ମଥୁରା ନଗରବାସୀଙ୍କର ଆଖି ପାଇଁ ଆଜି ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, କାରଣ ସେମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଦେଖିବେ। ମଥୁରାର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅନୁମତି ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଆଖି ଦିନକୁ ଦିନ ଖୋଲିବା ଭାଗ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳିଛି? ଦୁଃଖର କଥା ଏହି ଯେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଗୋପିନୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ମହାଧନ ଦେଖାଇ ଦେଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କର ଅନୁକମ୍ପା ନଥିବା ହୃଦୟ ଆଖିକୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ହରି ଦୂର ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଗୋପିନୀମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି ଅଳ୍ପ ହେଉଥିବା ଅନୁଭୂତି କରିଲେ; ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କର ହାତର ଚୂଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଢିଲା ହେଇଗଲା। ଅକୃରା, ଜେଉଁଠି ହୃଦୟ ନିର୍ଦୟ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ତ୍ୱରିତ ଚାଲିବାକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଲେ; ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ୟେ କିପରି ଦୟାନୁଭୂତି କରିବେ ନାହିଁ? ଦେଖ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ରଥ ଉଠାଇଥିବା ଧୂଳି ଏପରି ଉଚ୍ଚ ହେଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରି ଦୂର ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଧୂଳି ମଧ୍ୟ ଆଖିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଯାଇଛି। ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଗୋପିନୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଥିଲେ, କେଶବ ରାମଙ୍କ ସହ ବ୍ରଜ ଭୂମି ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଦ୍ରୁତ ରଥ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ାରେ ଯାତ୍ରା କରି, ରାମ, ଅକୃରା ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନିବାରଣ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟଦିନରେ ଯମୁନା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାପରେ ଅକୃରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ କାଳିନ୍ଦୀ ଜଳରେ ମୋର ନିତ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କିଛି ସମୟ ଦିଅ।" କୃଷ୍ଣ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ତାହାପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଅକୃରା ଯମୁନାର ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେଠାରେ ଅକୃରା ଦେଖିଲେ, ବଳଭଦ୍ର ହଜାର ଫଣାର ମାଳା ପହିନି, ଚାନ୍ଦନୀ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶରୀର, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଲାଲ ଆଖି, ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି। ବସୁକି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାନ ନାଗମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ଧକାରୀ ବସ୍ତ୍ର ପହିନି, ମୁଣ୍ଡରେ ଲୋଟସ ମୁଦ୍ରା, ଶୋଭାମୟ କଣ ଦିଆ, ଜଳ ତଳରେ ତିନି ଦିଅଁ ଲାଗିଥିଲେ। ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ଏକ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ପୁରୁଷ, ତାମ୍ର ଆଖି, ଚାରି ହାତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ। ପୀତବସ୍ତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ମେଘ ମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ମାଳା ପହିନିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅକୃରା ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଅର୍ମଲେଟ୍ ଓ ତିଜ୍ଯମାନ କ୍ରାଉନ, ଅଦୂଷିତ ଲୋଟସ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ସନନ୍ଦନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାଋଷିମାନେ, ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ଦୃଷ୍ଟି ନାକର ଟିପରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଅକୃରା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏମିତି ତ୍ୱରିତ ରଥରୁ ଏଠାରେ କିପରି ଆସିଲେ?" କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନାର୍ଦନା ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦକୁ ଅଟକାଇଲେ; ତାପରେ ଜଳରୁ ବାହାରି ରଥକୁ ଆସିଲେ। ଅକୃରା ଦେଖିଲେ, ରଥରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମାନବ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି। ପୁଣି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ—ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ମହାନାଗମାନେ ସେମାନେକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କର ଏହି ଦୈବୀ ରୂପ ବୁଝି, ଦାନର ଦେବତା ଅକୃରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆଧାର, ପ୍ରଶଂସା କଲେ। "ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତାର ରୂପ, ଅବିଚାରଣୀୟ ମହାତ୍ୱ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅନେକ ରୂପ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏକ ଅବିନାଶୀ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି।" "ଓ ଅବିଚାରଣୀୟ, ସତ୍ତ୍ୱ ରୂପ, ଅନ୍ନ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନିର୍ବଚ୍ୟ, ପ୍ରକୃତିର ଉତ୍ତମ।" "ଆପଣ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ଆତ୍ମା; ଆପଣ ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା, ପଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏକାକି ଅଛନ୍ତି।" "ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ଶ୍ରୀବିନାଶୀ ଓ ଅବିନାଶୀର ଦେବତା; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ବିବେଚନା କରନ୍ତି।" "ଅପ୍ରତିମ ରୂପ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ନାମ ଅବିବେଚ୍ୟ! ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା।" "ଯେଉଁଠି ନାମ, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ ବିଚାର ନାହିଁ, ସେଠା ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଚିରଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମା—ଆପଣ ଏହି ଅଜନ୍ମ।" "ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ବୁଝିବା ନାମ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ହୁଏ, ତେଣୁ କୃଷ୍ଣ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଛି।" "ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁଭୂତି କରାଯାଉଛି, ଓ ଅଜନ୍ମ! ଏହି ବିଭିନ୍ନ ବିଚାର ଦ୍ୱାରା, ଏହି ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କରେ; ଆପଣ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ; ଆପଣେ ଏକାକି, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଆର୍ୟମାନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳର ନାୟକ, ଧନର ନାୟକ, ଶେଷ—ବିଭିନ୍ନ ଶକ୍ତିରେ ଏକାକି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।" "ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣର ରୂପରେ ଆପଣ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କର ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପିତ; ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ରୂପ ପରମ, ଅବିନାଶୀ, ସତ୍ତା ରୂପରେ ଘୋଷିତ; ମୁଁ ଏହି ଜ୍ଞାନର ଆତ୍ମା, ତଥା ବାସ୍ତବ ଓ ଅବାସ୍ତବକୁ ନମସ୍କାର କରିଛି।" "ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି, ଯମୁନାର ଜଳରେ ଅକୃରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାୟକଙ୍କୁ ମନୋହର ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରୁ ମନ ତାହାଠାରେ ଆକିଁ ଦେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେଲେ; ପରେ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋର କାମ ସାଧିତି," ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ପୁନି ଯମୁନାରୁ ବାହାରି ରଥକୁ ଆସିଲେ।