ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଆଧାର, ନିଜେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ବେଦର ଅବତାର ଭାବେ ବିଶ୍ୱରେ ବିରାଜିତ। ସେଠାରୁ, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମା, ମାନବ ଆକୃତିରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା; ଦକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ଆଦିତି, ଆଦିତିଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍, ଓ ବିବସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମନୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ମନୁଙ୍କ ଦଶପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନୃଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଁଶୁ, ନାଭାଗ, ଦିଷ୍ଟ, କରୂଷ, ଓ ପୃଷଧ୍ର। ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ମନୁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ଯଜ୍ଞପାଳକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଏକ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ଏକ କନ୍ୟା ଇଳାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ପରେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ, ସେଇ ଇଳା, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବେ ପରିଣତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ପୁନି, ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଆଉଥରେ ନାରୀ ହେଇ ପ୍ରଭାସ ଆଶ୍ରମ ଉପକୂଳରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଠି, ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ବୁଧଙ୍କ ସ୍ନେହରେ, ଇଳାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ପୁରୂରବାସ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୁରୂରବାସଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦ ଦ୍ୱାରା, ମନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ନର ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ କରି ଯଜ୍ଞ କଲେ। ଏହି କୃପାରେ, ଇଳା ପୁନି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ବିନତା। କିନ୍ତୁ, ପୂର୍ବରେ ନାରୀ ଥିବାରୁ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ପରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସୁପରିଶରେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନାମକ ନଗର ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇ, ସେଇ ସେହି ନଗର ପୁରୂରବାସଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ବଂଶରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ପୃଷଧ୍ର, ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଁଠି ମାରିବାରୁ, ଶୂଦ୍ର ହେଇଗଲେ। କରୂଷଙ୍କୁ କରୂଷ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୀର ଥିଲେ। ଦିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁଅ ନାଭାଗ ବୈଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ବଳଂଧନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ବଳଂଧନଠାରୁ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ସନ୍ତାନ—ଭାଟସପ୍ରୀତି ଓ ଉଦାରକୀର୍ତ୍ତି; ଭାଟସପ୍ରୀତିଠାରୁ ପ୍ରାଁଶୁ; ପ୍ରାଁଶୁଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି; ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ଖନିତ୍ର; ଖନିତ୍ରଠାରୁ ଚକ୍ଷୁଷ; ଚକ୍ଷୁଷଠାରୁ ବଳଶାଳୀ ବିଂଶ; ବିଂଶଠାରୁ ବିବିଂଶକ; ବିବିଂଶକଠାରୁ ଖନିନେତ୍ର; ଖନିନେତ୍ରଠାରୁ ଅତିବିଭୂତି; ଅତିବିଭୂତିଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରଂଧମ; କରଂଧମଠାରୁ ଅବିକ୍ଷିତ୍; ଅବିକ୍ଷିତ୍ଠାରୁ ମହାବଳୀ ମରୁତ୍ତ। ମହାବଳୀ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ଉପରେ ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ଆଜିଯାଏ ପଢ଼ାଯାଏ—ପୃଥିବୀରେ ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପରି ଯଜ୍ଞ କିଏ କଲା? ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞଦ୍ରବ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ସୁନ୍ଦର ସୁନାରେ ତିଆରି ଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଅନିମନ୍ତ୍ରିତ ଅତିଥି ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୋମ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ମାରୁତ୍ମାନେ ସେବକ ଭାବେ ଓ ଦେବମାନେ ସଭାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମହାରାଜା ମରୁତ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଦମ; ଦମଙ୍କ ପୁଅ ରାଜବର୍ଦ୍ଧନ; ରାଜବର୍ଦ୍ଧନଠାରୁ ସୁବୃଦ୍ଧି; ସୁବୃଦ୍ଧିଠାରୁ କେବଳ; କେବଳଠାରୁ ସୁଧୃତି; ସୁଧୃତିଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର; ପୁନି କେବଳ; କେବଳଠାରୁ ବନ୍ଧୁମତ୍; ବନ୍ଧୁମତଠାରୁ ବେଗବତ୍; ବେଗବତଠାରୁ ବୁଧଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ଏଭଳି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଏହି ପବିତ୍ର ବଂଶ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ଯାହାଠାରୁ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ।