ଦୂରରୁ ଶୁଣିବା ଏବଂ ନିକଟରୁ ଦେଖିବା ପରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଭ୍ରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବବୃଦ୍ଧ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ। ବଭ୍ରୁ ଏବଂ ଦେବବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ମଧ୍ୟରୁ ଛଉଷଠି ହଜାର ଆଠ ଜଣ ଲୋକ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ। ମହାଭୋଜ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଥିଲେ ଭୋଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାର୍ତିକାବରା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ମାର୍ତିକାବରା ନଗରରେ ବସିଥିଲେ। ଵୃଷ୍ଣିଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଥିଲେ: ସୁମିତ୍ର ଏବଂ ଯୁଧାଜିତ। ତାପରେ ଆନମିତ୍ର ଅସିଲେ; ଆନମିତ୍ର ଠାରୁ ନିଘ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ନିଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ: ପ୍ରସେନ ଏବଂ ସତ୍ରାଜିତ। ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ମିତ୍ରତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସତ୍ରାଜିତ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ବସି, ଏକାଗ୍ରମନସ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବକୁ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରକାଶମୟ ରୂପରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ନାତିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପ ଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ କହିଲେ: "ମୁଁ ଆକାଶରେ ତୁମକୁ ଅଗ୍ନିର ଏକ ଗୁଛା ପରି ଦେଖିଥିଲି, ଏବେ ତୁମେ ମୋ ସମ୍ନାତିରେ ଆସିଛ, ତଥାପି କୌଣସି ବିଶେଷ କୃପା ଦେଖୁନାହିଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କ ଗଳାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମହା ମଣି "ସ୍ୟାମନ୍ତକ" ନକାଲେ ଏବଂ ଏକ ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ। ପରେ, ସତ୍ରାଜିତ ଏକ ତାମ୍ରୀୟ ଆଭାରେ ଚମକୁଥିବା, ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତା, ଅଳ୍ପ ପିତଳ ଆଖି ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ଦିବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହଜାର କିରଣର ନାୟକ, କହିଲେ, "ମୋଠୁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ଏକ ବର ଚୟନ କର।" ସତ୍ରାଜିତ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ଏହି ମଣି ଦେଇ, ଆକାଶରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ଗଳାରେ ନିର୍ମଳ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପିନ୍ଧି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ଆଭା ଚାରିପାଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ବିକିରଣ କରୁଥିଲା। ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ହେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୂମିର ଭାର କମାଇବାକୁ ମାନବ ରୂପରେ ଅବତରିଛନ୍ତି।" ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ସତ୍ରାଜିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଦିଆ ମହା ମଣି 'ସ୍ୟାମନ୍ତକ' ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।" "ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା ନକରି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖ," ପ୍ରଭୁ ଦିଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନିଜ ଘରେ ରଖିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ମଣି ଆଠ ମାପ ଶୁଣି ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିଲା। ଏହାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ କୌଣସି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବନ୍ୟା ପ୍ରାଣୀ, ଅଗ୍ନି, ଅନାବୃଷ୍ଟି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଘଟଣାର ଭୟ ଥିଲା ନାହିଁ। ଅଚ୍ୟୁତ (କୃଷ୍ଣ) ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମଣିକୁ ରାଜା ଉଗ୍ରସେନା ପାଇଁ ଚାହିଲେ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ, ସମ୍ଭବ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କୃଷ୍ଣ ଏହା ନେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ଦ୍ର ନାତ୍ୟା ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଅପବାଦ ଭୟରୁ। ସତ୍ରାଜିତ ଅନୁମାନ କଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମଣି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବେ, ତେଣୁ ଲୋଭରେ ଏହି ମଣିକୁ ନିଜ ଭାଇ ପ୍ରସେନକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ମଣି ଶୁଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟେ ରହିଲେ ଶୁଣି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଦେଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଥା ରହିଲେ ଏହା ଧାରକର ନାଶ କରୁଥିଲା। ଏହି ଜଣା ନଥିବା ପ୍ରସେନ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡା ଚଢି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଏକ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ସିଂହ ପ୍ରସେନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ମାରି, ନିର୍ମଳ ମଣିଟିକୁ ମୁହଁରେ ନେଇ ଯାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ତେବେ ଏହାକୁ ଜାମ୍ବବନ୍ତ, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଦେଖି ଏହି ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ। ଜାମ୍ବବନ୍ତ ଏହି ନିର୍ମଳ ମଣିକୁ ନେଇ ନିଜ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଏହାକୁ ସୁକୁମାର ନାମକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଖେଳନା ବନାଇଦେଲେ। ପ୍ରସେନ ଫେରିଆସିଲେ ନାହିଁ, ଦେଖି ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଚୁପଚାପ କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, "କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ମଣିକୁ ଚାହିଲେ, ଏବଂ ଏହା ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି।" ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅପବାଦ ଚାଲିଥିବା ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଯାଦବ ସେନା ସହିତ ପ୍ରସେନଙ୍କ ଘୋଡାର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଲେ। ସେ ପ୍ରସେନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ଲୋକମାନେ ସିଂହର ପଦ୍ଚିହ୍ନ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅପବାଦରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ସିଂହର ପଦ୍ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କଲେ। ପରେ, ଏକ ଛୋଟ ଜଗାରେ ଭାଲୁମାନଙ୍କ ନାୟକ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ ମୃତ୍ୟୁବରଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ମଣି ପ୍ରତି ଆଦରରୁ, ଭାଲୁର ପଦ୍ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରିଲେ। ପାହାଡର ଏକ ଢାଳାରେ, ସମସ୍ତ ଯାଦବ ସେନାକୁ ଏଠାରେ ରଖି, କୃଷ୍ଣ ଏହି ପଦ୍ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଭାଲୁର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗୁହା ଭିତରେ ଯାଇ, ସେ ଏକ ଦାୟିମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ସୁକୁମାରକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଉପନ୍ତି ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଥିଲା: "ସିଂହ ପ୍ରସେନକୁ ମାରିଥିଲା; ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବନ୍ତ ମାରିଥିଲେ; ଦୁଃଖ କରନାହିଁ, ସୁକୁମାର, ଏହି ତୁମ ସ୍ୟାମନ୍ତକ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ଗୁହା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱାରିମାଙ୍କ ହାତରେ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଖେଳନା ହିସାବରେ ରଖାଯାଇଥିବା, ଚମକୁଥିବା ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଦାୟିମା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ବଞ୍ଚାଅ! ବଞ୍ଚାଅ!" ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭରା ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ତୁରନ୍ତ, ଜାମ୍ବବନ୍ତ ରୋଷରେ ଭରି, ଏଠାକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ।