ବହୁ ସମୟ ପରେ, ବ୍ରଜରେ ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ—ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ—ସାତ ବର୍ଷରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗୋପାଳକ ହେଲେ; ସେମାନେ ସାରା ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସିଗଲା, ଆକାଶ ଘନ ମେଘରେ ଢାକିଗଲା, ଜଳ ଧାରାଗୁଡିକ ଏକାଠି ହୋଇ ଦିଗବଳୟରେ ବିଲିନ ହେଲା। ଭୂମି ନୂତନ ଫସଲ ରେ ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଣା ଜନ୍ତୁମାନେ ଭିତରେ, ଏକ ଏମେରାଲ୍ଡର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ରୁବିରେ ସଜିଥିବା। ଗଭୀର ଜଳ ଭରା ନଦୀଗୁଡିକ ଉତ୍କଳନ ରେ ନୂତନ ରୂପ ନିଆ, ଅସଦାଚାରୀଙ୍କ ମନ ଧନ ଲାଭ କଲେ ଯେପରି ଲାଗେ। ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହାର ଅଶ୍ୱମାନେ କେବେ ବାଧା ପାଇନାହିଁ, ମେଘର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶ କରିପାରିଲେନି; ଯେପରି ଅତି ସାହସିକ ମୂର୍ଖଙ୍କ ଉକ୍ତି ନିପୁଣ ବିତର୍କକାରୀଙ୍କ ଆଗରେ ଚମକିପାରେନି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଥ ଅଗ୍ରସର କରିପାରିଲେନି; ଯେପରି ଅବିବେକୀ ରାଜା ସମ୍ପଦ ଲାଭ କରିପାରିନାହିଁ। ମେଘ ଉପରେ ଶୁଧ୍ଧ ସାରସ ଶ୍ରେଣୀ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଲଗା ଦେଖାଯାଏ। ଆକାଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଅତି ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ଶାନ୍ତି ଧରିପାରିଲେନି; ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମିତ୍ରତା ଅଟୁଟ ରହେନି। ନୂତନ ଧାନ ରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ରାସ୍ତା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଲୋକଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ନେଇ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ବର୍ଷା ଋତୁରେ, କେବେ କେବେ ଗୋପାଳକଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ଗାନ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ମନ ହରିଥିଲେ; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ବହୁ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ଗଛ ତଳେ ଶରଣ ନେଉଥିଲେ। କେବେ କଦମ୍ବ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, କେବେ ମୟୂର ପଙ୍ଖ ଅଲଙ୍କୃତ, କେବେ ପାହାଡ଼ର ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ଦିନ ସାରା ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କେବେ ପତ୍ର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇଥିଲେ, କେବେ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ, କେବେ ମେଘ ଗର୍ଜନ କରିଲେ ଭୟେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। କେବେ ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳକଙ୍କ ଗୀତକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, କେବେ ମୟୂର ଚିତ୍କାର କିମ୍ବା ଗୋପିମାନେ କହୁଥିବା ଉକ୍ତିକୁ ଅନୁକୃତି କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ବଳ ଓ କେଶବ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାଠି ଗୋମାନେ ଚରାଇବାକୁ ଯାଇ, ଏକ ପ୍ରମୋଦ ତାଳ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଉଦ୍ୟାନରେ ଧେନୁକା ନାମକ ଦୂର୍ଭିକ୍ଷା ଦାନବ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ପଶୁ ମାଂସ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲା, ଗଧା ରୂପରେ ରହୁଥିଲା। ଗୋପାଳକମାନେ ଏହି ଉଦ୍ୟାନର ଫଳ ଦେଖି, ଅତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ କୁହିଲେ: “ହେ ରାମ! ହେ କୃଷ୍ଣ! ଏଠା ଧେନୁକା ଦ୍ୱାରା ସଦା ରକ୍ଷିତ, ତେଣୁ ଏଠି ଫଳ ରହିଛି। ତାଳ ଗଛର ଫଳ ଦେଖ, ତାହାର ଗନ୍ଧ ଦୂର ଯାଉଛି; ଆମେ ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମେ ଚାହିଲେ ତାଳ ଫଳ ତଳେ ଫେଲା।" ଗୋପାଳକଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗଛର ଫଳ ତଳେ ପକାଇଲେ। ଫଳ ପଡ଼ିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଗଧା ରୂପୀ ଦୂଷ୍ଟ ଦାନବ ଧେନୁକା ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଆସିଲା। ତାହା ପରେ, ବଳରାମ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ତଳ ପାଦରେ ଧେନୁକାଙ୍କ ଛାତିରେ ଘା ଦେଲେ, ତଥାପି ଧେନୁକା ଧରିପାରିଲେନି। ବଳରାମ ଧେନୁକାକୁ ଧରି, ଘୁଞ୍ଚି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଇଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଲିଗଲା; ତାହା ପରେ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରାସର ରାଜା ଉପରେ ପକାଇଲେ। ଏହା ପରେ ଦ୍ରୁତ ପବନ ତାଳ ଗଛର ଶୀର୍ଷରୁ ବହୁ ଫଳ ତଳେ ପକାଇଲା, ଯେପରି ତୀବ୍ର ବାୟୁ ମେଘକୁ ବିକ୍ଷିପ୍ତ କରେ। ବଳଭଦ୍ର ସହଜରେ ଧେନୁକାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ଅନ୍ୟ ଗଧା-ଦାନବମାନେ ଆସିଥିବା, ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ତଳେ ପକାଇଲେ। କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ, ମୈତ୍ରେୟ, ପୃଥିବୀ ପକା ତାଳ ଫଳ ଓ ଗଧା-ଦାନବମାନେର ଦେହରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଅଧିକ ଚମକୁଥିଲା। ତାହା ପରେ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମା, ଗୋମାନେ ଭୟ ହିନ ହୋଇ, ତାଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ନୂତନ କୁଅଁ ଘାସ ଖାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଚରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଧେନୁକା ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀଙ୍କ ବିନାଶ ପରେ, ତାଳ ଉଦ୍ୟାନ ଗୋପାଳକ ଓ ଗୋପିମାନେ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ଧେନୁକା ଦାନବକୁ ମାରି ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଭାଣ୍ଡୀର ନାମକ ବଟ ଗଛ ତଳକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କରି, ଗାନ କରି, ଗଛ ଖୋଜି, ଦୂରେ ଗୋମାନେ ଚରାଇ, ଏକାଠି ନାମ ଡାକି, ଉଦ୍ୟାନରେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ। ବଛାକୁ ବାନ୍ଧିବା ରସି କାନ୍ଧରେ ରଖି, ବନ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଅଙ୍କୁରିତ ଶିଂ ଥିବା ଯୁବ ମୃଗ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ସେମାନେର ପୋଷାକ ସୁନା ଓ କଳା ଧୂଳିରେ ତଡ଼ିଥିଲା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ରଖି, ଧଳା ଓ କଳା ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚି, ଜଗତର ସିଦ୍ଧପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ। ମାନବ ରୂପର ଉତ୍ସବ କରି, ମାନବ ଚାଳ ଅନୁସାରେ, ସେମାନେ ଉଦ୍ୟାନରେ ତାଙ୍କ ବୟସ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଠାରେ ଝୁଲା ଓ କୁସ୍ତି, ଏବଂ ପଥର ଫିଙ୍ଗିବା ଖେଳରେ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଲମ୍ବ ନାମକ ଦାନବ, ଗୋପାଳକ ଭଳି ଉପରେ ଛଦ୍ମ ରଖି, ସେଠାକୁ ଆସିଲା, ଦୁଇଁଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ। ପ୍ରଲମ୍ବ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ମାନବ ରୂପ ନେଇ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭଳି ଏକାଠି ମିଶିଗଲା, କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟ ନଥିଲା। ସେ ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଅବସର ଦେଖି, କୃଷ୍ଣକୁ ଅଜୟ ଭାବି, ରୋହିଣୀପୁତ୍ର ବଳରାମକୁ ମାରିବା ନିଶ୍ଚୟ କଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତେ ଶିଶୁମାନେ ଖେଳୁଥିବା 'ହରିର ଖେଳ' ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଦୁଇ ଦୁଇ ଜଣ ଦଳ ହୋଇ ଉଠିଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ ଶ୍ରୀଦାମା ସହ, ବଳ ପ୍ରଲମ୍ବ ସହ, ଅନ୍ୟ ଗୋପାଳକମାନେ ଏକାଠି ଦଳ ହୋଇ, ଖେଳରେ ଲାଗିଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରୀଦାମାକୁ ଜିତିଲେ, ବଳରାମ ପ୍ରଲମ୍ବକୁ ଜିତିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପକ୍ଷର ଗୋପାଳକମାନେ ଜିତିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ହାରିଗଲେ।