ଏହି ଦିନ ରାତିରେ, ବସୁଦେବ ନିଜ ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାଟିରେ ରଖି, ମେଘେଶ୍ୟାମ ଶିଶୁକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକ ଝିଅକୁ ନେଇ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଯଶୋଦାଙ୍କ ଶୟନକକ୍ଷକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଯଶୋଦା ଜେଗି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ନୂତନ ଜନ୍ମା ଶିଶୁ, ନୀଳ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଅତିଆନନ୍ଦରେ ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ଏପରେ ବସୁଦେବ ସେ ଝିଅକୁ ନେଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି ଆସି, ଡେଉକୀଙ୍କ ଶୟନଶୟ୍ୟାରେ ସେଉଠି ରଖିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିଶୁର କନ୍ଦନ ସ୍ୱର ଶୁଣି, ରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ଉଠିଗଲେ ଏବଂ କଂସଙ୍କୁ ଡେଉକୀ ଜନ୍ମଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ। କଂସ ତ୍ୱରିତ ଶିଶୁକୁ ନେଇବାକୁ ଆସି, ଝିଅକୁ ଚିହ୍ନି, ଡେଉକୀ ଗଳା ଆଁଚଳି ହୋଇ କହିଲେ, “ଏଉଁକୁ ଛାଡ଼, ଏଉଁକୁ ଛାଡ଼।” କିନ୍ତୁ କଂସ ରୋକିହେଲେନି, ସେ ଝିଅକୁ ପାଥର ଶିଳା ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଝିଅକୁ ଛାଡ଼ାଯାଉଥିଲା, ସେ ଆକାଶରେ ରହିଗଲେ ଏବଂ ଅଷ୍ଟଭୁଜା, ଶସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ଦେବୀର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ହସି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୂର୍ଖ! ମୋତେ ଫେଙ୍କି ତୁମେ କ’ଣ ଲାଭ କରିବ? ଯିଏ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଏବେ ତୁମ ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ। ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝି ନିଅ ଏବଂ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର।” ଏହିପରି କହି, ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର, ଗନ୍ଧ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସିଦ୍ଧମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କଂସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଳମ୍ବ, କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା, ଅରିଷ୍ଟା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, “ପ୍ରଳମ୍ବ, ବଳଶାଳୀ କେଶୀ, ଧେନୁକ, ପୂତନା, ଅରିଷ୍ଟା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଦେବତାମାନେ ବେଶ କୁ-ମନସ୍କ ହୋଇ ମୋତେ ଅନେକଥର ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋତେ କ୍ଷତି କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ କିଛି ମନେ କରେନି। ଇନ୍ଦ୍ର, ହରି, ଅଥବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ସମସ୍ତେ ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦମିତ। ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆସି, ପଛୁଆଇଯାନ୍ତି। ମାଦ୍ର ଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ବନ୍ଦ କଲେ, ତଥାପି ମାଦ୍ରମାନେ ମେଘ ଭଙ୍ଗ କରି ପୁଣି ବର୍ଷା ହେଲା। ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଏପୃଥିବୀରେ ଆଉ କେଉଁ ରାଜା ଅଛି ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମୋତେ ଅଭିଭୂତ କରିପାରିବେ? ଦେବତାମାନେ, ହେ ଦୈତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ପାଖରେ ଅତି ନିମ୍ନ, ହାସ୍ୟସ୍ପଦ। ତଥାପି, ମୁଁ ଅଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୁଷ୍ଟଚିନ୍ତା ରଖନ୍ତି। “ଏହିପରି, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିନାଶ କରିଦିଅ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି ଦେବା ପାଇଁ। ଡେଉକୀ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅ କହିଥିଲେ, ଯଦି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିଲା, ପୁଣି ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାନାହିଁ। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶେଷ ଶିଶୁ ଅଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜତ୍ନରେ ମାରିଦିଅ।” ଏଭଳି ଆଦେଶ ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି, ବସୁଦେବ ଓ ଡେଉକୀଙ୍କୁ ଦାଣ୍ଡଖାନାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁମାନେ ମୁଁ ମାରିଥିଲି, ସେମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲେ; ମୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁ ଉଠିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୁଃଖ ଆଉ ରହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କ ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଥିଲା। ତୁମ ଦୋଷରେ ସେମାନେ ଏପରି ଅନ୍ତ ହେଲେ।” ଏପରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, କଂସ ନିଜ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପୁଣି ଚଲିଗଲେ। ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପରେ, ବସୁଦେବ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗଡ଼ିକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ନନ୍ଦ ଆନନ୍ଦିତ ଭାବେ କହୁଛନ୍ତି, “ମୋତେ ପୁଅ ହୋଇଛି!” ବସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଆଦର ସହିତ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ବୟସରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇଛ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବାର୍ଷିକ କର ଦେଇଛ; ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ଆସିଥିଲ। ଏବେ ଏହି କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଧିକ ରୁହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ନନ୍ଦ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଗୋପଗ୍ରାମକୁ ଯାଅ। ସେଠାରେ ମୋର ରୋହିଣୀର ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପୁଅ ପରି ରକ୍ଷା କର।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କ ଜିନିଷପତ୍ର ଗଡ଼ିରେ ରଖି, କର ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ନିଜ ଗାଁକୁ ଯାଇଲେ। ଗୋକୁଳରେ ଥିବା ସମୟରେ, ପୂତନା ନାମକ ଶିଶୁଘାତିନୀ ଏକ ରାତିରେ ଶୁଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଇ, ତାଙ୍କ ଛାତି ଦେଲେ। ପୂତନା ଯେଉଁ ଶିଶୁକୁ ଦୁଧ ଦେଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଶିଶୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନାଶ ହୋଇଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଦୁଇହାତରେ ପୂତନାଙ୍କ ଛାତି ଦୃଢ଼ରେ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଦୁଧ ସହିତ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଶୋଷିନେଲେ। ବିଭୀଷିକା ଚିତ୍କାର କରି, ପୂତନା ଅଙ୍ଗ ଶିଥିଳା ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଜାଗି, ପୂତନାଙ୍କ ମୃତଦେହର କୋଳରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ଯଶୋଦା ଭୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଗାଈର ପୁଞ୍ଜା ଦେଇ, ଦୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ହାତରେ ଚଳାଇଲେ। ନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଗୋବିଷ୍ଟ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗାଇ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ: “ଯାହାଙ୍କ ନାଭିର କମଳରୁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ହରି ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ସେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।