ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଶୁବୟସ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ଗଭୀର ସ୍ୱଭାବର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାବି ତାଙ୍କର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଥିଲା। ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ହେଉଛ; ଏହାର ଅର୍ଥ ଆମ ପାଇଁ କଣ? ତୁମେ ଆମର ନିଜ, ଆମର ଶୁଭେଚ୍ଛା ତୁମପାଇଁ।" ଏପରେ କୃଷ୍ଣ କିଛି ସମୟ ନିରବ ରହିଲେ, ଗୋପମାନେ ଏପରି ଭାବରେ କହିବାରେ କୃଷ୍ଣ ଏକ ସ୍ନେହମୟ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, "ମୋ ସହ ତୁମର ସମ୍ପର୍କ ଅଛି, ଯଦି ତୁମେ ଲଜ୍ଜିତ ନୁହଁ, କିମ୍ବା ମୁଁ ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ତେବେ ଏହି ଚିନ୍ତାର କଣ ଅବଶ୍ୟକତା?" କୃଷ୍ଣ ଆଉ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଭଲ ପାଉଛ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୋତେ ଏକ ନିଜ ପରି ଭାବିବା ଉଚିତ।" "ମୁଁ ଦେବ ନୁହଁ, ଗନ୍ଧର୍ବ ନୁହଁ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦାନବ ନୁହଁ; ମୁଁ ତୁମର ନିଜର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ଅନ୍ୟ ଭାବିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।" ହରିଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ଗୋପମାନେ ନିରବ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମନରେ ଏହି ସ୍ନେହମୟ ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଗଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଭାବରେ ଚମକୁଥିବା, ଖିଳିଥିବା କୁମୁଦିନୀ ଫୁଲ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭରିଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ଦେଖିଲେ। ସେ ରୂପବନ୍ତୀ ଗଛର ଉପସାରି ଏବଂ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ମଧୁମକୁ ଦେଖିଲେ; ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ଲଗିଗଲା। ରାମ ସହିତ, ଯେଉଁଠି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଥିଲେ, ଶୂରପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ। ଏହି ସ୍ୱର ଶୁଣି ଗୋପୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ଗୃହ ଛାଡି ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଠାରେ ଲଗିଗଲେ। ଏକ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ମୃଦୁ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଏହି ଗୀତକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣିଲେ, ଆଉ ଏକ ତାଙ୍କୁ ମନରେ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏକ ଗୋପୀ 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ' କହି ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ଏକ ଭଲ ପାଇବାର ଅନ୍ଧାରେ ଲଜ୍ଜା ନାକରି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ଗୃହ ଭିତରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ମାନେ ବାହାରେ ଦେଖି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଲେ। ଏପରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାବି ଗୋପୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଉପାର୍ଜିତ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଶେଷ ହେଲା; ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିର ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଗଳିଗଲା, ସେମାନେ ବିହାର ହେଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ନିଜ ରୂପକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜ ଶ୍ୱାସ ରୁକି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଦେଖିଲେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ରର ରାତିକୁ ଆଦର କରୁଥିଲେ, ରାସ ନୃତ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଉଥିଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚଳାଚଳକୁ ଅନୁକ୍ରମ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଗଠିତ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟଠିକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସେମାନେ ବୃନ୍ଦାବନର ଭିତର ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। କୃଷ୍ଣ ନାହିଁ, ଏହି ଦୃଢ଼ ହୃଦୟରେ ଗୋପୀମାନେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ କହିଲେ: "ମୁଁ କୃଷ୍ଣ—ମୋ ଚାଲିବା ଭଙ୍ଗି ଦେଖ!" ଅନ୍ୟ ଏକ କହିଲେ, "ମୋ ଗୀତ ଶୁଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ!" ଅନ୍ୟ ଏକ କହିଲେ, "ଦୁଷ୍ଟ କାଳିୟ, ଏଠାରେ ରୁହ! ମୁଁ କୃଷ୍ଣ!" ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭୁଜ ମାରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା କରିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ କହିଲେ, "ଗୋପମାନେ, ଭୟ କରନ୍ତୁନି—ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହ! ମୁଁ ଗୋବର୍ଧନ ଉଠାଇଛି; ବର୍ଷାର ଭୟ ନାହିଁ।" ଅନ୍ୟ ଗୋପୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମ କରି କହିଲେ, "ମୁଁ ଧେନୁକକୁ ଭୁମିକୁ ଫେଙ୍ଗିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚିବି।" ଏପରି, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ଅନୁକ୍ରମ କରି ବୃନ୍ଦାବନର ସୁନ୍ଦର ଉପବନରେ ଏକାଉଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ, ସମସ୍ତ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଭୂମିକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦର କମ୍ପନ ଆସିଗଲା, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଆଖି ବଡ଼ ହେଇଗଲା, ସେ କହିଲେ: "ଏହି ପଦଚିହ୍ନଗୁଡିକୁ ଦେଖ, ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଏବଂ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନରେ ଚିତ୍ରିତ—ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚାଲିବା ଚିହ୍ନ।" "କୃଷ୍ଣ ସହିତ ଏକ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମଧୁର ଗୋପୀ ଚାଲିଛି; ଏହି ତାଙ୍କର ସାର୍ବିକ ଚିହ୍ନ, ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଚିହ୍ନ।" "ଏଠି, ଦାମୋଦର ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଫୁଲ ଚୟନ କରିଥିଲେ, କାରଣ ଏଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂର୍ଗ ଚିହ୍ନରେ ଏକାଉଁ ଆଗ ଭାଗ ଦେଖାଯାଉଛି।" "ଏଠି, ସେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ବସିଥିଲେ; ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ।" "ଗୋପୀଙ୍କୁ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ ନନ୍ଦପୁତ୍ର ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ—ଦେଖ!" "ଅନ୍ୟ ଏକ, ଦଳରେ ଚାଲିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ତାଙ୍କର କଟିର ଭାରରେ ଦେରି ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଙ୍ଗୁଠି ଭୂମିକୁ ଯାଉନଥିଲା।" "ଦେଖ, ସଖୀ! ଏହି ଏକ ହାତ ଧରି ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଛି, ତାଙ୍କର ହାତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତରେ; ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି ସେ ନିଜେ ଚାଲିବାରେ ନୁହଁ।" "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ, ଏହି ଚତୁର ଗୋପୀ ଅପମାନ ଭାବିଲେ; ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି ସେ ଦେରି ହେଉଛି, ନିରାଶ ହେଉଛି।" "ନିଶ୍ଚିତ, ସେ କହିଥିଲେ, 'ମୁଁ ତ୍ୱରିତ ଆସି ତୁମେ ପାଖକୁ ଫେରିବି।' ଏହି ପଥ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରିତ ହୋଇଛି।" "କୃଷ୍ଣ ଝାଡ଼ରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ଏଠି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ଫେରିଯାଉ, ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଏଠି ଆସୁନାହିଁ।" ତେବେ ଗୋପୀମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇ, ଫେରିଗଲେ। ଯମୁନା ତୀରକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷାରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏପରେ, ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଚମକୁଥିଲା, ସେ ତିନି ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଅତି ସହଜରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଗୋପୀ ଗୋବିନ୍ଦକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, "କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ!" କହିଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ଏକ, ଭୂରୁ ତାଣି, ଫୋରହେଡରେ ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଧୁମକୁ ଆଖି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖକୁ ପିଇଲେ।