ଏହି କଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବିଦୂର କରି ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଭାବରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ସଗର ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି ଏହି ପୃଥିବୀ, ଯାହା ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ବିସ୍ତୃତ, ସ୍ଥିର ଶାସନରେ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ: ସଗରଙ୍କର ଦୁଇଟି ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ—ସୁମତି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା, ଏବଂ କେଶିନୀ, ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା। ସଗର ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାଖରୁ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶା କରି, ଅୌର୍ବ ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନରେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଋଷି କହିଲେ—ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବ; ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ। ଯାହା ଚାହିଁବେ, ତାହା ଚୟନ କରନ୍ତୁ। କେଶିନୀ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଚୟନ କଲେ, ସୁମତି ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ରକୁ ଚୟନ କଲେ। ସମ୍ମତି ହେବା ପରେ, କେଶିନୀ କିଛି ଦିନରେ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ନାମ ଅସମଞ୍ଜସା, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲାଇବ। ସୁମତି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ କନ୍ୟା, ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସାରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ତାହାର ନାମ ଅଂଶୁମାନ। ଅସମଞ୍ଜସା ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରୁ ତାହାର ଆଚରଣ ଖରାପ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ପିତା ଭାବିଲେ—"ଏହି ପିଲା ଜବେ ବୟସ୍କ ହେବେ, ଶିକ୍ଷା ପାଇବେ।" କିନ୍ତୁ ଅସମଞ୍ଜସା ବୟସ୍କ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଛାଡିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ପିତା ତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ସୁମତିଙ୍କ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅସମଞ୍ଜସାଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କଲେ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଯଜ୍ଞ ନଷ୍ଟ କରିବାରୁ, ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୋଷରହିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କପିଳ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ନମନ କରି ଏହି କାରଣରେ କଥା କହିଲେ—"ହେ ପ୍ରଭୁ, ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅସମଞ୍ଜସାଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କଲେ ବିଶ୍ୱ କିପରି ଟିକିପାରିବ?" ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ।" ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସଗର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, କେହି ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ ଚୋରି କରି ଭୂମିର ଏକ ଗହ୍ୱର ମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଏକ ଯୋଜନ ମାଟି ଖନନ କଲେ। ପାତାଳରେ ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଶ୍ୱକୁ ଚାଲିଯିବା ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଅତି ଦୂରେ ନୁହଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଶରତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜାଗର କରୁଛନ୍ତି, ଅଶ୍ୱ ଚୋର—ଋଷି କପିଳ। ତାପରେ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ କହିଲେ—"ଏହି ଶତ୍ରୁ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେଇଛି, ଅଶ୍ୱ ଚୋରକୁ ମାରିଦିଅ!" ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଦେଖିବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନେ ଦହିଯାଇଗଲେ। ସଗର ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଅଶ୍ୱ ଅନ୍ୱେଷଣ କରି କପିଳ ମହାମୁନିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ନାତି ଅଂଶୁମାନକୁ ଅଶ୍ୱ ଆଣିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ସଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଖନନ କରିଥିବା ପଥରେ ଅଂଶୁମାନ କପିଳଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିନୟରେ ନମନ କରି, ସାମ୍ନାରେ ଉଭି ହେଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଯାଅ, ଅଶ୍ୱକୁ ତୁମ ଠାକୁରା ସଗରଙ୍କୁ ଦେଅ, ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁବା। ତୁମର ଉତ୍ତରସୁରୀ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଗଙ୍ଗା ଆଣିବେ।" ଅଂଶୁମାନ କହିଲେ—"ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ କହିଛି—ତୁମର ପ୍ରପୌତ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଗଙ୍ଗା ଆଣିବେ।" ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଓ ଭସ୍ମ ଏହି ଜଳର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ଏହି ଜଳ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାଙ୍ଗୁଠିରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଟୁଟ ମହିମା। ଏହି ଜଳରେ ଚିନ୍ତାପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ କିମ୍ବା ଅଅବଧାନରେ ମୃତ ଦେହର ଅସ୍ଥି, ଚର୍ମ, ଶିରା, କେଶ ଆଦି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍ପର୍ଶ ହେବେ, ସେହି ମାନେ ତୁରନ୍ତ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ। ବନ୍ଦନା କରି, ଅଂଶୁମାନ ଅଶ୍ୱକୁ ନେଇ ଠାକୁରାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଫେରିଲେ। ସଗର ଅଶ୍ୱକୁ ଫେରାଇ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ଜନ୍ମିଲେ। ଦିଲୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗୀରଥ, ଯିଏ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଗଙ୍ଗା ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାମ ଭାଗୀରଥୀ ରଖିଥିଲେ। ଭଗୀରଥଙ୍କୁ ସୁହୋତ୍ର, ସୁହୋତ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ, ଶ୍ରୁତଙ୍କୁ ନାଭାଗ, ନାଭାଗଙ୍କୁ ଅମ୍ବରୀଷ, ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କୁ ଅୟୁତାୟୁ, ଅୟୁତାୟୁଙ୍କୁ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ। ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ, ନଳଙ୍କ ସାଥୀ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଦକ୍ଷତାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସର୍ବକାମ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ବଂଶର ଉତ୍ପତି ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଗମନର ଏହି ଉତ୍କଳ କଥା।