ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ: ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏୟରାବତ ହାତୀରୁ ସୁନାର ଏକ ପାତ୍ର ନେଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଭରି, ତାହାରେ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହି ଅଭିଷେକ ସମୟରେ, ଗୋମାନ୍ୟା ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଦୁଧର ଧାରା ବହାଇଲେ। ଗୋମାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଇନ୍ଦ୍ର, ଏକ ଭାବପ୍ରବଣ ଓ ନମ୍ର ହୃଦୟରେ, ଏହିପରି କହିଲେ: ‘‘ଗୋମାତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ମୁଁ ଧରାର ଭାର ହ୍ରାସ ପାଇଁ କହୁଛି। ମୋର ଏକ ଅଂଶ ଅର୍ଜୁନ ଭାବେ ଧରାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ସଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା। ସେ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ଧରାର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବେ; ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଯେମିତି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କର, ସେମିତି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।’’ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ‘‘ହେ ଭାରତନନ୍ଦନ, ମୁଁ ଜାଣେଇଛି ଯେ, ପାର୍ଥ, ତୁମ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଧରାରେ ଅଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବି। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି, ଅର୍ଜୁନ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେବେ ନାହିଁ। କଂସ, ଅରିଷ୍ଟ, କେଶୀ, କୁବଳୟାପୀଡ଼, ନରକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ଯେତେବେଳେ ବିନାଶ ପାଇବେ, ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ; ଏହିପରି ସମୟରେ ଧରାର ଭାର ହ୍ରାସ ହେବ। ଏହିପରି, ତୁମେ ଏବେ ଯାଇପାର; ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ମୋର ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ କେହି ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧର ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଅକ୍ଷତ ଅବସ୍ଥାରେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରାଇଦେବି।’’ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଏୟରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଗୋମାତା ଓ ଗୋପମାନେ ସହ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ପଥ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ଭ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ: ‘‘ହେ ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଆମକୁ ଓ ଗୋମାନ୍ୟାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଅପଦରୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ପାହାଡ଼ ଧରି ରଖିଲେ। ଏହି ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଓ ଗୋପ ଜୀବନ ତୁମ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ, ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ଦୟାକରି କହ। କାଳିୟଙ୍କୁ ଜଳରେ ବଶ କରିଲ, ପ୍ରଳମ୍ବଙ୍କୁ ହତ କଲ, ଗୋବର୍ଧନ ଧରିଲ—ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆମ ମନକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିଦେଇଛି। ହେ ଅପାରଶକ୍ତି ହରି, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ତୁମକୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି ନପାରୁ। ହେ କେଶବ, ଭ୍ରଜର ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନେ ତୁମେ ଉପରେ ଅନୁରାଗୀ; କିନ୍ତୁ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମିଶି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ଶିଶୁବୟସ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଏ ସବୁ ଅଦ୍ଭୁତ; ହେ ଅଗାଧ, ଏହି ସବୁ ଭାବି ଆମେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଯାଉଛୁ। ତୁମେ ଦେବ, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଯେ ଯେଉଁହେଉ, ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଆମର ନିଜ; ଆମର ନମସ୍କାର ତୁମକୁ।’’ ଏପରି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିରବ ରହି, ସ୍ନେହମିଶ୍ରିତ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ, ସେ ଗୋପମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘‘ମୋ ସହ ଅନୁସଙ୍ଗ ଥିଲେ ଯଦି ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ମୁଁ ଯଦି ଗୌରବ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଏପରି ବିଚାର କ’ଣ ଦରକାର? ଯଦି ତୁମେ ମୋପ୍ରତି ସ୍ନେହ କର, ଯଦି ମୁଁ ତୁମର ଗଣନୀୟ, ତେବେ ମୋତେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଜାଣିବ। ମୁଁ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ଦାନବ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତୁମର ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି—ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବିବା ଦରକାର ନାହିଁ।’’ ହରିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଗୋପମାନେ ନିରବ ହୋଇ ଅନ୍ତରେ ମୂନ୍ଦି, ଅନୁରାଗମିଶ୍ରିତ ଅସନ୍ତୋଷରେ ଅଟକି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ, ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଧଳିଆ ଆଲୋକ ଓ ଖିଲିଥିବା କୁମୁଦିନୀ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ପ୍ରାଚୀନ୍ଦ୍ର ଭରିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସେ ଶୋଭାମୟ ଗଛପଙ୍କ୍ତି, ମଧୁର ମଧୁମକୁଣ୍ଡଳୀ ଝୁଣୁ ଝୁଣୁ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ହେଲେ। ବଳରାମ ସହ, ଶୂରସୁତ କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ସେଇ ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ଘର ଛାଡ଼ି ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। କେହି ଗୋପୀ ତାଙ୍କ ସହ ମୃଦୁ ସ୍ୱରେ ଗାଇଲେ, କେହି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣିଲେ, ଅନ୍ୟେ ମନେମନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। କେହି ଲଜ୍ଜାରେ ‘କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ’ ବୋଲି କହିଲେ, କେହି ଅନୁରାଗରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ। କେହି ଘର ଭିତରେ ରହି, ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନେ ବାହାରେ ଥିଲେ, ମନେମନେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ଏପରି ତାଙ୍କ ଭାବର ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ିଲା, ତାଙ୍କ ଶୁଭ କର୍ମ ଶେଷ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ତାଙ୍କର ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ହରାଇଗଲା। ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଗୋପୀ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସ୍ୱଶ୍ୱାସ ନିରୋଧ କରି, ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗ୍ବିନ୍ଦୁରେ ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସମ ରାତି ମଧୁରତାରେ ମହିମା ପାଉଥିବାବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ଘେରି ଗୋବିନ୍ଦ ରାସ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ଗୋପୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା ଅନୁକରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଗଢ଼ିଉଠି, କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଭୃନ୍ଦାବନ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ। କୃଷ୍ଣ ନଥିବା ବେଳେ, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଗୋପୀମାନେ ଏକାଅପରକୁ କହିଲେ: ‘‘ମୁଁ କୃଷ୍ଣ—ଦେଖ, ମୋ ଚଳିଚଳି ଗତି କିପରି!’’ ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, ‘‘ମୋର ଗୀତ ଶୁଣ, ଏହା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୀତ!’’ କେହି କହିଲେ, ‘‘ଦୁଷ୍ଟ କାଳିୟ, ଏଠାରେ ରୁହ! ମୁଁ କୃଷ୍ଣ!’’ ଏହିପରି କହି, ନିଜ ହାତ ମାରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳା ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଅନୁରାଗର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ଭ୍ରଜ ଭୂମିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।