ଏକ ସମୟର କଥା, ପୈତୃକ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମିତ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଉପକ୍ରମ କରିବାକୁ ଯଜ୍ଞମାନ୍ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ମନ, ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବାକୁ ଉଚିତ, ସେହି ଭୋଜନ କ୍ଷମା, ଦୟା ଓ ଭକ୍ତି ଭାବରେ, କ୍ରୋଧ ଚାଡ଼ି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ରକ୍ଷାକାରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା, ଭୂମିରେ ତିଳ ବିଛାଇବା ଓ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରି ଯଜ୍ଞମାନ୍ ଭାବନା କରନ୍ତି—"ମୋ ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁ ଶରୀରରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଆଜି ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ।" ସେମାନେ ଯେଉଁ ଅଘ୍ରୟା ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାହାର ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଭୂମି ଉପରେ ଅର୍ପିତ ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ମୋର ଭକ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଭାବନା କେବଳ ପିତୃପକ୍ଷ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ମାତୃପକ୍ଷର ପିତାମହ, ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ତୃପ୍ତି ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଉତ୍ତମ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରେତ୍ମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ। ଏଠାରେ ହରି, ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣର ଭୋକ୍ତା, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ବସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ ଓ ଅସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଦୂରେଇଯିଉନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୃପ୍ତି ହେଲେ, ଭୂମିରେ ଭୋଜନ ଛିଟାଇବା ଓ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେତେବେଳେ ତୃପ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତିଳ ମିଶ୍ରିତ ପିଣ୍ଡ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃତୀର୍ଥର ଜଳ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ, ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମାତୃପକ୍ଷର ପିତୃମାନେ ଉପରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ଉପରେ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ସଜାଇ, ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଣ୍ଡ ପିତାମହଙ୍କୁ, ତୃତୀୟ ପିଣ୍ଡ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦର୍ଭା ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରି, ମାତୃପକ୍ଷର ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତି କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉପଚାର ପରେ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କୁ ଆଚମନ ପାଇଁ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଇ, "ଶୁଭ ହେଉ" ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ସହ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପରେ, ବିଶ୍ୱଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, "ଏଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଦେବତାମାନେ ଏହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ" ବୋଲି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ "ତଥାସ୍ତୁ" କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ଗୋଧନ ମୁକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ମାତୃପକ୍ଷର ପୂର୍ବଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଭୋଜନ ଓ ଦାନ ଦେବାରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଅନୁସ୍ମୃତି ରହିଛି। ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ, ନିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବଜ ଓ ମାତୃପୂର୍ବଜଙ୍କ ଅର୍ପଣ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ସ୍ନେହର ବାକ୍ୟ କହି, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରି ନିଜେ ବିଦାୟ ନେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୈନିକ ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଆଦରଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ପରିଚାରକ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ଏକାସାଥିରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ମାତୃପକ୍ଷର ପୂର୍ବଜମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜମାନେ ତୃପ୍ତି ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତିନୋଟି ଜିନିଷ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ପବିତ୍ର କରେ: ନାତି, ଦର୍ଭା ଓ ତିଳ; ଏହା ସହିତ ଚାନ୍ଦି ଦାନ, ପୌରାଣିକ କଥା ପଢ଼ା, ଓ ସ୍ତୁତିଗାନ ମଧ୍ୟ ଉପକୃତ। ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ କ୍ରୋଧ, ଯାତ୍ରା ଓ ଅତି ତ୍ୱରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ତିନିଟି ଖାଇବାକୁ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱଦେବ, ପୂର୍ବଜ, ମାତୃପୂର୍ବଜ ଓ ପରିବାରକୁ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବଜମାନେ ସୋମ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯଜ୍ଞର ଆଧାର, ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯୋଗର ସଂଯୋଗ ଗୌରବ କରାଯାଏ। ଏକ ଯୋଗୀ ଯଦି ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଜକ ଓ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରେ। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ଉପଯୋଗୀ—ଯଜ୍ଞ ଭୋଜନ, ମାଛ, ଶଶକ, ନେଉଳ, ଶୂକର, ଛାଗ, ଭେଡ଼, ହରିଣ ଓ ଶ୍ରୁଙ୍ଗୀ ମୃଗ ମାଂସ; ଏହିପରି ମାଂସ ମାସ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଲେ ଅତି ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ବଧ୍ରୀଣସ ମୃଗର ମାଂସ ସମସ୍ତ ଦିନ ଉତ୍ତମ। ଏହିପରି କଟଲ ମାଛ, କାଳଶାକ ଓ ମଧୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ ତୃପ୍ତିଦାୟକ। ଯେଉଁଠାରେ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ଜନ୍ମ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ। ପ୍ରଶାନ୍ତିକା, ସନୀବାରା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଶ୍ୟାମାକ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। ଯବ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ମୁଙ୍ଗ, ଗହୁଁ, ଚାଉଳ, ତିଳ, ବୁଟ, କୋବିଦାର ଓ ସୋରିଷ ଏଠି ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ଯେଉଁ ଧାନ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଫଳ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉପଯୋଗ ହୁଏନି, ରାଜମା, ଅନୁ ଓ ମସୁର ଦାଲ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଲ୍ଲୁ, ଗୃଞ୍ଜନ, ପିଆଜ, ମୂଳା, ଗନ୍ଧାରକ, କରମ୍ବ ଓ ଖଣିର ଲୁଣ ମଧ୍ୟ ନିଷିଦ୍ଧ। ଲାଲ ଲାକ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଲୁଣ ମଧ୍ୟ ଅନୁଚିତ; ଯାହା କଥାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହେଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗାଈ ରାତିରେ ଅବିରତ ଦୁଧ ଦେଲେ ତାହା ଶୁଭ ନୁହେଁ; ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଓ ଫେନିଳ ଜଳ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ। ଏକ ନଖିଆ ପଶୁ, ଉଣ୍ଟ, ଭେଡ଼, ମହିଷ ଓ ଏହାର ମାଁସ ଓ ଦୁଧ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।