ଏକ ସମୟରେ, ସୌରାଷ୍ଟ୍ର, ଅବନ୍ତି, ଶୂଦ୍ର, ଅଭୀର, ନର୍ମଦା ଓ ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତଥା ଅଭୀର ଓ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ବାହାରିଥିଲେ। ସିନ୍ଧୁ ତଟ, ଦାବି, ଉର୍ବି, ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଓ କଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ ଜାତି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ଶୂଦ୍ର ଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏମିତି ଲୋକମାନେ ଏକା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଶାସକମାନେ ଦୟାର ଅଭାବ, ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧ, ମିଥ୍ୟା ଓ ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତି, ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ଗାଈ ହତ୍ୟା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଧନ ପ୍ରତି ଲୋଭ, ଅପରିପକ୍ୱତା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ଓ ଅତି ଅଳ୍ପ ଆୟୁ ଓ ଧର୍ମରେ ଅନାସକ୍ତି ଭଳି ଦୁର୍ଗୁଣରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅତି ଲୋଭୀ, ଅଳ୍ପ ଶୀଳ ଓ ଅତିକ୍ଷୁଦ୍ର ଆୟୁ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁର୍ବଳ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଜନମାନେ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇ ଯାଇ, ରାଜାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଚାଳିଚଳନ ଅନୁସରଣ କରି, ଅଧର୍ମରେ ଲିନ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦିନକୁ ଦିନ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର ଅବନତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ନଶ୍ୱର ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଧନ ହେଉଛି ଉତ୍ତମ ବଂଶର ମାନ୍ୟତାର କାରଣ, ଶକ୍ତି ଧର୍ମର କାରଣ, ପରସ୍ପର ଆକର୍ଷଣ ବିବାହର କାରଣ, କେବଳ ନାରୀ ଭୋଗର କାରଣ, ମିଥ୍ୟା ବିବାଦର ବିଜୟର କାରଣ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଭୂମିର କାରଣ, ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାର କାରଣ, ମଣି ଓ ଧାତୁ ସମ୍ମାନର କାରଣ, ଚିହ୍ନ ପିନ୍ଧିବା ଆଶ୍ରମର ଚିହ୍ନ, ଅନ୍ୟାୟ ଜୀବିକାର କାରଣ, ଦୁର୍ବଳତା ଅଜୀବିକା ହୀନତାର କାରଣ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଠାରେ ଥାରେ କହିବା ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର କାରଣ, ଦୈନ୍ୟ ଧର୍ମର କାରଣ, ସ୍ନାନ ଅଳଙ୍କାରର ଚିହ୍ନ, ଦାନ ଧର୍ମର କାରଣ, କେବଳ ଗ୍ରହଣ ବିବାହର କାରଣ, ଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିବା ଯୋଗ୍ୟତାର ଚିହ୍ନ, ଦୂର ଜଳ ତୀର୍ଥର କାରଣ, ମିଥ୍ୟା ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମହତ୍ତ୍ୱର କାରଣ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଜାତିରେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ରାଜା ହେଉଥିଲେ। ଏପରି ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅତି ଲୋଭୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ସେମାନେ ମଧୁ, ଶାକ, କନ୍ଦ, ଫଳ, ପତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଭୋଜନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ବହୁ ଲୋକ ଗଛର ଛାଲ, ପତ୍ର ଓ କଠିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୀତ, ବାୟୁ, ତାପ ଓ ବର୍ଷା ସହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି କଳିଯୁଗରେ କେହି ଏକୋଇଶି ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜୀବନ ନେଇପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ଅବନତି ନିରନ୍ତର ଚାଲିଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ଆଧାରିତ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ ହେଯିବ, ଧର୍ମର କେବଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ରହିଯିବ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିରେ ନିର୍ମିତ, ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଶମ୍ଭଳ ଗ୍ରାମର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷ୍ଣୁୟଶସଙ୍କ ଘରେ କଳ୍କି ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ। ସେ, ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ଚୋର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱର କରି, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରିବେ। କଳିଯୁଗ ଶେଷ ହେଲେ, ରାତି ଶେଷରେ ଯେପରି ଜଣେ ଘୁମୁଠୁ ଉଠି ଜାଗୃତ ହୁଏ, ସେପରି ସେଇ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନଙ୍କ ମନ୍ ନିର୍ମଳ ଓ ସ୍ଫଟିକ ଫୁଲ ପତ୍ର ପରି ଶୁଭ୍ର ହେଉଥିବ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବୟସ୍କମାନେ ମଧ୍ୟ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଶୁ ଉତ୍ପାଦନ କରିବେ। ସେଇ ଶିଶୁମାନେ କୃତୟୁଗ ଆଦର୍ଶ ଅନୁସାରେ ହେବେ। ଏଠାରେ କହାଯାଏ—ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଏକ ରାଶିରେ ଆସିଯିବେ, ସେତେବେଳେ କୃତୟୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଇ ବଂଶର ରାଜାମାନେ—ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ—ଏପରି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ। ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଜନ୍ମରୁ ନନ୍ଦଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ଏକ ହଜାର ପଚାସି ବର୍ଷ ମନ୍ୟ ହେବ। ସପ୍ତ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ରାତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସପ୍ତ ଋଷି ସେଇ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଶତ ବର୍ଷ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ସମୟରେ ସେମାନେ ମଘା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲେ। ଏହା ପରେ କଳିଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବର୍ଷ ଅବଧି ଥିଲା।