହା କହି, ଅକୃରା ମଥୁରା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରାଜପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ନାୟକ, ଯୁବା ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଚାଲିବାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ଭାବେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇଜଣ ଏକ ଧୋବି ଓ ଏକ ରଙ୍ଗାଇଁକୁ ଦେଖି, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର ଚାହିଲେ। କଂସଙ୍କ ଧୋବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଭିମାନରେ ଭରି, ବଳରାମ ଓ କେଶବଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଅନେକ ଅପମାନ ସୁନାଇଲା। ତେବେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ତଳିର ଘାଁ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ। ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଧୋବିକୁ ମାରି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ହଲଦିଆ ଓ ନୀଳ ଆକର୍ଷକ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଆନନ୍ଦରେ ମାଳାକାରଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।