ବୃନ୍ଦାବନର ସୁନ୍ଦର କୁଞ୍ଜଗୁଡିକୁ ଗୋପୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଘୁରୁଥିଲେ। କେହି ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁକରଣ କରି ଗୋପମାନେଠାରେ କହିଲେ, “ହେ ଗୋପମାନେ, ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ—ମୁଁ ଗୋବର୍ଧନକୁ ଉଠାଇଛି; ବର୍ଷାକୁ ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।” ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାବ ଧରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଧେନୁକା ରାକ୍ଷସକୁ ପଡ଼ି ଦେଇଛି; ଏବେ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁରୁଛି।” ଏହିପରି ଭାବରେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଲୀଳାର ଅନୁକରଣ କରି, ସମସ୍ତେ ମିଶି ବୃନ୍ଦାବନର ରମ୍ୟ କୁଞ୍ଜଗୁଡିକୁ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏପରି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିବା ସମୟରେ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ଥିଲେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଭୂମିରେ କିଛି ଅଦ୍ଭୁତ ପଦଚିହ୍ନ। ସେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଚକ୍ଷୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ବିଗ୍ରହିତ, କହିଲେ: “ଦେଖ, ଏହି ପଦଚିହ୍ନଗୁଡିକୁ—ଏଠି ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପଦ୍ମର ଚିହ୍ନ ଅଛି—ଏହି ହେଉଛି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚାଲିବାର ଚିହ୍ନ, ତାଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ାମୟ ଚାଲିରେ ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ କିଛି ଧନ୍ୟ, ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଯାଉଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ସାଥି ଦେଖାଯାଉଛି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ନିକଟ। ଏଠାରେ ଦାମୋଦର ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଫୁଲ ତୋଳିଥିଲେ, କାରଣ ଏଠି କେବଳ ତାଙ୍କର ଆଗୁଆ ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ସେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ବସିଥିଲେ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ ଏହିପଥରେ ଚାଲିଗଲେ—ଦେଖ! ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଯିଏ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଚାଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, କମରର ଭାରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲି, ତାଙ୍କର ପାଦାଙ୍ଗୁଳି ମାଟିକୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଛୁଁଇଁଥିଲା। ଦେଖ, ସେ ତାଙ୍କର ହାତକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ ରଖି, ନିଜେ ଚାଲିନଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖି ଜଣାଯାଉଛି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ଏହି ଚତୁର ଗୋପୀ ଅପମାନିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖିତ ଓ ନିରାଶ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଥିଲେ। ନିଶ୍ଚିତ, ସେ କହିଥିଲେ, “ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିବି।” ଏହିପଥରେ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଥିଲେ। ଏଠିଏଁ କୃଷ୍ଣ ଜଙ୍ଗଲର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ। ଏଠି ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପହଞ୍ଚୁନଥିବାରୁ ଚଳିଯିବାକୁ କହିଲେ। ତେଣୁ ଗୋପୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଯମୁନା ତଟରେ ଯାଇ, ବିୟୋଗରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଗାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାପରେ ଗୋପୀମାନେ ଦେଖିଲେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର କମଳମୁଖ ମଧୁର ଅଭିଭାସରେ, ତିନି ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଆସୁଛନ୍ତି। ଜଣେ ଗୋପୀ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଭୂକୁଟି ଉଠାଇ, ଲାଲାଟରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ମଧୁର ନୟନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କମଳମୁଖକୁ ମଧୁପ ଭଳି ପାନ କଲେ। ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି ନୟନ ବନ୍ଦ କରି, ତାଙ୍କ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ, ଯୋଗାସନରେ ଲୀନ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ ମାଧବ କେତେକ ଗୋପୀଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ, କେତେକଙ୍କୁ ଭୂକୁଟି ଭଙ୍ଗି ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ମନ୍ମୋହିତ କଲେ। ଏହିପରି ଆନନ୍ଦିତ ଚିତ୍ତ ଥିବା ଗୋପୀମାନେ ସହ କୃଷ୍ଣ ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଗର୍ବର ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ମନୋଗ୍ରହଣୀୟ ଭାବେ ଖେଳିଲେ। ଏହି ରାସ ମଣ୍ଡଳ ଗଠିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପାଇଁ ଅସ୍ଥିର ରହିଲେ। କୃଷ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋପୀଙ୍କୁ ହାତ ଧରି ରାସ ମଣ୍ଡଳ ଗଠନ କଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ସ୍ପର୍ଶରେ ଗୋପୀମାନେ ନୟନ ବନ୍ଦ କରି ଦେଲେ। ଏହିପରି ରାସ ନୃତ୍ୟ ଆଳାପ ହେଲା, ପାୟଲର ଝଙ୍କାର, ଗୀତ ଓ ଏକାନ୍ତ ସଙ୍ଗୀତରେ ସାଥି ହେଲା। ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣ, ଶରଦ ଚନ୍ଦ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଓ ପଦ୍ମସରୋବର ସ୍ମରଣ କରି ଗାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ କେବଳ “କୃଷ୍ଣ” ନାମକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କଲେ। ଘୂରି ଘୂରି ଥକିଯିବାରେ, ଜଣେ ଗୋପୀ ତାଙ୍କର ବେଳିବାହୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ କନ୍ଧ ଉପରେ ରଖିଲେ। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗୋପୀ ଚମକୁଥିବା ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଚୁମ୍ବନ ଦେଲେ ଓ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଜଣେ ଗୋପୀଙ୍କ ଗାଳ ହରିଙ୍କ ଗାଳକୁ ଛୁଇଁଲା, ତାଙ୍କର ହସ୍ତ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ଓ ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲା। ରାସ ଗୀତ ଗାଯିବା ସମୟରେ “କୃଷ୍ଣ” ନାମ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚ ହେଉଥିଲା; ସେମାନେ “କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ” ବୋଲି ଗାଇ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ତିନିପ୍ରକାର ହେଉଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଗୋପୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଚାଲି ଆସି, କେହି ବିପରୀତ ଓ କେହି ସହଯୋଗରେ ହରିଙ୍କୁ ଆସି ଯୋଗ ଦେଲେ। ଏହିପରି ମାଧୁସୂଦନ ଗୋପୀମାନେ ସହ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଯେ ଏକ କ୍ଷଣ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ବର୍ଷ ପରି ଅନୁଭବ ହେଲା। ଏହି ରାତିରେ, ସ୍ୱାମୀ, ବାପା, ଭାଇମାନେ ନିଷେଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ। ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କର ଅପରିମିତ ସ୍ନେହକୁ ମାନ୍ୟ କରି, ତାଙ୍କ ସହ ଏମିତି ରାତିକୁ କ୍ଷଣ ପରି କାଟିଲେ। ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ଆତ୍ମାରୂପେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ଯେପରି ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ସେପରି ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଏକ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦନ ନୃତ୍ୟରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ଦାନବ ବୃନ୍ଦାବନର ଗୋଲୋକକୁ ଆସି ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ସେ ଏକ ବୃଷ ରୂପେ, ମେଘମାଳା ଭଳି କଳା ଦେହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ତାଳ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଖୋଦିଲା। ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ଅବିରତ ଅଂଠୁ ଚାଟୁଥିଲା, ପୂଞ୍ଛ କ୍ରୋଧରେ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା, ମଜବୁତ କାନ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼ ଚାଲରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ କୁଞ୍ଚ, ଅପାର ଶରୀର, ଗୋମୟ ଓ ମୂତ୍ରରେ ଲିପ୍ତ, ସେ ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଦେଲା। ତାଙ୍କର ଗଳା ଝୁଲିଥିଲା, ବଡ଼ ମୁଁହ, ଗଛର ଆଘାତର ଚିହ୍ନ ମୁଁହରେ, ଏହି ବୃଷ ଦାନବ ଗୋମାନଙ୍କ ଛୁଆମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲା। ଏହିପରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଓ ଦାନବ ବିନାଶର ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଅବିରତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା।