ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ଯେତେବେଳେ ଆହୁତି ଦେବା ଉପଚାର ସମାପ୍ତ ହେଲା, ସେଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଏକ ପାତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଭରି, ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଶୋଇ ପଡିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱ ଭୟଙ୍କର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଇ, ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସେଠାରେ ଶୁଇଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଜାଗାଇଲେ ନାହିଁ। ସେ, ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଏହି ଅପାର ମହିମା ଥିବା ପାତ୍ରରୁ ଜଳ ପିଇଲେ। ପରେ, ଋଷିମାନେ ଉଠି ଚାଲି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଚ୍ଛିଲେ, “ଏହି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ କିଏ ପିଇଛି?” ଏହି ସମୟରେ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ଏଠି ରାଜା ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ଭାର୍ୟା ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରତାପୀ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ।” ଏହା ଶୁଣି ରାଜା କହିଲେ, “ମୁଁ ଅଜାଣି ଏହି ଜଳ ପିଇଦେଇଛି।” ତା’ପରେ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଗର୍ଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ଦିନେ ଦିନେ ବଢିଲା। ସମୟ ଆସିଲା ପରେ, ତାଙ୍କର ଲମ୍ବା ଅଂଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭ ଫାଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହା ସହିତ ରାଜାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ କ’ଣ ନାମ ଦିଆଯିବ?” ଏହି ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ଆସି କହିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ ମୋତେ ଧାରଣ କରିବେ।” ଏହି ହେତୁ ତାଙ୍କୁ “ମାନ୍ଧାତୃ” ନାମ ଦିଆଯିଲା। ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ତାଙ୍କ ମୁଁହରେ ରଖାଯିଲା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପାନ କରାଇଲେ। ମାନ୍ଧାତୃ ଏହି ଅମୃତ ଭରା ଅଙ୍ଗୁଠି ଚାଉଁଥିବା ସହିତ ଏହି ଦିନରେ ବଡ ହେବାରେ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି ମାନ୍ଧାତୃ ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଧରାକୁ ଭୋଗ କଲେ। ଏଠି ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେସବୁ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କର ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ଅଧିକାର ଅଂଶ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ମାନ୍ଧାତୃ ଶତବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଝିଅ ବିନ୍ଦୁମତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତିନି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଅମ୍ବରୀଷ ଏବଂ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ଏହି ବିନ୍ଦୁମତୀଠାରୁ ରାଜାଙ୍କ ପଞ୍ଚାଶି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏକ ସମୟରେ, ମହାମୁନି ସୌଭରି, ଯିଏ ବହୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ସେ ବାରୋ ବର୍ଷ ଧରି ପାଣିରେ ବସି ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ପାଣିରେ, ସମ୍ମଦ ନାମକ ଏକ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ଅସାଧାରଣ ଶକ୍ତି ଓ ବଡ ଆକାରରେ ଥିଲେ। ସେ ମାଛର ପୁଅ, ନାତି, ପ୍ରପୌତ୍ରମାନେ ସେଠି ତାଙ୍କ ପଛରେ, ସାମ୍ନାରେ, ପାଖରେ, ଉପରେ, ପୁଛ ଓ ମୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ଦିନ ରାତି ତାଙ୍କ ସହ ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରକାର ପରିବାରିକ ସ୍ନେହ ଓ ଖୁସି ଦେଖି, ସୌଭରି ଋଷି ଦିନକୁ ଦିନ ତାଙ୍କ ସହ ରହି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଜଳରେ ଥିବା ସୌଭରି ଦିନେ ଦିନେ ସମ୍ମଦ ମାଛ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଦେଖି, ନିଜ ଧ୍ୟାନ ଛାଡ଼ି ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଆହା! କେତେ ଧନ୍ୟ ଏହି ପ୍ରାଣୀ, ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା ଜନ୍ମ ପାଇ ତଥାପି ପୁଅ, ନାତି, ପ୍ରପୌତ୍ର ସହ ଖୁସିରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଆମର ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମାଉଛି।” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଋଷି ସୌଭରି ଜଳରୁ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ ରାଜା ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ନିକଟକୁ ବଧୁ ପାଇଁ ଗଲେ। ସୌଭରିଙ୍କ ଆଗମନ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ରାଜା ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଯଥାଯଥ ଆଦର ସହ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ମୁନିଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ତା’ପରେ ସୌଭରି କହିଲେ, “ମୁଁ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ରାଜନ୍, ମୋତେ ଜଣେ କନ୍ୟା ଦିଅନ୍ତୁ। ମୋ ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯିଏ ଆଶା କରି ଆସନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶ କେବେ ଖାଲି ହାତେ ଫେରାଏ ନାହିଁ।” “ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମ ବଂଶର ଦାନ ପରମ୍ପରା ପ୍ରଶଂସାନୀୟ। ତୁମେ ଏକଶଏ ପଞ୍ଚାଶି ଝିଅଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦେଇଛ, ରାଜନ୍, ମୋତେ ତା’ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅସ୍ୱୀକୃତିର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଭୟ କରୁଛି, ରାଜାଙ୍କ ଅସ୍ୱୀକୃତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଦୁଃଖ ହୁଏ, ତାହିଁକୁ ଭୟ କରୁଛି।” ଋଷିଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅଶକ୍ତ ଦେହ ଦେଖି, ଅସ୍ୱୀକୃତି କିମ୍ବା ଶାପ ଭୟରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସୌଭରି କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ଏତେ ଅତି ଚିନ୍ତା କାହିଁକି? ମୁଁ କିଛି ଅସମ୍ମତି କଥା କହିନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁ। ନାହିଁ ହେଲେ, ମୋ ପାଖରେ ତାହା ଆସିବା ଦରକାର କାହିଁକି?” ତା’ପରେ ରାଜା ଶାପ ଭୟରେ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, “ମୁନିବର, ଏହା ଆମ ବଂଶର ଚାଳିତ ପ୍ରଥା—ଯେଉଁ କନ୍ୟା ଯୋଗ୍ୟ ବରକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତା’କୁ ଦିଆଯାଏ। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଆମ ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନୁହେଁ; ଏହି ପରିସ୍ଥିତି କେମିତି ହେଲା, ମୁଁ ଜାଣିପାରୁନି।” ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି, ଋଷି ଭାବିଲେ—“ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାକର୍ଷକ ଥିବାରୁ, କିମ୍ବା କନ୍ୟାମାନେ ମୋତେ ବାଛିବେ?” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସୌଭରି କହିଲେ, “ଯଦି ଏମିତି, ତେବେ ମୋତେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଯିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି କୌଣସି କନ୍ୟା ମୋତେ ବାଛିବେ, ମୁଁ ତା’କୁ ବିବାହ କରିବି; ନାହିଁ ହେଲେ, ଏହି ଅନୁରୋଧ ଏଠି ଶେଷ ହେଉ, ଆମେ ପୁନଃ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଉଠାଉନାହିଁ।” ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ମୁନିଙ୍କ ଶାପ ଭୟରେ, ଅନ୍ତଃପୁରର ଦାସୀକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯିଲା। ମୁନି ସୌଭରି ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଏମିତି ସୁନ୍ଦର କଲେ, ଯାହା ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଣାପଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ଦାସୀ ମୁନିଙ୍କୁ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇ ଯାଇ, କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ—“ମହାରାଜ, ତୁମ ଦେବତାପିତାର ଆଦେଶ ଏହି। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ବିବାହ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।