ରାଜା ପୁରୁରବା, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ ଅତି ଆଶ୍ରୟରୁ ମୁଁହାଁ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କବିତାରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଓ ଜନାନୀ, ତୁମେ ରୁହ; ତୁମେ ତୁମ ଭୟଙ୍କର ମନରେ ରୁହ; ତୁମେ ତୁମ ଚତୁର କଥାରେ ରୁହ!” ଏହିଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରାଜାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅବିବେକପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା, ସେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହେଇପଡିଥିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ରାଜାକୁ କହିଲେ, “ବର୍ଷ ଶେଷରେ ତୁମେ ଆମ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆସିବା; ତୁମର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ। ଏବଂ ଏକ ରାତି ଆମେ ସଂଗେ ରୁହିବା।” ଏହିପରେ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ଏହି ବିଷୟ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ—“ଏହି ଅପୂର୍ବ ପୁରୁଷ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ସ୍ନେହରେ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଛି।” ଅପ୍ସରାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହି ଧର୍ମ ଓ ନିର୍ଭୟତାର ରୂପ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ସଦା ରୁହୁ।” ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ ରାଜା ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆସିଲେ। ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଦେଲେ। ଏକ ରାତି ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ରୁହି, ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେବା ପାଇଁ ଗର୍ଭାଧାନ କଲେ। ଉର୍ବଶୀ ରାଜାକୁ କହିଲେ, “ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମସ୍ତ ବର ଦେବାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ମହାରାଜ, ଏକ ବର ଚୟନ କର।” ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋତେ ଏକାଇ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ମୁଁ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରାଜାକୁ ଏକ ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ଦେଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୃତୀୟ ଭାଗକୁ ବିଭଜିତ କରି, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଲୋକରେ ଏକତ୍ମତା ପାଇଁ ଯଥାବିଧି ଯଜ୍ଞ କର; ତେବେ ତୁମେ ଅବଶ୍ୟ ଚାହିଥିବା ଫଳ ପାଇବେ।” ଏହିପରେ ରାଜା ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ବନ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ବିଚାର କଲେ, “ଅଫସୋସ! କି ମୁଁ କରିଛି? ମୁଁ ଉର୍ବଶୀକୁ ନେଇନାହିଁ, ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ନେଇଛି।” ଏହିପରେ ସେ ଏହି ଅଗ୍ନିପାତ୍ରକୁ ବନରେ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଧ୍ୟରାତି ପରେ, ଉନିଦ୍ର ରାଜା ବିଚାର କଲେ, “ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଲୋକ ପାଇଁ ମୋତେ ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ବନରେ ଛାଡ଼ି ଆସିଛି। ଏହି ଦୋଷରୁ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଉପସ୍ଥାନ କରିବାକୁ ଯିବି।” ଉଠି ଯିବା ସମୟରେ, ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ବଦଳରେ ସେ ଏକ ସାମୀ ଗଛ ଓ ଏକ ଡୁମୁରି ଗଛ ଦେଖିଲେ। ସେ ବିଚାର କଲେ, “ଏଠାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିପାତ୍ର ରଖିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଡୁମୁରି ଗଛ ସାମୀ ଗଛର ଅଙ୍କୁର ହୋଇଗଲା।” ତେଣୁ ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଅଗ୍ନିର ରୂପକୁ ନେଇ, ନିଜ ସହରକୁ ନେଉଛି, ଏହାକୁ ଅରଣି (ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଦଣ୍ଡ) କରି, ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜିବି।” ଏଭଳି ଭାବରେ ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ଫେରି, ଅରଣି ତିଆରି କଲେ। ଉଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମାପି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷର ଗଣନା କରିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଉଙ୍ଗୁଳିଗୁଡିକ ଜଙ୍ଗଲର ରୂପ ନେଲା। ସେଠାରେ ଅରଣି ଘଷଣା କରି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତୃତୀୟ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଫଳ ପାଇଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ରଖିଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଲୋକ ପାଇଁ, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ମତା ପାଇଲେ, ବିୟୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏହା ତିନି ରୂପରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ରାଜା ପୁରୁରବାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ: ଧୀମାନ୍, ଆବସୁ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଶତାୟୁ, ଶ୍ରୁତାୟୁ (କିମ୍ବା ଆୟୁତାୟୁ)। ଆମାବସୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀମ, ଭୀମଙ୍କ ପୁତ୍ର କାଞ୍ଚନ, କାଞ୍ଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜହ୍ନୁ। ଏକ ଯଜ୍ଞ ଭୂମି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଜହ୍ନୁ ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ତୀବ୍ର ଧ୍ୟାନରେ ଯଜ୍ଞ ପୁରୁଷକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଙ୍ଗାକୁ ପିଇ ନେଲେ। ପରେ, ଦେବ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଗଙ୍ଗାକୁ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଜହ୍ନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଜହ୍ନୁ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଜକ, ପରେ ବଳାକାଶ୍ୱ, ପରେ କୁଶ; କୁଶଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶାଶ୍ୱ, କୁଶନାଭ, ଅମୂର୍ତ୍ତରୟସ୍, ଆବସୁ, ଅଶ୍ୱତାର। କୁଶାଶ୍ୱ ଅତି ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରି କହିଲେ, “ମୋତେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପୁତ୍ର ମିଳୁ।” ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବିଲେ, “ମୋ ସମାନ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟ କାହାରି ନ ହେଉ,” ଏବଂ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଗାଧି କୌଶିକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଗାଧିଙ୍କ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀ, ଭାର୍ଗବ ଋଚୀକ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚୟନ କଲେ। ଗାଧି, ଅତି ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଚୀକଙ୍କୁ ଝିଅ ଦେବାକୁ ଅସମ୍ମତ ହୋଇ, ବରପ୍ରତି ଚାହିଲେ: ଏକ ହଜାର ଘୋଡ଼ା, ଯାହାର କାନ୍ ଶ୍ୟାମ, ଦେହରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ଵ ଧଳା ଚିହ୍ନ, ପବନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର। ଋଚୀକ, ଏଭଳି ଘୋଡ଼ା ଭରୁଣ ଠାରୁ ପାଇଁ, ବରପ୍ରତି ଦେଲେ। ଏପରେ ଋଚୀକ ଝିଅ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ସନ୍ତାନ ପାଇଁ, ଋଚୀକ ନିଜ ଜନାନୀ ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ ମନ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ଏକ ତାଙ୍କ ମାତା ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଲାଗି ତିଆରି କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତୁମ ପାଇଁ; ଅନ୍ୟଟି ତୁମ ମାତା ପାଇଁ। ଭଲଭାବେ ବ୍ୟବହାର କର,” ଏବଂ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଉପଯୋଗ ସମୟରେ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମାତା କହିଲେ, “ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନାନୀ ଚାହେଁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉ; ଝିଅର ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଭାଇର ଉପାଦାନ ଏତେ ମୂଲ୍ୟବାନ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ ମନ୍ତ୍ର ଦେଉ ଏବଂ ମୋ ମନ୍ତ୍ର ନିଜେ ବ୍ୟବହାର କର।” “ମୋ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ରକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ।