ଏହି କଥାରେ, ରାଜା ଶତଧାନୁଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ଏକ ଦିନ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ – “ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଏହି ଅପମାନଜନ୍ମ ପାଇଛ, ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ସହ କଥା କହି ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ। ତୁମେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ମନେ କରୁନାହିଁ କି?” ଏପରେ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ବୈରାଗ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ନିରାଶାରେ ଭରିଗଲା, ସେ ସହର ଛାଡି ଦୁର୍ବନ୍ୟ ମାଟିରେ ଶରୀର ପତିତ କରିଲେ ଓ ଜ଼ିଆଳ ରୂପେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷ ପରେ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଜ଼ିଆଳ ରୂପେ ଚିହ୍ନିଲେ ଓ କୋଳହଳ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେଠି, ରାଜକୁମାରୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ତୁମେ କୁକୁର ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ଯାହା କହିଥିଲି, ତୁମେ ଏହି ଅପରାଧ ଓ ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ସହ ଯୋଗ ମନେ କରୁଛୁ କି?” ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ରାଜା ପୁନଃ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମର ତଥ୍ୟ ବୁଝିଲେ, ଏବଂ କିଛି ଦିନ ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡି ଶରୀର ପତିତ କରିଲେ। ଏପରେ ସେ ନିର୍ଜନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଓଲା ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଅପରାଧ ହୀନା, ପୁନଃ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗତ କର୍ମ ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ – “ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଓଲା ନୁହଁ, ତୁମେ ଶତଧାନୁ ରାଜା। କୁକୁର ରୂପରୁ ଜ଼ିଆଳ ହେଲା, ଏବେ ଓଲା ରୂପ ପାଇଛ।” ଏପରେ ରାଜା ଶରୀର ପତିତ କରି ଗୃଧ୍ର ରୂପ ନେଲେ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁନଃ ଉପଦେଶ କଲେ – “ମହାରାଜ, ଏବେ ତୁମେ ଗୃଧ୍ର ରୂପେ ଚଳିଛ। ଏହି ଅପରାଧ, ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ସହ କଥା କହିବାରୁ ହେଇଛ।” ପ୍ରତି ଜନ୍ମରେ ଏପରି ଉପଦେଶ ଓ ସ୍ମରଣ ହେଉଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ସେ କାଉ ହେଲେ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି କହିଲେ – “ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜା ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଭ୍ରିଣ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ତୁମ ଖାଦ୍ୟ ହେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁ ରୂପରେ ତୁମେ କାଉ ହେଇଛ।” ଏହି ଉପଦେଶ ପରେ ରାଜା ଜୀବନ ଛାଡି ମୟୂର ରୂପ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ମୟୂରୀ ରୂପ ନେଇ ସେଙ୍ଗଠି ଯୋଗ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ମୟୂରୀ ରୂପରେ ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଲେ। ଏପରେ ରାଜା ଜନକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ତାହାର ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନରେ ଶତଧାନୁଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କଲେ। ସେଠି, ରାଜକୁମାରୀ ଏବଂ ରାଜା ଦୁହେଁ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ – କୁକୁର, ଜ଼ିଆଳ, ଓଲା ଇତ୍ୟାଦି – ସ୍ମରଣ କରାଇଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଅନୁକ୍ରମ ମନେ କରି ଶରୀର ପତିତ କଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ରାଜା ସ୍ୱୟଂବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ସ୍ୱୟଂବରରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ବର ଭାବେ ବାଛିଲେ, ଏବଂ ପୁନଃ ସ୍ତ୍ରୀ ସେଙ୍ଗଠି ସେବା କଲେ। ରାଜା ଶତଧାନୁ ରାଜ୍ୟର ଆନନ୍ଦ ଉଉପଭୋଗ କଲେ, ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପରଲୋକ ଗମନ ପରେ ଭିଦେହ ରାଜ୍ୟର ଶାସନ କଲେ। ସେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଦାନ ଦେଲେ, ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଶତ୍ରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ନ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରି, ସେ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୀବନ ଛାଡିଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ନିତାନ୍ତ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ, ପୁନଃ ସ୍ବାମୀଙ୍କ ପରେ ଚିତାରେ ଉତ୍ତରିଲେ, ଯଥା ଆଦିରେ ହେଇଥିଲା, ଖୁସିରେ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ। ପରେ, ରାଜା ଏବଂ ରାଜକୁମାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରର ଲୋକରୁ ଉପରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ପାଇଲେ – ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ସାମ୍ବାନ୍ଧିକ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କଲେ, ମେରିଟ ଓ ପବିତ୍ରତାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରି, ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଗାଥା ଶେଷ କରି, ରୁଷି କହିଲେ – “ଓ ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ଏପରି ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ସହ ସମ୍ପର୍କର ଦୁଷ୍ଟ ଫଳ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ତେଣୁ, ଅପବିତ୍ର ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ସହ କଥାବାର୍ତା ଓ ସମ୍ପର୍କ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦୀକ୍ଷା ବେଳେ। ଯଦି କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅବହେଳାରୁ ଏକ ମାସ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ହେଉଛି, ତେବେ ଜ୍ଞାନୀ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ପବିତ୍ର ହେବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ତିନି ବେଦ ଛାଡି ଦେଇଥିବା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ବେଦ ବିରୋଧୀଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଅତି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀଙ୍କ ସହ ଏକାଠି ରହିବା, କଥାବାର୍ତା କରିବା ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ, ମାଉ ଚଳନା, ଧୂର୍ତ୍ତ, ବିତର୍କୀ, ଅନ୍ୟାୟୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ। ଏମାନେ ନଗ୍ନ ତପସ୍ବୀ ଓ ଅତିରିକ୍ତୀ ମତବାଦୀ ଭାବରେ ଜଣାଶୁ, ଏମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ଏମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ ଦିନର ମେରିଟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏମାନେ ଦୁଷ୍ଟ, ଜ୍ଞାନୀ ଏମାନେ ସହ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କଥା କହିଲେ ଦିନର ମେରିଟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଜଟା ଓ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା ମନୁଷ୍ୟ, ଅନବର୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିବା, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତା ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ଜଳ ଓ ପିତୃୟ ଅଞ୍ଜଳିରୁ ବଞ୍ଚିତ – ଏମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ ଲୋକ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏପରେ, ମୈତ୍ରେୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ – “ଓ ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣ ମୋତେ ନିୟମିତ ଓ ବୈଶିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି; ଦୟାକରି ଆଉ ଅଧିକ କହନ୍ତୁ, ଗୁରୁ। ଆପଣ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି; ମୁଁ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ – ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ, ଗୁରୁ।” ଶ୍ରୀ ପରାଶର କହିଲେ – “ମୈତ୍ରେୟ, ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମନୁଙ୍କ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ରାଜା ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରତାପ, ବୀରତା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ବିଶିଷ୍ଟ, ଏହି ବଂଶର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଗାଥା ସଠିକ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣ।