ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟା କଂସଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋ ପূର୍ବରୁ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେ ପୁଣି ମୋ ପାଇଁ ଆସୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ହେଉ—ଏହି ଭାବରେ ମୁଁ ମନେ କରେ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କଂସ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅସାଧାରଣ ଶିଶୁ ଅଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଅତିରିକ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ କୌଶଳରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହତ୍ୟା କରାଯିବେ। ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ବାସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିଲେ। କଂସ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ତୁମର ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁମାନେ ଥିଲେ ଓ ଯାହାକୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିଲି, ସେମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲେ; ମୋ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଶୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହିଠାରେ ଆଉ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ, ସେ ଶିଶୁମାନେ ଏହି ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ତୁମ ଦୋଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଅଗ୍ରେ କଟାଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା।” ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଏବଂ ମୁକ୍ତ କରି, କଂସ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ରଖି ଆଉଥରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାସୁଦେବ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗଡ଼ିକୁ ଗଲେ ଓ ଦେଖିଲେ ନନ୍ଦ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଛନ୍ତି, କହୁଛନ୍ତି—“ମୋତେ ପୁଅ ଜନ୍ମିଛି!” ବାସୁଦେବ ଆଦର ସହ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଛ!” ସେ କହିଲେ, “ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ବାର୍ଷିକ କର ଦେବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ଅଧିକ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ତେଣୁ, ନନ୍ଦ, ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଫେର। ସେଠି ମଧ୍ୟ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ମୋର ଜନ୍ମିତ ଶିଶୁ ଅଛି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ନିଜ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର।” ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ ଗୋପମାନେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ଗଡ଼ିରେ ଚଢ଼ାଇ ଏବଂ କର ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଗୋକୁଳକୁ ଫେରିଗଲେ। ଗୋକୁଳରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ପୁତନା ନାମକ ଶିଶୁଘାତିନୀ ରାତିରେ ଶୁଅଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତନ ଦେଲା। ପୁତନା ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ଶିଶୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତନକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦୁଧ ସହ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଚୁଷି ନେଲେ। ବିଭତ୍ସ ଚିତ୍କାର ସହ, ପୁତନାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଶିଥିଳା ହୋଇଗଲା ଓ ସେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଜାଗିଗଲେ, ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ପୁତନାଙ୍କ ଉପରେ ଶୁଆଁଛନ୍ତି ଓ ପୁତନା ମୃତ୍ୟୁଶୟାରେ ପଡ଼ିଛି। ଭୟରେ ଯଶୋଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଗାଈର ପୁଛ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ। ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗୋବର ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଣ୍ଡ ଉପରେ ଲଗାଇ, ଏକ ରକ୍ଷା କ୍ରିୟା କଲେ ଏବଂ ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ—“ହରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ସ, ଯାହାଙ୍କ ନାଭିକମଳରୁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। କେଶବ, ଯିଏ ବରାହ ରୂପେ ପୃଥିବୀକୁ ଦାନ୍ତର ଟିପ୍ପରେ ଧରିଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। କେଶବ, ଯିଏ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ନରସିଂହ ରୂପେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଛାତି ଚିରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ବାମନ, ଯିଏ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ହୋଇ ତିନି ଲୋକ ଆବରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ଗୋବିନ୍ଦ ତୁମ ମଣ୍ଡ ରକ୍ଷା କରୁନ୍, କେଶବ ଗଳା ରକ୍ଷା କରୁନ୍, ବିଷ୍ଣୁ ଗୁପ୍ତାଙ୍ଗ ଓ ଉଦର ରକ୍ଷା କରୁନ୍, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତୁମ ଉରୁ ଓ ପାଦ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ନାରାୟଣ, ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମ ମୁହଁ, ବାହୁ, ହସ୍ତ, ମନ ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରକ୍ଷା କରୁନ୍। ତୁମ ଶତ୍ରୁ—ପିଶାଚ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ—ଶଂଖ, ଶାର୍ଙ୍ଗ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ ର ଧ୍ୱନିରେ ବିନଶ୍ଟ ହେଉନ୍। ବୈକୁଣ୍ଠ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ମଧୁସୂଦନ ଉପଦିଗରେ, ହୃଷୀକେଶ ଆକାଶରେ, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ପୃଥିବୀନାଥ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍।” ଏଭଳି ରକ୍ଷା କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନନ୍ଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗଡ଼ି ତଳେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଅଇଲେ। ଏବଂ ଗୋପମାନେ, ପୁତନାଙ୍କ ବିଶାଳ ମୃତଦେହ ଦେଖି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏକ ଦିନ, ମଧୁସୂଦନ ଗଡ଼ି ତଳେ ଶୁଇଥିବା ବେଳେ, ଦୁଧ ଚାହିଁ ତାଙ୍କର ପାଦ ଉପରକୁ ଉଠାଇ କାନ୍ଦିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦ ଆଘାତରେ ଗଡ଼ି ଉଲଟିଗଲା, ମାଟି ଓ ବାତିଲା ଭାଉଜା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ଗଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପଟେ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚିତ୍କାର କରି, ଆସି ଦେଖିଲେ ଶିଶୁ ପିଠି ଉପରେ ଶୁଆଁଛି। ଗୋପମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କିଏ, କିଏ ଏହି ଗଡ଼ିକୁ ଉଲଟାଇଲା?” ସେଠାରେ ଥିବା ଛୁଆମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁଏ ଗଡ଼ିକୁ ଫିଙ୍କିଦେଲେ।” ଏହାରେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ, ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମୟରେ ଶିଶୁକୁ ଉଠାଇଲେ। ଯଶୋଦା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଗଡ଼ି ଉପରେ ଚଢ଼ି ଛିଟିଯାଇଥିବା ବାତିଲା ଉଠାଉଥିଲେ, ଦହି, ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ଗଡ଼ିକୁ ପୂଜିଲେ। ଗୋକୁଳରେ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଗର୍ଗ ନାମକ ଜ୍ଞାନୀ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ଦୁଇ ଛୁଆଙ୍କ ନାମକରଣ କଲେ। ବଡ଼ ଛୁଆଙ୍କୁ “ରାମ”, ଅନ୍ୟକୁ “କୃଷ୍ଣ” ନାମ ଦେଲେ। କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ହାଁଟି ହାଁଟି ଭୃଜରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଗୋବର ଓ ଭସ୍ମରେ ମାଳିନ୍ନ ଥିଲା, ସେମାନେ ଏଠୁ ସେଠି ଏମିତି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ ଯେ, ଯଶୋଦା କିମ୍ବା ରୋହିଣୀ ବି ସେମାନେକୁ ରୋକିପାରୁନଥିଲେ। ଗୋଶାଳା ମଧ୍ୟରେ ଖେଳୁଥିବା ସେମାନେ, ଏହି ଦିନ ନବଜାତ ବଛର ପୁଛ ଟାଣିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।