ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟାଂଶ, ଯିଏ ବସୁଦେବଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଦ୍ଧାରଣ କଲେ, ସେହି ସମୟରୁ କଳି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯେତେଦିନ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଏହି ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, କଳି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଉନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେହି ଶାଶ୍ୱତ ବିଷ୍ଣୁଂଶ ଭୂମିରୁ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଦାୟ ପରେ ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେହି ସମୟରୁ ଏହି ଚଳନ ଅଧିକ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଯେ ଦିନ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେହି ଦିନଠାରୁ କଳିଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ମୋତେ ଶୁଣ, ଏହାର ଅବଧି କେମିତି ହେବ। ମାନବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, କଳିଯୁଗ ତିନି ଲକ୍ଷ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଚାଲିବ। ଦେବ ଗଣନାରେ ଏହା ସାତ ଶହ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ହେବ; ଯେତେବେଳେ ଏହା ସମାପ୍ତ ହେବ, ପୁନି କୃତଯୁଗ ଆସିବ। ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ହଜାର ହଜାର ମହାପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ବିଭିନ୍ନ କୁଳରେ ଏତେ ନାମ, ସେମାନଙ୍କର ପୁନଃପୁନ ଉଲ୍ଲେଖ ଓ ସାଦୃଶ୍ୟ ଥିବାରୁ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗଣନା କରିନାହିଁ। ଦେଵାପି, ପୌରବ ରାଜା, ଓ ପୁରୁ, ଯିଏ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୋତ୍ରର ଅବତର, ଅପୂର୍ବ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କଳାପ ଗ୍ରାମରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି। କୃତଯୁଗରେ, ସେମାନେ ପୁନି ଫେରି ଆସିବେ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବେ, ମାନବ ବଂଶର ବୀଜ ଭାବରେ ଥିବେ। ଏହି ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା, ମାନବପୁତ୍ରମାନେ କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ତିନି ଯୁଗ ଧରି ଭୂମିରେ ଶାସନ କରିଛନ୍ତି। କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ବୀଜଧାରୀ ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେଵାପି ଓ ପୁରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏପରି ଭାବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜାମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛି; ଏହାକୁ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ମୋହରେ ଅନ୍ଧ, ଭୂମିକୁ ନିଜର ଭାବି, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ଦେହ ଅବସ୍ୟ ନଶ୍ୱର। 'ଏହି ଅଚଳ ଭୂମି କିପରି ମୋର? କିପରି ଏହା ମୋ ପୁଅ ବା ବଂଶର ହେବ?'—ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ସେମାନେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି। ଏମିତି ଅନେକ ଆସିଥିଲେ, ଅନେକ ପରେ ଆସିବେ; ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପରେ ଅନ୍ୟେ ଆସିବେ। ରାଜାମାନେ ଜୟ ଲାଗି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଶରଦ୍କାଳରେ ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ଭୂମି ହସିଥାଏ। ମୈତ୍ରେୟ, ତୁମେ ଶୁଣ, ଏହି ଭୂମି ଯେଉଁ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଥିଲେ, ଯାହା ଋଷି ଅସିତ ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ଭୂମି କହିଲେ: 'କିପରି ଏହି ମୋହ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ଦାୟିତ୍ୱ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ ଅତି ଆଶ୍ରିତ ହୋଇଯାଏ? ପ୍ରଥମେ ନିଜକୁ ଜୟ କରି, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି; ପରେ ସେମାନେ ଦାସ, ପୌର, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। 'ଏହି କ୍ରମରେ ଆମେ ସାଗରସମେତ ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରିବା'—ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ମନ ଆଶ୍ରିତ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। ସାଗର ସୀମା ହୋଇଯାଏ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଅଧିନରେ ଆସିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଜୟ କରି ମୁକ୍ତି କ’ଣ ମିଳେ, ତାହାର ଫଳ କ’ଣ? ପୂର୍ବଜମାନେ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇନାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମହାମୋହରେ ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ମୋ ଦ୍ୱାରା ପିତା ପୁଅ ଓ ଭାଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ଅତିଶୟ ମୋହ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦ୍ୱାରା। 'ଏହି ସମଗ୍ର ଭୂମି ମୋର, ଏହା ମୋ ଓ ମୋ ବଂଶର ଚିରକାଳର,'—ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଯେଉଁମାନେ ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ରାଜା ହେଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଭ୍ରମରେ ଥିଲେ। ମୋହରେ ବନ୍ଧା ମନକୁ ଦେଖି, ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନରେ ଯିବା ଦେଖି, କିପରି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଆଶ୍ରୟ ପରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଯାଏ? 'ଏହି ଭୂମି ମୋର—ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼'—ଏପରି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ କହନ୍ତି; ମୋ ଆଶ୍ରୟ ଅତିରିକ୍ତ, ତଥାପି ମୋ ମନେ ମୂଢ଼ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୟା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପରାଶର ମୁନି କହିଲେ: ଏପରି, ମୈତ୍ରେୟ, ଏହି ଭୂମିର ଗୀତ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିଲେ, ଆଶ୍ରୟ ଗଳିଯାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟତାପରେ ହିମ ପିଗଳିଯାଏ। ଏପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାନବ ବଂଶର ବିବରଣୀ କହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରାଜାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଓ କଳା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବଂଶାବଳୀକୁ ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶର ପୂରା କଥା ଶୁଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅପୂର୍ବ ଧନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଜହ୍ନୁ, ମାନ୍ଧାତୃ, ସଗର, ଅବିକ୍ଷିତ, ରଘୁ, ଯୟାତି, ନହୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିରାଟ ଶକ୍ତି, ଅପାର ଧନ, ରାଜ୍ୟ କେବଳ କଥାରେ ବଞ୍ଚିଛି, ସମୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ପୁଅ, ଜନାନୀ, ଘର, କ୍ଷେତ୍ର, ଧନପଦାର୍ଥ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଅନେକ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଅପାର ଶକ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ କଥା କେବଳ ଅନ୍ଶ ଅନ୍ଶ ରହିଗଲା, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦୂର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। ପୃଥୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଅଜୟ ଓ ବିଜୟୀ ଥିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମୟର ବାତାସରେ କପାସପୋଡ଼ା ପରି ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହେଲେ।