ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ଶୁଭ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ପରଲୋକ ପରେ ନିଜ ଭାର୍ୟା ସହିତ ଏକାସাথে ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କରିଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ, ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ଧର୍ମକୁ ଅଟୁଟ ରଖି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନୟନ ଥିବା ସେଇ ମହିଳା, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ରୀତି ଅନୁସାରେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ପରେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ, ସେ ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାରୀ ଦୁଇଁଜଣେ ଏନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକଠାରୁ ଉପରେ ଅମୃତ ଏବଂ ଅତିଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ଲୋକରେ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ । ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ବାନ୍ଧିକ ସ୍ଥିତି ଉପଭୋଗ କରି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସେ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅସତ୍ସଙ୍ଗ ଦୋଷ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନର ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା କହିଛି । ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ନାସ୍ତିକମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ସମ୍ପର୍କ ବିଶେଷ କରି ଯଜ୍ଞ କାଳରେ, ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭରେ ଓ ଦୀକ୍ଷା ସମୟରେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅବହେଳା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମାସ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଶୁଧ୍ଧି ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ୍ । ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ତିନି ବେଦ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ପର ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି, ପାପୀ ଏବଂ ବେଦ ବିରୋଧୀ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ହେବା, କଥା ହେବା ଏବଂ ସମ୍ପର୍କ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ । ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ବୃକ ଚରିତ୍ର, ଚତୁର, ବିତର୍କପ୍ରିୟ, ପ୍ରବଞ୍ଚକ ଏମିତି ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ କଥା ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏପରି ପାପୀ ଦୁର୍ଚରିତ୍ର ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ । ଏମାନେ ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ ଓ ନାସ୍ତିକ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନାଶ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଏମିତି ନାସ୍ତିକ ପାପୀ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ମୁଣ୍ଡ ରଖିଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଥିବା, ଅନବଶ୍ୟକ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଶୁଦ୍ଧି ନାମାନିଥିବା, ଜଳ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି । ଏଠାରେ ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଭଗବନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ନିୟମିତ ଓ ନାିମିତ୍ତିକ କର୍ମର କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏବେ ମୋତେ ଅଧିକ କିଛି କହନ୍ତୁ । ଆପଣ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି; ଏବେ ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କ ଵଂଶ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ ।” ତେବେ ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ, “ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ଯେଉଁ ମନୁବଂଶ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଶୂରତା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଶୋଭିତ, ସେହି ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି । ଏହି ବଂଶର ପାପ ନିବୃତ୍ତି ପାଇଁ, ତୁମେ ଏହାର ନିୟମିତ ଶ୍ରବଣ କର । ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଓ ନିତ୍ୟ ଧାରା, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍ ଓ ସାମ ଭାବରେ ବ୍ୟକ୍ତ, ସେଉଁପରି ତାଙ୍କଠାରୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବ୍ରହ୍ମା ମାନବ ରୂପେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦକ୍ଷଠାରୁ ଆଦିତି; ଆଦିତିଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍; ବିବସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମନୁ ଜନ୍ମିଲେ । ମନୁଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ: ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନୃଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଂଶୁ, ନାଭାଗ, ଦିଷ୍ଟ, କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର । ପୁଅ ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ ମନୁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ଏଠାରେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁଙ୍କ ତ୍ରୁଟି ଦ୍ୱାରା ଏକ କନ୍ୟା ଇଲା ଜନ୍ମିଲେ । ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ ସେଇ ଇଲା ପୁନଃ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ । ପୁନଃ ଭଗବାନଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସେ ଜଣେ ଜନାଣୀ ହେଲେ ଏବଂ ବୁଧ (ସୋମଙ୍କ ପୁଅ) ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଘୁରୁଥିଲେ । ସେଠାରେ ବୁଧଙ୍କ ସ୍ନେହରେ ପୁରୁରବାସ୍ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ । ଏହାପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ, ଅଥର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦ ଦ୍ୱାରା, ମନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ନ ତତ୍ତ୍ୱର ଯଜ୍ଞ କରି, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କ ଦେହ ଅନୁସାରେ ଇଲାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ କରିଦେଲେ । ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ: ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ବିନତ । କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ସେ ଜଣେ ମହିଳା ଥିବାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ । ପରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନା ନାମକ ନଗର ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ସହ, ସେ ଏହା ପୁରୁରବାସ୍ଙ୍କୁ ଦେଲେ । ଏହି ବଂଶରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମିଲେ; କିନ୍ତୁ ପୃଷଧ୍ର, ମନୁଙ୍କ ପୁଅ, ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଁଠିକୁ ମାରିଦେବାରୁ ଶୂଦ୍ର ହେଲେ । କରୂଷଙ୍କୁ କରୂଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ଶୂର । ଦିଷ୍ଟଙ୍କ ପୁଅ ନାଭାଗ ଏକ ଭୈଷ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ବଳନ୍ଧନ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ । ବଳନ୍ଧନଠାରୁ ବତ୍ସପ୍ରୀତି ଓ ଉଦାରକୀର୍ତ୍ତି ଜନ୍ମିଲେ । ବତ୍ସପ୍ରୀତିଠାରୁ ପ୍ରାଂଶୁ; ପ୍ରାଂଶୁଠାରୁ ପ୍ରଜାପତି; ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ଖନିତ୍ର; ଖନିତ୍ରଠାରୁ ଚକ୍ଷୁଷ ଜନ୍ମିଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ମନୁବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ ଘଟିଥିଲା ।