ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଜଣାସାରା, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ଏହି ମହାପ୍ରଭୁ ଆଜି ମୋ ସହ କଥାହେବେ। ଯେଉଁଠି ମାଛ, କୁମ୍ଭୀ, ବରାହ, ଘୋଡା, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକାର ଧରି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ସେ ଅଜନ୍ମା ଆଜି ମୋ ସହ କଥାହେବେ। ବିଶ୍ଵର ନାଥ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ରୂପ ଧରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେହ ଧରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛି। ଅନନ୍ତ ଏହି ମହାପ୍ରଭୁ ଭୂମିକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜଗତ ପାଇଁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି; ସେ ମୋତେ 'ଅକୃର' ଭାବରେ ଡାକିବେ। ପିତା, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ମାତା ଓ ନିଜ ସଜନର ମାୟା ଜଗତରେ କେହି ଜୟ କରିପାରିବେନି; ମୁଁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କରେ। ଯେଉଁଠି ମନ ରଖିଲେ ଅଜ୍ଞାନ ମହାସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାଯାଏ, ସେ ଅସୀମ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ବଳିଦାନର ପୁରୁଷ, ସାତ୍ୱତମାନେ ବାସୁଦେବ, ବେଦାନ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଡାକନ୍ତି—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଯେଉଁଠି ଜଗତର ଆଧାର ଭାବରେ ସ୍ଥିତି, ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ତାହାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ, ସେ ମୋପାଇଁ ଦୟା କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ସ୍ମରଣ ଶୁଭ ଆଣେ, ସେ ଅନନ୍ତ, ଅଜନ୍ମା ପୁରୁଷ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି। ଏଭଳି ଭାବନାରେ ଶୃଦ୍ଧା ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଅକୃର ଗୋକୁଳକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଅକୃର ଦେଖିଲେ—ଗୋଧିବେଳେ ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, କୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦ ନୀଳ ପଦ୍ମପତ୍ର ରଙ୍ଗରେ, ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଉଭା ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଖି ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଦୀର୍ଘ ଭୁଜା ତଳକୁ, ଚଉଁଡ଼ ଉଚ୍ଚ ଛାତି। ପଦ୍ମପରି ମୁହଁରେ ମନୋହର ହାସ୍ୟ, ଚାଲି ନାଉ ଲାଲ ନଖ, ଭୂମିରେ ଦଢ଼ି ଉଭା। ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, କୁନ୍ଦଳ ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ନୀଳ ଲତା ଓ ଧଳା ପଦ୍ମ ଅଳଙ୍କାର ଭାବରେ। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ହଂସ, ମଲ୍ଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ବଳଭଦ୍ର, ଯଦୁମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଦେଖିଲେ। ଉଚ୍ଚ ଭୁଜା, ପଦ୍ମପରି ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ମেঘମାଳାରେ ଘିରା, ଏକ ପ୍ରକାର କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅକୃରଙ୍କର ହୃଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପଦ୍ମପରି ଖିଳିଗଲା; ସର୍ବ ଶରୀର ଉତ୍ସାହିତ, ଭାବବିହ୍ୱଳ ହେଲେ। ଏହି ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଲୋକ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଦଢ଼ି ଅଛି। ମୋ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁ ଏବେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କଲା, ଯେଉଁଠି ଜଗତଧାତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି; ମୋ ଶରୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କ ଦୟାରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗର ସପର୍ଶ ଫଳ ପାଉ। ଏହି ଅସୀମ ଦିବ୍ୟ ରୂପ କେବେ ମୋ ପୃଷ୍ଠକୁ ପଦ୍ମପରି ହାତ ଦେଇ ସପର୍ଶ କରିବେ, ଯାହାର ମାତ୍ର ସପର୍ଶରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଭୟାନକ ରଙ୍ଗିନ କିରଣ ଦୂରେ ଦେଇ, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା କରିଦିଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ବଳି ଜଳ ଦେଇ, ପୃଥିବୀରେ ବିହାର କରି, ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଅମରତ୍ୱ, ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ ଓ ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ମିଳିଥିଲା। ମୁଁ କଂସଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଦୋଷୀ, ପତିତ ଓ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ, ତଥାପି ମୋ ଅପମାନରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ କି? ଏହି ଜଗତରେ କଣ ତାଙ୍କୁ ଅଜଣା, ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୋଷ ହୀନ, ସମସ୍ତ ହୃଦୟରେ ବ୍ୟାପି? ଏହିପରି ଭାବନାରେ ଭକ୍ତିରେ ନମ୍ର ମନ ନେଇ, ମୁଁ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ନାଥଙ୍କ ନାଥ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ, ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତ ହୀନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲି। ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଯଦୁବଂଶୀ ଅକୃର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; 'ମୁଁ ଅକୃର' ବୋଲି ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ହାତରେ ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥିଲା; ସେ ଅକୃରଙ୍କୁ ଆଶ୍ଳେଷ କରି, ଆପଣା ଭାବରେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗଢ଼ି ନେଇଲେ। ଯଥାବତ୍ ଶୁଭ ଉପଚାର କରି, ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅକୃରଙ୍କୁ ନେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଅକୃର ସେମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ଦେଇ, ଯଥାବତ୍ ଭୋଜନ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ କିପରି ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି, ଦେବକୀ ଦେବୀ କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବର ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି। ଅକୃର କଂସଙ୍କର ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ଓ ନିଜ ସେନା ସହ କିପରି ନିଜେ ପଠାଯାଇଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ କରି କହିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କେଶୀ ନିବାରକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶୁଣି, କହିଲେ—'ଏହି ସମସ୍ତ ମୋତେ ଆଗରୁ ଜଣା ଅଛି।' 'ମୁଁ ଏହି ଅନୁସାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣ, କଂସ ମୋ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବେ—ଅନ୍ୟ କିଛି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।' 'ଆଗାମୀ ଦିନ, ବଳରାମ, ତୁମେ ଆମ ସହ ମଥୁରା ଯିବା; ଗୋପମାନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉପହାର ନେଇ ଯିବେ।' 'ଆଜି ରାତିରେ ଆରାମ କର, ବୀର; ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ତିନି ରାତି ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରିଦେବି।' ଏହା ପରେ, ଗୋପମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇ, ଅକୃର, କେଶବ ଓ ବଳଭଦ୍ର ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଘରରେ ଖୁସି ଭାବରେ ଶୟନ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲା, ଦିନ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଅକୃରଙ୍କ ସହ ଖୁସି ଭାବରେ ମଥୁରା ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ଦେଖି, ଗୋପୀମାନେ ହାତ ଓ କଙ୍ଗନ ଢିଲା କରି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଚାଲି, ଏମିତି କଥା କହିଲେ—'ଗୋବିନ୍ଦ ମଥୁରାକୁ ପହଁଚିଲେ, କିପରି ଫେରି ଗୋକୁଳକୁ ଆସିବେ? ତାଙ୍କ କାନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ନଗରୀର ମହିଳାମାନଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣିବେ।' 'ଏକଥା ଯଦି ତାଙ୍କ ମନ ନଗରୀ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଖେଳା କଥାର ଆଶ୍ରୟ ହେଇଯିବ, ତେବେ କିପରି ଆଉ ଗ୍ରାମର ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ମନ ଦେବେ?