ମହାନ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରାଜା କହିଲେ, "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଅପାର କୃତ୍ୟଶକ୍ତି ଦେଖିଛି; ଏପରି ସମୃଦ୍ଧି ମୁଁ କେବେ ଦେଖିନାହିଁ। ଏହି ସବୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ।" ଏପରି ଭାବେ ସେ ଋଷିଙ୍କ ସହିତ କିଛିଦିନ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। କାଳକ୍ରମେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ସହିତ ଶତପୁତ୍ର ଲାଭ କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ବଢିବାରେ ଲାଗିଲା, ଏବଂ ହୃଦୟ ଭଲପାଇବାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆସକ୍ତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଛର ନିମ୍ନ ଗଳାରେ କଥା କହୁଛନ୍ତି, "ଏହି ପୁଅମାନେ କେବେ ନିଜେ ଚାଲିପାରିବେ? କେବେ ଯୁବା ହେବେ? କେବେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବିବାହ ଦେଖିପାରିବି? ସେମାନେ ପୁଅ ହେବେ କି? ମୁଁ କେବେ ମୋ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଦେଖିପାରିବି କି?" ଏପରି ଭାବନା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢିଲା, ଏବଂ ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି ବିଷୟକୁ ଅବହେଳା କରି ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଇଗଲେ। ଏହି ଭାବରେ ସେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେଇ କହିଲେ, "ହାୟ, ମୋ ମୋହ କେତେ ବିସ୍ତୃତ! ଚାହିଦାର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ—ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଯାଉଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିଛି ଚାହିଦା ପୂରଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଚାହିଦା ପୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ପୁଅମାନେ ନିଜେ ଚାଲିପାରିଲେ, ଯୁବା ହେଲେ, ବିବାହ କଲେ, ତାଙ୍କ ପିଲା ହେଲା, ଏହା ସବୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ତାଙ୍କ ପିଲା ହେବାକୁ ଆଶା କରେ। ଯଦି ଭାବିଲି, 'ମୁଁ ତାଙ୍କ ପିଲା ଦେଖିବି,' ତେବେ ଆଉ ଏକ ଚାହିଦା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ; ଏହା ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲେ ଆଉ ଏକ ଜନ୍ମ ହୁଏ—ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଚାହିଦାକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ? ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ଚାହିଦା ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ; ଚାହିଦାକୁ ଆସକ୍ତ ମନ କେବେ ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେନାହିଁ। ମୋ ତପସ୍ୟା ମାଛମାନେ ସହିତ ଜଳରେ ରହି ଲାଭ କରିଥିଲି, ଏହି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ହରାଇଗଲା; ଏହି ଆସକ୍ତି ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ଏବଂ ଏହାରୁ ମୋ ଅତିରିକ୍ତ ତୃଷ୍ଣା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏକ ଦେହରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦୁଃଖ ଏବେ ଶତପୁତ୍ର ଓ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ଓ ଅନେକ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ବଢିଛି। ପୁଅ, ନାତି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ମମତା ବଢି ବଡ଼ ଦୁଃଖର କାରଣ ହେବ। ମୁଁ ଜଳରେ କରିଥିବା ତପସ୍ୟା ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଧୂରା ରହିଗଲା; ଏହି ଆସକ୍ତି ମୋ ତପସ୍ୟାର ବିଘ୍ନ ହେଲା। ମାଛମାନେ ସହିତ ସଂଗତି ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ଓ ଏହିପରି ଆସକ୍ତି ଉପଜିଲା, ଏବଂ ଏହି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇଛି। ତ୍ୟାଗୀମାନେ ପାଇଁ ଆସକ୍ତିର ଅଭାବ ମୁକ୍ତିର ପଥ; ଆସକ୍ତିରୁ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଉପଜେ। ଯେଉଁଠି ଯୋଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ—ତେବେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ଲୋକର କଥା କଣ! ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ଶରୀର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଅର୍ଜନ ଉପରେ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା। ଯେତେବେଳେ ଲୋକ ଦୋଷରେ ପୀଡିତ ନୁହେଁ, ସେ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ବିପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ। ମୁଁ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୂପୀ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅପରିମାପ୍ୟ, ଶ୍ୱେତ-କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟରହିତ, ଦେବାଦିଦେବ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବି। ମୋ ମନ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅବିଚଳ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରୁ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପୀ, ଅନନ୍ତ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି—ଏହିଭଳି ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିପାରିବି। ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି ସେହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କରେ, ଯିଏ ଅଚ୍ୟୁତ, ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯାଁଠାରୁ କିଛି ଅଲଗା ନାହିଁ—ସେହି ଶୁଭ୍ର, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଆଦି ଓ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏପରି ଭାବେ ନିଜେ ଚିନ୍ତା କରି, ସୌଭରି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି—ପୁଅ, ଘର, ଆସନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ—ସହିତ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଦିନକୁ ଦିନ ତପସ୍ୟା ଶ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରି, ପକ୍ୱ ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଭିକ୍ଷୁ ହେଲେ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଭ୍ର, ଅଜନ୍ମା, ଆଦି ଓ ଶେଷ ଶୂନ୍ୟ, ଅବିକାରୀ, ମୃତ୍ୟୁତୀତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, ସେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନନ୍ତ, ଅବିଚଳ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କର କନ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା। ଏହି ସୌଭରିଙ୍କ କଥା ଯିଏ ମନେ ରଖେ, ପଢ଼େ, ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ାଏ, ଶୁଣେ, ଶୁଣାଏ, ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ଲେଖେ, ଲେଖାଏ, ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ—ସେଉଁଠି ଛଅ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖରାପ ସନ୍ତାନ, ଅଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତି ହେବେନାହିଁ, ତାଙ୍କର ମନ କିମ୍ବା ଭାଷା କେବେ ତ୍ରୁଟି କରିବେନାହିଁ। ଏବେ ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ପୁଅମାନେ କାହାକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ତାହା କୁହାଯାଉଛି। ଅମ୍ବରୀଷ, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କର ପୁଅ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଯୁବନାଶ୍ୱ। ତାଙ୍କୁ ହାରୀତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ହାରୀତଙ୍କୁ ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶର ହାରୀତମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପାତାଳ ଲୋକରେ ମୌନେୟ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଷଷ୍ଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାକ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ନାଗବଂଶର ରାଜ୍ୟ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଦଳି ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ, ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ଅର୍ଦ୍ଧ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଥିବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ନାଗରାଜମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭୟଭୀତ; ଏହି ଭୟ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବ?" ସେହି ଶ୍ରୀମାନ୍, ସନାତନ ପୁରୁଷ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ବଂଶଜ ପୁରୁକୁତ୍ସାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନାଶ କରିଦେବି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗରାଜମାନେ ଜଳ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନି ନାଗଲୋକକୁ ଫେରି ଗଲେ ଓ ନର୍ମଦାନଦୀକୁ ପୁରୁକୁତ୍ସାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ନର୍ମଦା ତାଙ୍କୁ ପାତାଳକୁ ନେଇଗଲେ।