ଗୋପଗାଁର ମହିଳାମାନେ ବିଷଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର କ୍ରିଡାରେ, ହରି — ଏହି ଗୋପଗାଁର ଆତ୍ମା — ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଗୋପମହିଳାମାନେ ଏକ ନିଷ୍ଠୁର, ଦୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗ ହେଉଛନ୍ତି।” ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, “ନଗର ମହିଳାମାନଙ୍କର ଲୁକ୍ତ ଅର୍ଥ ଥିବା ଉପମା, ମଧୁର ଚାଳ, ଏବଂ ସାଇଡ ଦୃଷ୍ଟି ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଗୋପଗାଁର ହରି, ଯାହା ସବୁ ଚାଲାକି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କେଉଁ ଗୋପମହିଳାଙ୍କ ନିକଟେ ପୁଣି ଆସିବେ?” ଏହି ସମୟରେ, କେଶବ ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି ମଥୁରାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ନିରାଶାପ୍ରଦ ଅକୃର ତାଙ୍କୁ ଚତୁର୍ୟତାରେ ଏଠାରୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ବ୍ୟକ୍ତି କି ଜାଣିନାହିଁ, ଏଠିର ଲୋକମାନେ କିପରି ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଯେଉଁ ହରି — ଯାହା ଆମ ଚକ୍ଷୁକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ — ତାଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି?” ଗୋପମହିଳାମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ଏହି ଦୟାହୀନ ଗୋବିନ୍ଦ ରଥ ଉପରେ ରାମଙ୍କ ସହ ବାହାରିଯାଉଛନ୍ତି; କିଏ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବ?” କିଏ ଆମ ଜେଷ୍ଠମାନେ ପାଖରେ କଥା କହିବି? ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ବିରହ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜେଷ୍ଠମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ତୟାରି ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଏ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି? ଏହି ଦିନ, ମଥୁରାର ମହିଳାମାନେ ରାତିକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି; କାଳିରିୟମ୍ ଲାଗିଥିବା ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖକୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯିବ। ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଅବାଧ ଭାବରେ ଚାଲିପାରିବେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋମାଙ୍କୁ ଶୃଙ୍ଗାର ହେବ। ଏହି ଦିନ ମଥୁରାବାସୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ହେବ, ଯେଉଁମାନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦେଖିପାରିବେ। କିଏ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଲୋକମାନେ, ଏହି ଧନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ, ଏହି ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି? ଦୁଃଖ! ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ମହାଧନର ଦର୍ଶନ ଗୋପମହିଳାମାନେକୁ ଦେଇ, ଏବେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁକୁ ଅନ୍ୟଦିଗରେ ନେଇଯାଇଛନ୍ତି। ହରି ବିଦାୟ ନେବା ସମୟରେ ଆମର ସ୍ନେହ ଶିଥିଳ ହେଉଛି; ହାତର ବାଙ୍ଗ୍ଗି ମଧ୍ୟ ଶିଘ୍ର ଶିଥିଳ ହେଉଛି। ଅକୃର, ଦୟାହୀନ ହୃଦୟରେ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଶିଘ୍ର ଚଲାଇବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି; ଏତେ ଦୁଃଖୀ ମହିଳାମାନେ ଦେଖି, କିଏ ଦୟା ନ କରିପାରିବ? ଦୁଃଖ! କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ଉଠିଥିବା ଧୂଳିକୁ ଦେଖ; ହରି ଏହି ରଥ ଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ଯାଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଧୂଳି ମଧ୍ୟ ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଗୋପମହିଳାମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ, କେଶବ ରାମଙ୍କ ସହ ଭ୍ରଜ ଭୂମି ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ରଥ ଉପରେ ଶିଘ୍ର ଗତିରେ, ରାମ, ଅକୃର ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିବା ଶକ୍ତି ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଯମୁନା ତଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏବେ ଅକୃର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋତେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦିଅ, ମୁଁ କାଳିନ୍ଦୀ ଜଳରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସ୍ନାନ କରିବି।” ଦୟାଳୁ କୃଷ୍ଣ ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ତାପରେ ଅକୃର ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ସେଠାରେ ଅକୃର ଦେଖିଲେ — ବାଲଭଦ୍ର, ହଜାର ଫଣି ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଚମକୁଥିବା ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଭଳି ଦେହ, ଲୋଟସ୍ ଫୁଲ ଭଳି ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ବିଶାଳ ଦୃଷ୍ଟି। ତାଙ୍କୁ ଭାସୁକି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ବାୟୁସମ ନାଗମାନେ ଘେରିଥିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଲୋଟସ୍ ଭଳି ଅଳଙ୍କାର, ଚମକୁଥିବା କଣ ଫୁଲ, ତଳେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ତାମ୍ର ଭଳି ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ, ଚାରି ହାତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର ଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇଥିଲେ। ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ମାଳାରେ ଶୋଭାମୟ। ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଛାତି, ଚମକୁଥିବା ବାହୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ନିର୍ମଳ ପଦ୍ମ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ, ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଗୀ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଯୋଗରେ ନିମଗ୍ନ, ତାଙ୍କ ନାକର ଟିପ୍ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ଅକୃର ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ — ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଏଠାରେ କିପରି ଏତି ଶିଘ୍ର ଆସିଲେ? ସେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅଟକାଇଲେ; ତାପରେ ଜଳରୁ ବାହାରି ରଥକୁ ଫେରିଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ — ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରଥ ଉପରେ ପୂର୍ବରୁ ହେବା ପରି ମାନବ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି। ପୁନଃ ଜଳରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦେଖିଲେ — ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ନାଗମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ତାପରେ ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ଦାନ ଶିରୋମଣି ଅକୃର ଅଚ୍ୟୁତ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଆକାର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ — “ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଭୁ! ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରୂପ, ଅବିଚାରଣୀୟ ମହତ୍ୱ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ଅନେକ ରୂପ ଅଛି କିନ୍ତୁ ଏକ ଅବିନାଶୀ ରୂପ ଅଛି। ନମସ୍କାର ଓ ଅବିଚାରଣୀୟ! ସତ୍ତ୍ୱ ରୂପ ଅଛି, ହବି ଭଳି ହେଇଛନ୍ତି; ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଭୁ! ତୁମେ ଅସୀମ ଶକ୍ତି, ପ୍ରକୃତିର ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ତୁମେ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ଆତ୍ମା; ତୁମେ ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା, ପଞ୍ଚ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଏକ ଅଛନ୍ତି। ଦୟା କର, ଓ ସର୍ବ, ଓ ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର ଲୋକର ପ୍ରଭୁ; ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମେ ଅଟୁଟ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥାପିତ। ତୁମର ରୂପ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ନାମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ! ନମସ୍କାର ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ! ଯେଉଁଠାରେ ନାମ, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟ କୋନସି ଧାରଣା ନାହିଁ, ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଚିରନ୍ତନ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ବ୍ରହ୍ମ; ତୁମେ ଏହି ଅଜନ୍ମା।