ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ସମୟରେ ତୁମେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ; ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ଏବଂ ପାଶଣ୍ଡୀ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ପ୍ରଭାବରୁ ତୁମେ ଏହି ଜନ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ। ପରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ କାଉଁ ରୂପ ନେଲେ। ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ତାଙ୍କ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ—“ଏ ନାଥ, ଏହି ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ତୁମକୁ ଶୁଲ୍କ ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ତୁମର ଆହାର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ଏବେ କାଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ।” ଏହି ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ପରେ, ରାଜା ସେଇ ରୂପରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୟୂର ରୂପ ନେଇଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଚିତ୍ତରେ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ମୟୂରୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଏହି ଜନ୍ମର ଉପଯୁକ୍ତ ଆହାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ। ପରେ, ରାଜା ଜନକ ଏକ ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି କଲେ; ତାହାର ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଦେଲେ। ସେଠାରେ, ସ୍ନିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ରାଜା ଦୁହେଁ, ତାଙ୍କର କୁକୁର, ଶ୍ୟାଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ। ଏହିପରି ଜନ୍ମମାଳାକୁ ମନେ ପକାଇ, ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି, ସେଉଁଠି ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ନିଜ ବିବାହ ବିଷୟରେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସ୍ୱୟଂବର ସଭାରେ ସେ ନିଜ ପତିକୁ ଚୟନ କଲେ ଏବଂ ପୁନି ତାଙ୍କୁ ପତି ଭାବେ ସେବା କଲେ। ସେ ରାଜା, ରାଜମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକ ପରେ ବିଦେହ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ। ସେ ଅନେକ ବଳି, ଦାନ କଲେ, ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ରୀତିରେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ କଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ରାନୀ ସହ ଇନ୍ଦ୍ର ତଥା ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକଠାରୁ ଉପରେ, ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପୂର୍ବ ଦୁର୍ଲଭ ସାମ୍ପତ୍ୟ ଏବଂ ପତି-ପତ୍ନୀ ଏକତାର ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧିର ଫଳ ଉପଭୋଗ କଲେ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଶଣ୍ଡୀ ସମ୍ପର୍କର ଦୋଷ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ବଳି ଓ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନର ମହିମା କଥା କହିଛି। ଏହିପରି, କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଶେଷତଃ କ୍ରିୟା ଓ ବଳି ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ, ପାପୀ ପାଶଣ୍ଡୀ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ସଂସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କୌଣସି ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଲୋକ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଶୁଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ତିନି ବେଦ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ପର ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଅଧର୍ମୀ ଓ ବେଦବିରୋଧୀ, ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ, ମୃଗୀ ସ୍ୱଭାବ, କପଟ, ବିବାଦୀ, ଅଭିନେତା, ସେମାନେ ପାଶଣ୍ଡୀ—ଏମାନେ କଥା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଅପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ, ଅପବିତ୍ର, ପିତୃକ୍ରିୟାରୁ ବଞ୍ଚିତ, ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ ନରକ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ। ଏହିପରି ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ ଓ ପାଶଣ୍ଡୀ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେଲେ ଦିନର ପୁଣ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ପରେ, ମୈତ୍ରେୟ ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଯେଉଁ ନିୟମିତ ଓ ବୈକଳିକ କର୍ମ ଓ ଧର୍ମ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏବେ ଆପଣ ଚତୁର୍ଣ୍ଣାମ୍ ଧର୍ମ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ କଥା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ରାଜାବଂଶର ବିବରଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତେବେ, ପରାଶର ଋଷି କହିଲେ—“ମୈତ୍ରେୟ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅନେକ ରାଜା, ବଳି, ପ୍ରତାପ, ଶୂରତା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଯେଉଁ ମନୁବଂଶୀ ରାଜାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କଥା ମୁଁ କହିବି। ଏହି ବଂଶର ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି କଥା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଶୁଣ। ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଓ ନିତ୍ୟ ଆଧାର, ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ଭାବରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେଉଁଠାରୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଡାହାଣ ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି, ଡକ୍ଷଠାରୁ ଅଦିତି, ଅଦିତିଠାରୁ ବିବସ୍ବାନ୍, ବିବସ୍ବାନ୍ଠାରୁ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମନୁଙ୍କ ଦଶ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନୃଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଂଶୁ, ନାଭାଗ, ଦିଷ୍ଟ, କରୂଷ, ପୃଷଧ୍ର। ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଇଚ୍ଛାରେ ମନୁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। କିନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞ କର୍ମରେ ଅଚ୍ୟୁତି ହେବାରୁ ଏକ କନ୍ୟା ଇଳା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଦୟାରେ ସେଇ ଇଳା ପୁନଃ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ପୁନି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ହୋଇ ବୁଧ (ଚନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର) ର ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଭ୍ରମଣ କଲେ। ବୁଧ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରି, ପୁରୁରବା ନାମକ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେଇ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ପରେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁରୁଷ ହେବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ବେଦ ଓ ଯଜ୍ଞ କରି, ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଇଳା ପୁନି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ। ସେଉଁଠି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତା। ଏପରି ଭାବେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରାଜବଂଶର କଥା ଏଠି ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା।