ସୁନ, ବନ୍ଧୁ! ଏଠି ଦେଖ, ଏକ ଗୋପୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ନେଇଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଲାଗୁଛି ଯେ ସେ ନିଜେ ଚାଲୁନାହାନ୍ତି । କେବଳ ହାତ ଛୁଇଁ ଦେବାରେ, ସେ ଚତୁର ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଲାଗୁଛି ସେ ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସେ କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଫେରି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବି," ଏହି ପଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାପରେ କୃଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ଏହିଠାରୁ ଫେରିଯାଅ, ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ଏଠି ପହଞ୍ଚିନାହିଁ । ତେବେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଯମୁନା ତଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଅନୁରାଗରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ । ଏହାପରେ ଗୋପୀମାନେ ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁରେ ଉଜ୍ୱଳ ଚାୟା ନେଇ, ତିନି ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ସ୍ଵଭାବିକ ଭାବେ ଆସୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗୋପୀମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ—ଏକ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, "କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ ଭୂରୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ କରି, କପାଳରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ହରିଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ମଧୁମାକ୍ଷୀ ପରି ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ପାନ କଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି, ତାଙ୍କର ରୂପରେ ଧ୍ୟାନସ୍ଥ ହେଲେ, ଯେପରି ଯୋଗରେ ଲୀନ ଅଛନ୍ତି । ତାପରେ, ମାଧବ କେହିଁକୁ ପ୍ରେମମୟ ଶବ୍ଦରେ, କେହିଁକୁ ଭୂରୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କେହିଁକୁ ତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ମନ୍ମୁଗ୍ଧ କଲେ । ଏହିପରି ଆନନ୍ଦିତ ମନବଳିତ ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ହରି ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ଆଦରସହିତ କ୍ରୀଡ଼ା କଲେ । ରାସ ଚକ୍ର ଗଠିତ ହେଲାପରେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏକଠା ଥିଲେନାହିଁ । ହରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋପୀଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ରାସ ଚକ୍ର ତିଆରି କଲେ, ତାଙ୍କର ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ଗୋପୀମାନେ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦି ଦେଲେ । ଏବେ ରାସ ନୃତ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗୁଞ୍ଜନ ହେଉଥିଲା, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଗୁଙ୍ଗୁର ଧ୍ୱନି, କୀର୍ତନ ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ଶୃଙ୍ଗାର ହେଉଥିଲା । ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣ, ଶରଦ୍ ଚନ୍ଦ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରିକା ଓ ପଦ୍ମସରୋବରର କଥା ଗାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ କେବଳ "କୃଷ୍ଣ" ନାମ ହିଁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ । ଏଠି, ଘୂରାଣର କ୍ଲାନ୍ତିରେ ଗୋପୀଙ୍କ ଗୁଙ୍ଗୁର ଝଙ୍କାର ହେଉଥିଲା, ଏକ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ବେଳି ପରି ହାତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୀଠରେ ରଖି ଦେଲେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଉଜ୍ୱଳ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମାଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଚୁମ୍ବନ କଲେ, ଏବଂ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ଗାଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗାଳରେ ରଖି, ତାଙ୍କର ହସ୍ତପର୍ଶ୍ୱ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଘନ ଘମ ଝରିଲା । ରାସ ଗୀତ ଗାଯିବା ସମୟରେ "କୃଷ୍ଣ" ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚ ହେଉଥିଲା, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ତିନି ପ୍ରକାର ଧ୍ୱନିରେ "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ" ବୋଲି ଗଞ୍ଜୁଥିଲା । କୃଷ୍ଣ ଦୂରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସାମ୍ନା ଓ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଏଗୁଆ ହେଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ମାଧୁସୂଦନ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ ଯେ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଦଶ କୋଟି ବର୍ଷ ପରି ଲାଗିଲା । ଯଦ୍ୟପି ସ୍୵ାମୀ, ବାପା, ଭାଇମାନେ ରୋକିଥିଲେ, ଗୋପୀମାନେ ରାତିରେ କୃଷ୍ଣ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ । ସେ, ମାଧୁସୂଦନ, ତାଙ୍କର ଯୌବନ ଭାବନାକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଅପରିମାପ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ନେଇ, ରାତିକୁ କ୍ଷଣ ପରି ଅନୁଭବ କଲେ । ସେ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ । ଯେପରି ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ଜଳ ଓ ବାୟୁ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ସେପରି ସେ ମଧୁସୂଦନ ସମସ୍ତ ଭିତରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଲୀଳା ପରେ, ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଏକ ଦିନ ବିଳମ୍ବ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନୃତ୍ୟରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଏକ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଅରିଷ୍ଟ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା । ସେ ମେଘ ଛାୟା ପରି ଦେହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ନେଇ, ତାଙ୍କର ଖୁର ଦ୍ୱାରା ମାଟି ଖୋଦି ଦେଉଥିଲା । ତାଳ ଦ୍ୱାରା ତାଳ ଚାଟି, କ୍ରୋଧରେ ପୂଞ୍ଛ ଫୁଲାଇ, ମଜବୁତ କାନ୍ଧ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚାଲୁଥିଲା । ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ କୁଞ୍ଚ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶରୀର, ଗୋବର ଓ ପେଶାବରେ ଲିପ୍ତ, ଗାଈମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ । ଝୁଲା ଗଳା, ବଡ଼ ମୁଁହ, ଗଛର ଘାଉ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଚେହେରା ନେଇ, ଏହି ବୃଷ ଦେହୀ ଦାନବ ଗାଈ ଛାନାମାନେକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲା । ସେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରତି କ୍ରୂର, ସଦାବେଳେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା । ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଜଣା ଭୟରେ "କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । ତେବେ କେଶବ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ହାତ ଛଟକିଲେ; ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଅରିଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା । ଶିଙ୍ଗ ଆଗରେ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉଦର ଦିଗକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଦୁଷ୍ଟ ଅରିଷ୍ଟ ବେଗରେ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ହଟିଲେନାହିଁ, ବିଦ୍ରୂପ ହାସ୍ୟ ଦେଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ । ଅରିଷ୍ଟ ନିକଟକୁ ଆସି, ମାଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ପରି ଧରି, ଗୋଡ଼ରେ ଉଦରକୁ ଘାତ କଲେ, ଶିଙ୍ଗ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରିଲେ । ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଓ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରି, ଗଳା ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଭିଜା କପଡ଼ା ପରି ମୋଡ଼ି ଦେଲେ । ଏକ ଶିଙ୍ଗ ଖୋଲି, ତାହାରେ ଘାତ କଲେ; ବଡ଼ ଦାନବ ମୁଁହରୁ ରକ୍ତ ବମ୍ କରି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲା । ଏହି ଦାନବ ବିନାଶ ପରେ, ଗୋପମାନେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଦେବଗଣ ଜମ୍ଭା ନାଶ ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, କକୁଦ୍ମତ, ଅରିଷ୍ଟ, ଧେନୁକ, ପ୍ରଲମ୍ବ ନାଶ ହେଲା, ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତ ଧାରଣ ହେଲା...