ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ପୃଷଦଶ୍ୱ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟଶ୍ୱ ହେଲେ। ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ହସ୍ତ, ତାଙ୍କ ପରେ ସୁମନା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସୁମନାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରିଧନ୍ୱା, ତ୍ରିଧନ୍ୱାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣି। ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣିଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଯିଏ ପରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କେତେକ କାରଣରୁ ଚଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାରଷ ବର୍ଷ ଧରି ଖରା ପଡିଲା। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ଭୋକରେ ଅନ୍ୟନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ନନେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ଦିନେ ଦିନେ ଜହ୍ନବୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ମୃଗ ଶିକାର କରି, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ଚଳାଇଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୋହିତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କ ପରେ ହରିତ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଚଞ୍ଚୁ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବିଜୟବସୁଦେବ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁକ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ବୃକ। ବୃକଙ୍କ ପୁଅ ବାହୁ ଥିଲେ, ଯିଏ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏଠି, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରଣ ରୋକିବା ପାଇଁ ବିଷ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତଥାପି, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ସାତ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଲେ। ବାହୁ ବୟସରେ ପହଁଚି ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଶବଦାହ ପାଇଁ ଚିତା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଆତ୍ମଦାନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ ଔର୍ବ ଋଷି ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଆସି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଅନୁଚିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଛାଡ଼। ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳିୟାନ୍, ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାକୁ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ହେବେ।” ଏପରି ଶୁଣି, ସେ ଆତ୍ମଦାନ ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ। ଅଳ୍ପଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଔର୍ବ ଋଷି ତାଙ୍କ ସଂସ୍କାର ବିଧିମତ କରି, ତାଙ୍କୁ “ସଗର” ନାମ ଦେଲେ। ବ୍ରତବନ୍ଧନ କାଳରେ ଔର୍ବ ତାଙ୍କୁ ବେଦ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଭାର୍ଗବ ଆଗ୍ନେୟାସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟା ଶିଖାଇଲେ। ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ସଗର ତାଙ୍କ ମାଆଁ ପାଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମାଆଁ, ଆମେ କେଉଁଠି ଅଛୁ? ଆମ ପିତା କେଉଁଠି?” ତାଙ୍କ ମାଆଁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ହରାଇଯିବାରେ ସଗର ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ ଓ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ସେ ଅଧିକାଂଶ ହୈହୟ ଓ ତାଳଜଂଘମାନେ ନିହତ ହେଲେ। ଶକ, ଯବନ, କାମ୍ବୋଜ, ପାରଦ, ପହ୍ଲବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶଙ୍କାରେ ତାଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ ଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ବଶିଷ୍ଠ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ କଲେ ଓ ସଗରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବେଶ ହେଲା, ଏହି ଜୀବନ୍ତ ମୃତମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି।” ସଗର ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି, ଏହି ଜନମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଇଲେ—ଯବନମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ଶକମାନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପର ଅଂଶ ମାତ୍ର ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ, ପାରଦମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ କେଶ ରଖିବାକୁ, ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ ଦାଢ଼ି ରଖିବାକୁ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଓ ସଂସ୍କାର ତ୍ୟାଗ କରାଇଲେ। ଏହିମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ହେଲେ। ଏପରେ ସଗର ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି ଏହି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପମୟ ପୃଥିବୀରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶାସନ କଲେ। ଏହାପରେ ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ—ସଗରଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ: କାଶ୍ୟପଙ୍କ କନ୍ୟା ସୁମତି ଓ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା କେଶିନୀ। ସେ ଦୁହିଁଠାରୁ ସନ୍ତାନ ଲାଭ ପାଇଁ ସଗର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଔର୍ବ ଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ—ଏକ ରାଣୀ ଏକ ପୁଅ ପାଇବେ ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲିବାକୁ କାରଣ ହେବେ, ଅନ୍ୟ ରାଣୀ ସଠିଏ ହଜାର ପୁଅ ପାଇବେ। ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା, ସେଉଁଠି ବାଛ। କେଶିନୀ ଏକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ବାଛିଲେ, ସୁମତି ସଠିଏ ହଜାର ପୁଅ ପାଇବାକୁ ବାଛିଲେ। ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେବା ପରେ, କେଶିନୀରୁ ଅସମଞ୍ଜସ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ବଂଶ ଚାଲିଲେ। ସୁମତି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ କନ୍ୟା, ସଠିଏ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅସମଞ୍ଜସ ଛୁଆଁ ଅବସ୍ଥାରୁ ଖରାପ ଚରିତ୍ରର ଥିଲେ।