ଗୋବିନ୍ଦ ଏହିପରି କଥା କହି, ତାଙ୍କର ହାତ ତାଲି ମାରି, କେଶୀଙ୍କ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ । ସେତେବେଳେ ମୁହଁ ବଡ଼ ଖୋଲି, ଦୁଷ୍ଟ ଅଶ୍ୱ-ଦାନବ କେଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା । ତାହା ପରେ ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କର ବାହୁକୁ ସର୍ପ ସଦୃଶ କରି, ଏହି କୁପାଥୀ ଅଶ୍ୱ କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଦେଲେ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ କେଶୀଙ୍କ ମୁହଁ ଭିତରକୁ ଯିବା ସହିତ, କେଶୀଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ଏମିତି ପଡ଼ିଗଲା, ଯେପରି ଧଳା ମେଘ ଖଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ । କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ କେଶୀଙ୍କ ଦେହରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିବା ବେଳେ, ସେ ବାହୁ ଶକ୍ତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଯେପରି ଅବହେଳିତ ରୋଗ ଦେହରେ ବଢ଼ିଯାଏ । କେଶୀଙ୍କ ଓଠ ଫାଟିଯାଇଲା, ତାଙ୍କର ମୁହଁରୁ ଫେନ ମିଶିତ ରକ୍ତ ବହିଲା; ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଘୂରିଘୂରି ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଓ ଜିହ୍ବା ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ବାହାରିଗଲା । ତିନି କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇ, ଭୟ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତଳକୁ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମଳ ଓ ମୂତ୍ର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦେହ ଘମରେ ଭିଜିଗଲା, ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଲେ । ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ କେଶୀ, ତାଙ୍କର ମହା ମୁହଁ ଓ ଗହ୍ୱର ଖୋଲି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଳବାନ ବାହୁରେ ଆଘାତ ପାଇ, ବିଜୁଳିରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଗଛ ପରି ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ । ସେହି ଅଶ୍ୱର ଦୁଇଟି ପାଁ, ଅର୍ଧ ପୃଷ୍ଠ ଓ ପୁଛ, ଏକ କାନ, ଏକ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଏକ ନାସିକା ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗି ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯିଲା । କେଶୀଙ୍କୁ ବଧ କରି, କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦିତ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ଅତି ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତ ମନେ ହସି ସ୍ଥିର ହେଲେ । ଗୋପୀ ଓ ଗୋପମାନେ, କେଶୀଙ୍କ ବଧ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ନେହ ଭରା ମାଧୁର୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ନାରଦ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଦାଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲି, କେଶୀଙ୍କ ବଧ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲା । “ବହୁତ ଭଲ, ବହୁତ ଭଲ, ହେ ପ୍ରଭୁ! ତୁମ ଲୀଳା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି କେଶୀ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିଲା, ତୁମେ ସେଉଁଥିରେ ବିନାଶ କରିଛ । ଏହି ଅପୂର୍ବ ମାନବ ଓ ଅଶ୍ୱ ମଧ୍ୟର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି । ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଏହି ଅବତାରରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ତାହା ଦେଖି ମୋ ଚିତ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହି କେଶୀ ଅଶ୍ୱକୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହେଲାଇ ଘୋଡ଼ା ନାଦ କରି, ମେଘ ଦିଗୁକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲା । ତୁମେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କେଶୀକୁ ବଧ କରିଛ, ଏହିଠାରୁ ତୁମେ ‘କେଶବ’ ନାମରେ ସଂସାରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ । ମୁଁ ଏଯାଉଛି, ଶୁଭ ହେଉ; କଂସ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପୁନି ଆସିବି । କେଶବ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମୁଁ ତୁମ ସମୀପକୁ ଆସିବି । ଯେତେବେଳେ ଉଗ୍ରସେନ ପୁତ୍ର କଂସ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହିତ ବଧ ହେବେ, ତୁମେ, ଧରାଧାମର ଧାରଣକାରୀ, ସଂସାରର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବେ । ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ତୁମେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବେ, ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଦେଖିବି । ଏହିପରି ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁଁ ଏଯାଉଛି; ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମକୁ ଜଣା; ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି, ଶୁଭ ହେଉ । ନାରଦ ଯାଇଯିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଗୋକୁଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଉଁଥିରେ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ରହିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଅକୃରା ଏକାକୀ ଦୂତ ରଥରେ ବସି, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋକୁଳକୁ ଯାଉଥିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ । ଯିବା ସମୟରେ ଅକୃରା ଭାବିଲେ: “ମୋ ଭଳି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଆଉ କିଏ? ମୁଁ ଏହି ଚକ୍ରଧାରୀ, ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି । ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ଏହି ରାତି ମଧୁର ହୋଇଯାଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ଏହି କମଳଦଳ ନୟନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି । ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ସାର୍ଥକ, ଆଜି ମୋ ଭାଷା ସାର୍ଥକ, କାରଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବ । ଯେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କମଳନୟନ ମନରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ପାପ ଦୂର କରିଦେଇଥାଏ, ସେଇମୁଁହଁ ଦେଖିପାରିବି । ଯାହାଠାରୁ ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେଇ ପରମ ଧାମ, ଭଗବାନଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିବି । ଯିଏ ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୁଷ ଭାବେ ପୂଜିତ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର, ଏଇ ସଂସାରେ ପ୍ରଭୁ, ସେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବି । ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜା କରି, ଅମରମାନେଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲେ; ଏହି ଆଦିହୀନ କେଶବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ । ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ଵସୁ, ଆଦିତ୍ୟ, ମାରୁତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ରୂପକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତଥାପି ସେ ହରି ଆସି ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବେ । ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସେ ମୋ ସହ କଥା ହେବେ । ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ଅଶ୍ୱ, ସିଂହ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଯିଏ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ଅଜନ୍ମା, ସେ ଆଜି ମୋ ସହ କଥା ହେବେ । ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜର ସ୍ୱରୂପରେ ଅବିକାରି ଅଛନ୍ତି । ଯିଏ ଅନନ୍ତ, ପୃଥିବୀକୁ ଏହି ଭାବେ ଧାରଣ କରି ଅଛନ୍ତି, ସେ ଏଇ ସଂସାର ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି; ସେ ମୋତେ ‘ଅକୃରା’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିବେ । ଏହି ପିତା, ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଭାଇ, ମାତା ଓ ସ୍ୱଜନ ମିଶିତ ମାୟା ସଂସାର ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯିବା ନୁହେଁ; ମୁଁ ପୁନଃ ପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ । ଯାହା ଚିନ୍ତାରେ ମନକୁ ନିବେଶ କଲେ ଅଜ୍ଞାନ ସାଗର ତରାଯାଏ, ସେ ଅପାର ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଯିଏ ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୁଷ, ସାତ୍ୱତମାନେ ଭାବେ ବାସୁଦେବ, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି ପୁଜିଥାନ୍ତି, ସେଉଁଥିରେ ମୁଁ ନମନ କରେ ।