ଏକ ଦିନ ଏକ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ପରେ କୁଟୁମ୍ବ ଓ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଉତ୍ସର୍ଗ କିପରି କରାଯିବ? ତାହା ପ୍ରତି ଆଚାର୍ୟ ଔର୍ବ କଥା କହିଲେ—ଜଣେ ଆତ୍ମୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଚାଲିଗଲେ, ଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଟୁମ୍ବ ଲୋକ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇନାହାନ୍ତି, ଦାନ ଦେବା, ଦାନ ନେବା, ଯଜ୍ଞ, ଓ ପାଠ ମନ୍ତ୍ର ପଠନ ବନ୍ଦ ରହେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଶୁଚିତା ବାରୋ ଦିନ ରହିଥାଏ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦୁଇ ସପ୍ତାହ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମାସ ଅବଧି ରହିଥାଏ। ଅନ୍ତିମ ଦିନ ଚାହିଁଲେ, ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ (ଆତ୍ମୀୟ ନୁହେଁ) ମାନେ ଖାଇପାରିବେ; ଏବଂ ଦର୍ଭା ଉପରେ ପିତୃପାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦିବା ଅନ୍ନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନେ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ପ୍ରତି ଜାତି ଲୋକେ ଜଳ, ଅସ୍ତ୍ର, ଆଙ୍କୁଶ, ଦଣ୍ଡ କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ନିଜ ଜାତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଓ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏହି କ୍ରିୟାରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଧି ନାହିଁ—ଏହା ଦୈବ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ଏଠାରେ ଏକ ଜଳ ଦାନ ଓ ଏକ ଜନ୍ତୁ ଦାନ ହେବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ ପିତୃପାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଯଜ୍ମାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ଉଚିତ—“ପୁତ୍ର ନଥିଲେ, ଏହି କ୍ରିୟା ଅସମାପ୍ତ କି?” ଏହି କ୍ରିୟା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଷ, ଷଠ ମାସ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ, ଏହି କ୍ରିୟା ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ। ଚାରିଟି ପାତ୍ରରେ ତିଳ, ଗନ୍ଧ, ଓ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ—ଏକ ପାତ୍ର ମୃତକ ପାଇଁ, ତିନିଟି ପାତ୍ର ପୂର୍ବଜ ପାଇଁ। ମୃତକ ପାତ୍ରକୁ ପୂର୍ବଜ ପାତ୍ରରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ମୃତକ ପୂର୍ବଜ ହେଲେ, ସ୍ରାଦ୍ଧର ଶେଷ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ପ୍ରପୌତ୍ର, ଭାଇ, ଭାଇର ପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ସପିଣ୍ଡ ବଂଶୀୟ ଲୋକ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଭାବରେ, ଜଳ ଦାନ ବଂଶୀୟ କିମ୍ବା ମାତୃବଂଶୀୟ ଲୋକ ଏହି କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ। ଦୁଇ ବଂଶର ଅଭାବରେ, ସତ୍ତୀ ନାରୀ ସପିଣ୍ଡ ବଂଶୀୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ କ୍ରିୟା କରିପାରିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଭାବରେ, ରାଜା ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରାଇପାରିବେ। କ୍ରିୟା ତିନି ପ୍ରକାର—ପ୍ରାରମ୍ଭିକ, ମଧ୍ୟ, ଓ ପରେ; ଚିତା ଦାହରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ, ମାସିକ ଓ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ ପୂର୍ବଜ କ୍ରିୟା ପରେ। ଏହି କ୍ରିୟା ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକ କରିପାରିବେ; କିମ୍ବା କନ୍ୟାର ପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ନାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରିୟା କିପରି କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କିଏ କରିବା ଉଚିତ, ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ଔର୍ବ କହିଲେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଵସୁ, ମାରୁତ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ପୂର୍ବଜ, ବଂଶ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ ମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ସର୍ପ, ଋଷି ଗଣ, ଓ ଭୂତ ମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରତି ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ପନ୍ଦର ଦିନ ଓ ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଉଚିତ ପଦାର୍ଥ କିମ୍ବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ହେବା ସମୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତରାୟଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୂତନ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ତାରା ଓ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରାସ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖିବା, ନୂତନ ଧାନ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ମୈତ୍ର, ବିଶାଖା, ସ୍ୱାତି ତାରା ଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ପୂର୍ବଜ ଅଠ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ପୁଷ୍ୟ, ରୁଦ୍ର, ପୁନର୍ବସୁ ତାରା ଯୁକ୍ତ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପୂର୍ବଜ ଦ୍ଵାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ବସବଜୈକପଦ ତାରା ରହିଲେ, ପୂର୍ବଜ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇବା ଉପରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ। ନବ ତାରା ଯୁକ୍ତ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଦେବା ପୂର୍ବଜ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କଥା ସନତ୍କୁମାର ମହାତ୍ମା ଇଲାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଇଲା ପୂର୍ବଜ ଉପାସନାରେ ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟ ଦେଖାଇଥିଲେ। ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ତୃତୀୟା, କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ, ନଭସ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଓ ପନ୍ଦର ଦିନ, ମାଘ କୃଷ୍ଣ ପନ୍ଦର ଦିନ—ଏହି ଚାରି ଦିନ ପୁରାଣରେ ଯୁଗାରମ୍ଭ ଦିନ ବୋଲି ଘୋଷିତ ହୋଇଛି, ଏହି ଦିନ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦିନ। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ତିନି ଅଷ୍ଟକା, ଦୁଇ ଉତ୍ତରାୟଣ ଦିନରେ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ତିଳ ମିଶିତ ଜଳ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି କ୍ରିୟା କରିଲେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷର ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ—ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ପୂର୍ବଜ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ମାଘ କୃଷ୍ଣ ପନ୍ଦର ଦିନ ଭାଗରେ ଭାରୁଣ ତାରା ଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏହା ପୂର୍ବଜ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦିନ, ଏହି ଦିନ ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଧନିଷ୍ଠା ତାରା ଥିଲେ, ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଭଦ୍ରପଦ ପୂର୍ବ ତାରା ଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଲେ, ପୂର୍ବଜ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲଭନ୍ତି ଓ ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ରାମ ପାନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା, ଶତଦ୍ରୁ, ଯମୁନା, ବିପାଶା, ସରସ୍ୱତୀ, ନୈମିଷ ଗୋମତୀ ଦୀଘିରେ ସ୍ନାନ କରି ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ, ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ପୂର୍ବଜ ଗାନ କରନ୍ତି—“କେବେ ଆମେ ପୁନଃ ଶୁଧ୍ଧ ତୀରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମାଘ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ ଶେଷରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲଭିବାରେ, ଆମ ପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ?