ଏହି ଗଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଅନୁଭବ ଭରା ମନରେ, ଯେଉଁଠି ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କର ଚକୁକୁ କଳା କରିଦେଇଥିବା, ଅଗ୍ନିମୟ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ତୀବ୍ର କିରଣ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଏହି କିରଣ ମାନେ ଚମକ ପରି ଦୂରକୁ ଛାଡି ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଉପରେ ବଳି ଜଳ ରଖି ଭୂମିରେ ବାସ କରିଥିଲେ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହିପରି ଅମରତ୍ୱ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘ ମନ୍ବନ୍ତରା ପାଇଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ ହୋଇ। ଏହି ମହାପୁରୁଷ ମୋତେ, ଯେଉଁଠି କଂସ ସହିତ ସଂଗତି ହେବାରୁ ମୁଁ ଦୋଷର ଭଣ୍ଡାର ହୋଇପାରିଛି, ଏବଂ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବମାନିତ ଓ ପତିତ ହୋଇଛି, ତଥାପି ଅପମାନରେ ଆକୁଳ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ କି? ଏହି ପୃଥିବୀରେ କ’ଣ ଅଜଣା ଅଛି ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଶରୀର, ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଗଠିତ, ସଦା ପ୍ରକାଶିତ, ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି? ଏହିପରି, ଭକ୍ତିରେ ବିନମ୍ର ମନ ନେଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଅନାଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଏହି ଯାଦବ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; "ମୁଁ ଅକୃର" ବୋଲି ନାମ କହି, ହରିଙ୍କ ଚରଣରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର ଓ ପଦ୍ମର ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ସେ ଅକୃରକୁ ସ୍ନେହରେ ନିକଟକୁ ଆଣି, ଗଢ଼ି ଚାପି ଧରିଲେ। ଉଚିତ ଭାବେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ବିନିମୟ କରି, ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅକୃରଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏଉଁ ପରେ, ଅକୃର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଆଦର ପରେ ଭୋଜନ କରି, ସମସ୍ତ କଥା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, କିପରି ଉଗ୍ରସେନପୁତ୍ର କଂସ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛି, ଏବଂ କିପରି ଦେବକୀ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉପରେ କଂସ କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଦେଖାଉଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସେନା ସହିତ କିପରି ପଠାଇଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲା କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କେଶୀ ନିବାରକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଁ ଆଗରୁ ଜାଣିଛି।" "ମୁଁ ଏହି ମାମଲାରେ ଯାହା ଉଚିତ ତାହା କରିବି; ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣ, କଂସ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବ — ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।" "ଆପଣ, ବଳରାମ ଓ ମୁଁ କାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା; ଗୋପମାନେ ବହୁ ଉପହାର ନେଇ ଯିବେ।" "ଆଜି ରାତିରେ ବିଶ୍ରାମ କର, ମହାବୀର; ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟରେ, କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବେ।" ଏପରେ, ଗୋପମାନେକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଅକୃର, କେଶବ ଓ ବଳଭଦ୍ର ନନ୍ଦଙ୍କ ଘରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଶୁଇଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ଦିନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ଅକୃର ଆନନ୍ଦରେ ମଥୁରାକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ଗହଳି ହାତ ଓ ବାହୁ ସହିତ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ କହିଲେ: "ଗୋବିନ୍ଦ ମଥୁରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କିପରି ଗୋକୁଳକୁ ଫେରିବେ? ସେ ମଥୁରାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧୁର କଥାକୁ କାନ ଦ୍ୱାରା ପିଇବେ।" "ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କ ଖେଳାଧ୍ୱନି ମନରେ ରହିଗଲା ପରେ, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ କିପରି ଫେରି ମନ ଦେବେ?" "ଭାଗ୍ୟରେ, ହରି ଦୂଧିଆ ଗାଁର ମୂଳ ହୋଇଥିବା ଏହି ଗୋପୀମାନେ ଛାଡି ନିଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ହୃଦୟହୀନ ଦୁଷ୍ଟ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛି।" "ମଥୁରାର ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଷା, ଚାଲିବା ଭଙ୍ଗି, ଏବଂ ଚୋରା ଦୃଷ୍ଟି ଅସାଧାରଣ।" "ଏହି ଗାଁର ହରି, ଖେଳା ଶୋଭାରେ ଭୂଷିତ, କିଏଙ୍କୁ ଫେରି ନିକଟ ଆସିବେ?" "କେଶବ ଏବେ ରଥ ଚଢ଼ି ମଥୁରାକୁ ଯିବାକୁ ଚାଲିଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଦୟାହୀନ ଅକୃର ଦ୍ୱାରା ଠକି ଯାଉଛନ୍ତି।" "ଏହି ହୃଦୟହୀନ ଜଣେ ଜାଣିନାହିଁ ଏଠାର ଲୋକମାନେ କିପରି ଭକ୍ତିଶୀଳ, କିପରି ହରିକୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି?" "ଏହି ଦୟାହୀନ ଗୋବିନ୍ଦ ବଳରାମ ସହିତ ଚଳିଯାଉଛନ୍ତି; କିଏ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିବ?" "ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିଏ କରିପାରିବ, ଯେଉଁମାନେ ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି?" "ନନ୍ଦ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗୋପମାନେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତଥାପି କିଏ ଚେଷ୍ଟା କରୁନାହିଁ ଗୋବିନ୍ଦକୁ ଫେରାଇବାକୁ?" "ଆଜି, ମଥୁରାର ମହିଳାମାନେ ରାତିକୁ ଅତି ଶୁଭ ଭାବରେ କାଟିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଆଖି କଜଳରେ ଶୋଭିତ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ପିଇବେ।" "ଧନ୍ୟ ତାଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଅନ୍ତରାୟ ନାହିଁ; ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଶରୀର କଁପିଯିବ।" "ମଥୁରାବାସୀମାନଙ୍କ ଆଖି ପାଇଁ ଆଜି ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ, ଏହି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦେଖିବେ।" "ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ତାଙ୍କ ନିଜ ଲୋକମାନେ, ଧନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଖୋଲା ଦୃଷ୍ଟିରେ ପରମପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଛନ୍ତି?" "ହାୟ! ଗୋପୀମାନେ ଏହି ମହାଧନ ଦେଖିବା ପରେ, ତାଙ୍କ ଆଖି ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ନେଇଯିବାରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହୃଦୟହୀନ।" "ହରି ବିଦାୟ ନେଉଥିବାରେ ଆମର ସ୍ନେହ କମିଯାଉଛି; ହାତର ଚୁଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଢିଲା ହୋଇଯାଉଛି।" "ଦୟାହୀନ ଅକୃର ଘୋଡ଼ାକୁ ତ୍ୱରିତ ଚାଲାଉଛି; ଏହି ଦୁଃଖିତ ମହିଳାମାନେ ଦେଖି, କିଏ ଦୟା ଭାବିବେ ନାହିଁ?" "ହାୟ! କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥ ଉଠାଇ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ଧୂଳି ଦେଖ; ଏହି ଧୂଳି ସହିତ ହରି ଦୂରକୁ ନିଯାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଧୂଳି ମଧ୍ୟ ଆଖିରେ ନାହିଁ।" ଏହିପରି, ଗୋପୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରହିଥିଲେ, କେଶବ ବଳରାମ ସହିତ ବ୍ରଜ ଭୂମି ଛାଡ଼ି ଯାଇଲେ। ଘୋଡ଼ା ଚାଳି ତ୍ୱରିତ ଚଳି, ବଳରାମ, ଅକୃର ଓ ଶତ୍ରୁ ନିବାରକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଯମୁନା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏପରେ, ଅକୃର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ କିଛି ସମୟ ଦିଅ; ମୁଁ କାଲିନ୍ଦୀ ଜଳରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ନିସ୍ନାନ କରିବି।" କୃଷ୍ଣ ସହମତ ହେଲେ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଅନୁମତି ନେଇ, ଯମୁନା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।