ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ଶତ କୃତୁ ବାହକ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ର ପଦକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ରାଜି ଶ୍ରୀନାରଦ ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ରାଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ରଥାନୁସାରେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ପୁଅ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହି ଅନୁରୋଧ ପୂରଣ କଲେନି, ଏପରେ ରାଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହରାଇ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦକୁ ଅଧିକାର କଲେ। ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବ୍ରିହସ୍ପତି ଦେଖିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକା, ତିନି ଲୋକର ବଳିର ତାଙ୍କର ଅଂଶ ହରାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ବ୍ରିହସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ଜୁଜୁବେ ଫଳ ପରି ଏକ ଉପବଳି ଦିଅ, ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରିବି।” ବ୍ରିହସ୍ପତି କହିଲେ, “ତୁମେ ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥାନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିନଥାନ୍ତି?” ସେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ, “କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ପଦକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଦେବି।” ଏପରେ ବ୍ରିହସ୍ପତି ଏକ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟା କଲେ, ଯାହା ରାଜିଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କର ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲା। ଏହି ମାୟାରେ ପଡି, ରାଜିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡିଲେ, ବେଦରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତି ପୁନଃ ଫିରିଆସିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଠିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତନ ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ଶୁଣିଲେ, ମଣିଷ କେବେ ଅପମାନ ବା ଦୁଷ୍ଟତାରେ ତଳେ ପଡିନାହିଁ। ଏପରେ ରମ୍ଭା ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସଂଜୟ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ବିଜୟ, ବିଜୟଙ୍କୁଠାରୁ ଯଜ୍ଞକୃତ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ଷବର୍ଦ୍ଧନ, ହର୍ଷବର୍ଦ୍ଧନଙ୍କ ପୁଅ ସହଦେବ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଆଦିନ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜୟସେନ, ତାପରେ ସଂହୁତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ—ଏହିମାନେ କ୍ଷତ୍ରବୃଦ୍ଧଙ୍କ ବଂଶଜ। ଏବେ ମୁଁ ନହୁଷଙ୍କ ବଂଶର କଥା କହିବି। ନହୁଷଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ଯତି, ଯୟାତି, ସମ୍ୟାତି, ଆୟାତି, ବିୟାତି, ଏବଂ କୃତି। ଯତି ରାଜ୍ୟ ଚାହିଲେନି; ଯୟାତି ରାଜା ହେଲେ ଓ ଦେବୟାନୀ (ଉଶନାସଙ୍କ କନ୍ୟା) ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠା (ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ କନ୍ୟା)ଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। କବିଙ୍କ ଶାପରୁ ଯୟାତି ଅପୂର୍ବ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପହଂଚିଲେ। ଶୁକ୍ର ମୁନିଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଯୟାତି ଚାହିଲେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅଙ୍କୁ ଦେବାକୁ। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମର ମା'ଙ୍କ ଶାପରୁ ମୋପରି ଅପୂର୍ବ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିଛି; ତାଙ୍କର ଦୟାରୁ ଏହା ତୁମକୁ ଦେଇପାରିବି, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ଯୁବାବସ୍ଥା ଉପଭୋଗ କରିପାରିବି।" ଯୟାତି କହିଲେ, "ତୁମେ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବନାହିଁ।" କିନ୍ତୁ ଯଦୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେନି; ତେଣୁ ଯୟାତି ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, "ତୁମର ବଂଶଜମାନେ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବେନାହିଁ।" ଏପରେ ଯୟାତି ଦ୍ରହ୍ୟୁ, ତୁର୍ବସ, ଅନୁଙ୍କୁ ନିଜର ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଶାପିତ ହେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନୀୟ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ପୁରୁ ନିଜ ପିତାପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ, ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟତା ଭାବେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ—"ଏହା ଆମ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପକାର," କହି କୃତଜ୍ଞତାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ନିଜର ଯୁବାବସ୍ଥା ପିତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଯୟାତି ନବୀନ ଯୁବାବସ୍ଥା ପାଇଁ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ ଏବଂ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କଲେ। ବିଶ୍ୱାଚୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଭୋଗ କରିବାରେ ତାଙ୍କର ମନ ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା—"ମୁଁ ଇଚ୍ଛାର ଶେଷକୁ ପହଂଚିବି।" ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ଭୋଗ ଅତି ରମ୍ୟ ଲାଗିଲା। ତଥାପି ଭୋଗ କରିଲେ ଇଚ୍ଛା କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏନାହିଁ; ଘୃତରେ ଆଗ୍ନି ଯେମିତି ତୀବ୍ର ହୁଏ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ଅଧିକ ବଢ଼ିଯାଏ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଚାଉଳ, ଯବ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗୋ, ଏବଂ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ମଣିଷ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଅତି ଆଶାକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଲୋକ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ନାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶୁଭ ହୁଏ। ଏହି ଆଶା, ଯାହା ଭ୍ରମିତ ମନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଧାରଣ କରେ, ଶରୀର ବୃଦ୍ଧା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆଶା ବୃଦ୍ଧା ହୁଏନାହିଁ—ଏହାକୁ ଛାଡିଦେଲେ ଜ୍ଞାନୀ ସହଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ। ମଣିଷ ବୃଦ୍ଧା ହେଲେ ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ଦାନ୍ତ ବୃଦ୍ଧା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଧନ ଓ ଜୀବନ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆଶା ବୃଦ୍ଧା ହୁଏନାହିଁ। ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଭୋଗ କଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ଦିନକୁ ଦିନ ଏହି ଭୋଗ ପ୍ରତି ଆଶା ବଢ଼ିଯାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଆଶାକୁ ଛାଡି, ମୋ ମନକୁ ଦେବତାରେ ଅନ୍ୟ, ଆସକ୍ତି ଓ ମମତାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ, ମୁଁ ମୃଗମାନେ ସାଙ୍ଗରେ ଉଡ଼ି ଚାଲିଯିବି। ଏପରେ ଯୟାତି ପୁରୁଠାରୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଯୁବାବସ୍ଥା ଦେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରି ନିଜେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଗଲେ। ତୁର୍ବସକୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଦ୍ରହ୍ୟୁକୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ଯଦୁକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଅନୁକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରାଜା କଲେ, ପୁରୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ମହାରାଜା ରୂପେ ଅଭିଷେକ କରି ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ଯଦୁଙ୍କ ପୁଅ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଧ୍ୱଜିନୀବନ। ଧ୍ୱଜିନୀବନରୁ ସ୍ୱାତି, ସ୍ୱାତିଠାରୁ ରୁଶଂକୁ, ରୁଶଂକୁଠାରୁ ଚିତ୍ରରଥ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଶଶିବିନ୍ଦୁ, ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ମହାନିଧିର ଅଧିପତି ଏବଂ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜନା ରାଣୀ ଥିଲେ। ଏବଂ ଏକ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁକର୍ମା, ପୃଥୁକୀର୍ତି, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁଜୟ, ପୃଥୁଦାନ—ଏହି ଛଅ ମୁଖ୍ୟ ପୁଅ। ପୃଥୁଶ୍ରବାଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁତମ। ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଉଶନା, ଯିଏ ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।