କେଶବ, ଯିଏ ବରାହ ରୂପେ ତାଙ୍କର ଦାଢିର ଛୋଟ ଟିପରେ ପୃଥିବୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଭଗବାନ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁନ୍। ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା କେଶବ, ଯିଏ ନରସିଂହ ରୂପେ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଛାତିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଫାଟିଦେଇଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସବୁଠାରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ଏଉଁପରି, ଏକ ମାତ୍ର କ୍ଷଣରେ ବାମନ ରୂପରୁ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଭାବେ ତିନି ଲୋକକୁ ତିନି ପଦକ୍ରମରେ ଆବୃତ କରିଥିବା, ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିବା, ସେ ବାମନ ସଦା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ଗୋବିନ୍ଦ ତୁମର ମଣ୍ଡକୁ, କେଶବ ଗଳାକୁ, ବିଷ୍ଣୁ ଗୁପ୍ତ ଅଂଗ ଓ ପେଟକୁ, ଓ ଜନାର୍ଦନ ତୁମର ଉରୁ ଓ ପାଦକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ଅବିନାଶୀ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାରାୟଣ ତୁମର ମୁହଁ, ବାହୁ, ପ୍ରବଳ ହସ୍ତ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ତୁମର ଶତ୍ରୁ ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଶଂଖ ଧ୍ୱନି, ଶାର୍ଙ୍ଗ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରର ଆଘାତରେ ନଶ୍ଟ ହେଉନ୍। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ମଧୁସୂଦନ ଉପଦିଗରେ, ହୃଷୀକେଶ ଆକାଶରେ, ଓ ପୃଥିବୀରେ ଭୂମିପତି ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ଏପରି ସଂରକ୍ଷା ବିଧି ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ନନ୍ଦା ବାଳକୁ ଗଡ଼ି ତଳେ ଏକ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୁଅଇଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଗୋପମାନେ ମୃତ ପୁତନାଙ୍କର ବିଶାଳ ଦେହକୁ ଦେଖି ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ମଧୁସୂଦନ ଗଡ଼ି ତଳେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ଦୁଧ ଚାହିଁ ତାଙ୍କ ପାଦ ଉପରକୁ ଉଠାଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଆଘାତରେ ଗଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା, ତାହାରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ଓ ଭାଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଓ ଗଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପଟେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟ ଓ ଚିତ୍କାର କରି ଦୌଡ଼ିଆସି, ଶିଶୁକୁ ପଛେଇ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଗଡ଼ି କିଏ ଉଲଟାଇଲା?” ସେଠାରେ ଥିବା ଛୋଟ ପିଲାମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ ଏହା କଲେ।” ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ; ନନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ଗଡ଼ି ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଛିଣ୍ଡା ଭାଣ୍ଡ ଉଠାଇ, ଦହି, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ଗଡ଼ିକୁ ପୂଜିଲେ। ଗୋକୁଳରେ, ଗର୍ଗ ମୁନି, ବସୁଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଦୁଇ ଝିଅ ପାଇଁ ସଂସ୍କାର କରିଥିଲେ। ଗର୍ଗ, ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବଡ଼ ଝିଅକୁ ‘ରାମ’ ଓ ଅନ୍ୟକୁ ‘କୃଷ୍ଣ’ ନାମ ଦେଇଥିଲେ। ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, ସେଉଁ ଦୁଇ ଝିଅ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଭୃଜ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଗୋମୟ ଓ ଭସ୍ମରେ ଲପେଟାଯାଇଥିଲା, ଏଉଁ ଦୁଇ ଝିଅ ଏଠୁ ସେଠୁ ଖେଳୁଥିଲେ, ଯଶୋଦା କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରଖିପାରୁନଥିଲେ। ଗୋଶାଳା ମଧ୍ୟରେ ଖେଳି, ସେମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛିଆଙ୍କ ଲାଗି ଶେଡ଼କୁ ଯିଏଁଥିଲେ, ଏହି ଦିନ ସେମାନେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବଛିଆଙ୍କ ପୁଛ ଟାଣିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଶୋଦା ସେଉଁ ଦୁଇ ଝିଅକୁ ଏକଠା ଖେଳୁଥିବା ଦେଖିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ରଖିପାରୁନଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲେ। ଏକଦିନ ଯଶୋଦା ରାଗରେ ହାତରେ ଏକ ଛଡ଼ି ନେଇ, କମଳ ନୟନ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମ୍ଶନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯଦି ଶକ୍ତି ଥାଏ, ତେବେ ତୁମେ ଏହି ଚଞ୍ଚଳ ଦୁଷ୍ଟୁମି ଚାଲୁ ରଖ!” ଏହିପରେ ସେ ଘର ତିଆରି କାମକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ଝିଅ ଘୋଡ଼ା ଟାଣି, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇ, ଘୋଡ଼ାକୁ ଟାଣି ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ନେଲେ। ଏହାରେ ଉଚ୍ଚ ଶାଖା ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଭୂମିକୁ ଢଳିଗଲା। ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଭୃଜବାସୀ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଆସି, ଦୁଇ ବଡ଼ ଗଛ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ, ନୂତନ ଦାନ୍ତ ଉଠିଥିବା, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହସ୍ୟ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ବନ୍ଧା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଟିରେ ଦୂର୍ବଳ ରଶି ବନ୍ଧା ଥିଲା, ଏହି ଦ୍ୱାରା ସେ ‘ଦାମୋଦର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖି, ନନ୍ଦା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବଡ଼ ଗୋପମାନେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କରିବା ନାହିଁ; ଆମେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉ, କାରଣ ଏଠାରେ ବହୁ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି।” ପୁତନାର ମୃତ୍ୟୁ, ଗଡ଼ି ଉଲଟିବା, ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ପଡ଼ିବା—ଏ ସବୁ କିଛି ବାୟୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ବିନା ଘଟିଛି। ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ସମସ୍ତ ଭୃଜବାସୀ ନିଜ ନିଜ ପରିବାରକୁ କହିଲେ, “ଚଳ, ଦେରି କରିନାହଁ, ଶୀଘ୍ର ଚଳିଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।” କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଗଡ଼ି ଓ ଗାଈ ସହିତ ଦଳେ ଦଳେ ଚଳିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଛୋଟ ପିଲା ଓ ବଛିଆ ଉଠାଇ ନେଲେ। ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, ଭୃଜ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ସେଠାରେ କେବଳ କାଉଁ ଓ କାଉଁରାଣୀ ରହିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ସର୍ବକାର୍ଯ୍ୟ ସହଜରେ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଗୋମାତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଅଭିଲାଷା କରି, ଭୃନ୍ଦାବନ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ଏଉଁପରି, ତୀବ୍ର ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଯେପରି ଶ୍ରାବଣ ଋତୁ ହୋଇଥାଏ, ସେପରି ସବୁଠାରେ ନୂତନ ଫସଲ ଉଗିଉଠିଲା। ଏପରି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଭୃଜବାସୀ ତାଙ୍କର ଗଡ଼ି ଓ ଗାଈ ସହିତ ଭୃନ୍ଦାବନରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତିରେ ବସିଗଲେ। ଏଉଁଠାରେ, ରାମ ଓ ଦାମୋଦର ଗୋପାଳକ ଝିଅ ହୋଇ, ଚରାଗାହରେ ଶିଶୁ ଖେଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ମୟୂରପଙ୍ଖ ମୁକୁଟ, ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ବାଂଶୀ ଓ ପତ୍ର ଦେଇ ସୁରିଳା ସ୍ୱର ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲେ। ଦୁଇ ଝିଅ କାଉଁପାଙ୍ଖ ଭଳି କେଶ, ଅଗ୍ନିର ନବ ଶିଶୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଭଳି ରୂପ, ହସିଖେଳି ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।