ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିବା ପରେ, ସେ ରାଣୀ ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ପାଥରରେ ଘାତ କଲେ। ଏହାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଏକ ପୁଅ, ଯାହାଙ୍କୁ ନାମ ଦିଆଗଲା ଅଶ୍ମକ। ଅଶ୍ମକଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ମୂଳକ। ପୃଥିବୀରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବାବେଳେ, ମୂଳକଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ନଗ୍ନ ହୋଇ ଘେରି ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ‘ସ୍ତ୍ରୀବଳୟରେ ରକ୍ଷିତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ମୂଳକଙ୍କୁ ଦଶରଥ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଇଲିଭିଲା, ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସାହ। ବିଶ୍ୱସାହଙ୍କୁ ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନେ ସହ ବିଗ୍ରହ କରୁଥିବା ବେଳେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାହାଣୀରେ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଦେଖି ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଚାହିଁବାକୁ କହିଲେ। ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ କହିଲେ, “ମୋତେ ଯଦି ବର ଦେବାକୁ ହେବ, ତେବେ ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ କେତେ ଅଛି ତାହା କହନ୍ତୁ।” ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୱରେ କହିଲେ, “ତୁମ ପାଖରେ ଏକ ମାତ୍ର କ୍ଷଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ବାକି ଅଛି।” ଏହା ଶୁଣି, ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ଦେବଵିମାନ ରଥରେ ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ମୋ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସବୁବେଳେ ଆତ୍ମାଠାରୁ ବି ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ମୁଁ କେବେ ମୋର ଧର୍ମ ଉଲଂଘନ କରିନାହିଁ, ମୋର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ କୌଣସି ଦେବ, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ଭେଦ ଦେଖିନାହିଁ, ଯେପରି ଅବିଚଳିତ ପ୍ରଭୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି ଅବିଚଳ ଚିତ୍ତରେ, ମୁଁ ମହାପୁରୁଷ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କ ରୂପ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତା, ତାଙ୍କୁ ମନେ କରି, ମୋ ଆତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମାରେ ଲୀନ କରିବି।” ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ଏଠି ଏକ ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଯାହା ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଗାଇଥିଲେ: “ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ ସମାନ କେହି ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ।” ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଏଠାକୁ ଆସି, ଏକ କ୍ଷଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲେ। ଖଟ୍ବାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ରଘୁ, ରଘୁଙ୍କୁ ଅଜ, ଅଜଙ୍କୁ ଦଶରଥ। ଦଶରଥଙ୍କୁ ଶ୍ରୀହରି, ଯିଏ କମଳନାଭ, ସଂସାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ଅଂଶରେ ଚାରି ପୁଅ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ—ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନ। ଏହି ଚାରି ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଶିଶୁ ବୟସରେ ରାମ, ରୁଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାଇ, ତାଟକାକୁ ବଧ କଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ମାରୀଚକୁ ତୀରରେ ଆଘାତ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସୁବାହୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନରେ ଅହଲ୍ୟା ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ରାମ, ଜନକଙ୍କ ଗୃହରେ ଶିବଙ୍କ ବିଶାଳ ଧନୁଷ୍ୟ ସହଜରେ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ଏହିପରି ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ, ଭୂମିଜା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ପରଶୁରାମଙ୍କ ଅହଂକାର ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କଲେ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଭୟ ଓ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର ଧ୍ୱଜ ଥିଲେ। ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ରାମ ରାଜ୍ୟ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ପତ୍ନୀ ଓ ଭାଇ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବିରାଧ, ଖର, ଦୂଷଣ, କବନ୍ଧ ଓ ବାଲିକୁ ବଧ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନେଇ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ବଂଶକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କଲେ, ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଅପହୃତା ସୀତାଙ୍କୁ ଆନି, ଦେବମଣ୍ଡଳର ସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଫେରିଲେ। ମୈତ୍ରେୟ, ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ମହୋତ୍ସବ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଶୁଣ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ, ଶତୃଘ୍ନ, ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଅଙ୍ଗଦ, ଜାମ୍ବବନ୍ତ, ହନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ମୁହଁରେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ଛତା, ଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ନିରୃତି, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର, ଈଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ବାଲ୍ମୀକି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଭୃଗୁ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ, ବିନା, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଦୁଢୁଙ୍ଗ, ସଂଖ, କହଳ, ଗୋମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସୀତାପ୍ରିୟ ଓ ତିନି ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାମ କୋଶଳର ରାଜ୍ୟରେ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଭରତ ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜ୍ୟ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତିନି କୋଟି ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଶତୃଘ୍ନ, ଶୂରବୀର ଓ ପ୍ରବଳ, ମଧୁପୁତ୍ର ରାକ୍ଷସ ଲବଣକୁ ବଧ କରି, ମଥୁରା ସ୍ଥାପନା କଲେ। ଏଭଳି, ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭରତ, ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ବୀରତା ଦ୍ୱାରା, ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରି, ସଂସାରରେ ନୀତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। କୋଶଳର ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅବତାରମାନେ ଉପରେ ଭକ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଦଳନୀ ରାମଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ—କୁଶ ଓ ଲବ; ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ; ଭରତଙ୍କ ତକ୍ଷ ଓ ପୁଷ୍କଳ; ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସୁବାହୁ ଓ ଶୂରସେନ। କୁଶଙ୍କ ପୁଅ ଅତିଥି, ତାଙ୍କୁ ନିଷଧ; ନିଷଧଙ୍କୁ ଅନଳ; ଅନଳଙ୍କୁ ନଭା; ନଭାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ; ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କୁ କ୍ଷେମଧନ୍ୱନ; ତାଙ୍କୁ ଦେବାନୀକ; ଦେବାନୀକଙ୍କୁ ଅହୀନକ; ଅହୀନକଙ୍କୁ ରୁରୁ; ରୁରୁଙ୍କୁ ପାରିୟାତ୍ରକ; ପାରିୟାତ୍ରକଙ୍କୁ ଦେବଳ; ଦେବଳଙ୍କୁ ବତ୍ସଳ; ବତ୍ସଳଙ୍କୁ ଉତ୍କ; ଉତ୍କଙ୍କୁ ବଜ୍ରନାଭ; ବଜ୍ରନାଭଙ୍କୁ ଶଂଖନ; ଶଂଖନଙ୍କୁ ଆଦ୍ୟୁଷିତାଶ୍ୱ; ତାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସାହ। ବିଶ୍ୱସାହଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ମହାଯୋଗୀ ହିରଣ୍ୟନାଭ, ଯାହାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ ରାଜା ଜୈମିନି, ଓ ଯାଞ୍ଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ତାଙ୍କଠାରୁ ଯୋଗ ଶିଖିଥିଲେ। ହିରଣ୍ୟନାଭଙ୍କ ପୁଅ ପୁଷ୍ୟ, ପୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧୃବସନ୍ଧି, ତାଙ୍କୁ ସୁଦର୍ଶନ, ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ରଗ, ଶୀଘ୍ରଗଙ୍କୁ ମରୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହି ମରୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ କଳାପ ଗ୍ରାମରେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଛନ୍ତି।